سایت زنبورعسل ایران: شكل شناسي و فيزيولوژي

جستجو پیرامون این موضوع:   
[ برگشت به صفحه اصلی | انتخاب موضوع جدید ]

موضوعات : بیولوژی

حمله زنبور عسل و عكس العمل در برابر انها

 بيشتر دشمنان طبيعي زنبور عسل مي توانند از طريق سوراخ ورودي كندو واذرد ان شوند. در مواقعي كه شهد در طبيعت فراوان باشد و كندو نيز ارام باشد زنبورهاي كارگر توجه كمتري به سوراخ پرواز دارند ولي بر عكس در مواقعي كه  شهد در طبيعت كم باشد و احيانا كندو نيز اشفته باشد،تعداد زنبورهاي گارد و توجه انها به سوراخ پرواز بيشتر مي شود.در اين وضعيت هر زنبور بيگانه اي كه وارد كندو ميشود توسط زنبورهاي گارد مورد بازرسي قرار ميگيرد و اگر غريبه باشد به ان حمله كرده  و مانع ورود وي به كندو مي شوند.زنبورهاي گارد 20-18 روز سن دارند  و هنگامي كه اشفته شده باشند در مدخل كندو با وضعيت خاصي قرار مي گيرند.به اين ترتيب كه روي دو جفت پاهاي عقب ايستاده و پاهاي جلويي خود را بلند مي كنند.شاخكهاي انها به طرف جلو كشيده شده و ارواره ها بسته مي شوند و در موقع اشفتگي بيشتر،ارواره ها را باز كرده و بالها را نيز باز نگه داشته و اماده حمله مي شوند.معمولا كمتر از5/0 درصد از زنبورهاي يك كلني اماده براي دفاع و نيش زدن هستند و اماده ترين انها در نزديكي سوراخ پرواز قرار مي گيرند.بايد به هنگام زنبورداري از عطر و ادكلن و كرمها استفاده نكرد و هيچوقت به زنبور ها بازدم نكرد زيرا گاز كربنيك  باعث تحريك زنبور ميشود.به هنگام نيش خوردن توسط زنبور فورن از ان منطقه دور شدن بهترين راه حل مي باشد زيرا زنبور در محل گزيدگي فرمون خاصي ترشح مي كند و شخص را علامتگذاري مي كند و از اين طريق ساير زنبورها را به همان نقطه جلب مي كند.زنبور عسل داراي نيشي به طول 5الي6 ميليمتر  و با خارهاي وارونهاي شكل به تعداد15 اي16 عدد مي باشد.

زنبوران عسل محافظ

نيش زنبورعسل

ادامه مطلب
موضوعات : بیولوژی

دستگاه گوارش زنبورعسل

 دستگاه گوارش زنبورعسل از يك لوله خميده تشكيل يافته است كه از دهان شروع و به مخرج ختم ميشود.هنگام به وجود امدن خرطوم در دهان حشره محوطه اي به نام پمپ مكنده وجود دارد كه در قسمت بالايي پمپ مكنده،لوله باريكي به نام مري قرار دارد كه از گردن و سينه گذشته و به كيسه اي به نام عسادان متصل مي گردد.پس از عسلدان،لوله كوتاه و باريكي به نام پيش معده وجود دارد. معده اصلي يا گوارشي در دنباله پيش معده قرار دارد كه به ان روده جلوئي (روده كوچك)وصل شده و به دنبال ان راست روده حشره قرار دارد كه در انتهاي بدن در محفظه نيش به مخرج ختم مي گردد.وظيفه پمپ مكنده در حفره دهاني كشيدن مواد غذايي توسط خرطوم به داخل دهان و عبور ان به مري وعسلدان است.ماهيچه هاي بسيار قوي اطراف اين قسمت را احاطه كرده اند كه در اثر انقباض و انبساط انها مواد غذايي به سمت داخل دستگاه گوارش كشيده مي شود.عسلدان يا چينه دان داراي ديواره هاي چين دار و قابل ارتجاع است.پيش معده دستگاه تنظيم كننده اي است كه شرايط عبور مواد غذايي را از عسلدان به داخل معده اصلي كنترل مي كند.قسمت عقبي پيش معده كه به صورت لوله قيف مانندي در ابتداي معده اصلي قرار مي گيرد مانع برگشت مواد غذايي به چينه دان مي شود.وظيفه معده اصلي هضم و جذب مواد غذايي است.وظيفه اصلي راست روده جذب اب و املاح از كانال دستگاه گوارش و هدايت ان به خون است.وظيفه ديگر راست روده و روده باريك حمل محتويات دستگاه گوارش به خارج از بدن است.در محل اتصال روده به معده اصلي تعدادي لوله به نام لوله هاي مالپيگي قرار دارند.وظيفه اين لوله ها گرفتن مواد زائد متابوليكي از خون و ريختن ان به روده جهت هدايت به خارج از بدن است.

دستگاه گوارش زنبورعسل

دستگاه گوارش زنبورعسل

ادامه مطلب
موضوعات : بیولوژی

پاهاي زنبور عسل و سبد گرده(Legs)

پاهاي زنبور عسل از 5 قسمت مفصلي. تشكيل شده است كه قسمت اخري خود نيز از پنج قطعه تشكيل شده است و اخرين قطعه دو زائده كوچك ناخن مانند دارد.اين قطعه در استوار نگه داشتن زنبور به هنگام راه رفتن نقش بسزايي دارد.پاهاي جلويي توسط موهايي كه در سطح ان روييده براي تميز كردن چشمها و شاخكها از گرده گل به كار ميروند.بند چهارم پاهاي عقبي از خاج كمي مقعر ميباشد و طرفين ان را موهاي زبر و خشني پوشانده است كه ان را سبد گرده مينامند.در زنبوران كارگر اولين بند پاهاي عقبي داراي خارهاي رديفي شانه مانندي ميباشند كه به ان برس گرده ميگويند.پاهاي زنبور از قسمتهاي زير تشكيل شده است:

بند اول یا سر ران(Coxa)، بند دوم یا مفصل ران(Throchanter)، بند سوم یا ران(Femur)، بعدي ساق پا(Tibia)،بعد از بند پا سبد گرده و  بعدی پنجه پا (Tarsus)  ميباشد.

سبد گرده وپاي زنبورعسل


سبد گرده و پاي زنبورعسل

ادامه مطلب
موضوعات : بیولوژی

مكالمه و رقصهاي زنبور عسل در داخل كندو

  مكالمات زنبور عسل در حقيقت رد و بدل كردن تحركات مختلف بين افراد همان كلني است كه موجب بروز عكس العمل هاي مختلف بين انها ميگردد.اين مكالمات در حشرات مانند مكالمات انسانها بر مبناي استفاده از تحريكات مختلف نظير نور،مواد شيميايي و فيزيكي مي باشد.انجام مكالمات در كلني زنبور عسل از قرن18 ميلادي براي انسان شناخته شد.ولي در سال1920 كه فريش دانشمند الماني نتيجه تحقيقات جامع خود را در زمينه مكالمات زنبور عسل منتشر كرد و موفق به اخذ جايزه نوبل سال1973 گرديد.

به طور كلي محققين سه نوع رقص را در كلني زنبورعسل مشاهده كرده اند:

 

1-   رقص دايره اي

 

زنبور كارگر باحركت سريع دايره وار چرخيده و گاهي جهت خود را عوض كرده و در جهت مخالف حركت مي كند.اين رقص ممكن است چندين ثانيه ادامه يابدو سپس متوقف گردد و زنبور در نقطه ديگري از كندو اقدام به رقص نمايد و سپس به طرف سوراخ پرواز رفته و از كندو خارج شود.اين نوع رقص در هنگامي انجام ميشود كه منبع غذايي بين صفر تا15 متري كندو باشد.اين رقص اطلاعاتزيادي را از نقطه نظر جهت،كيفيت،مقدار و ساير اطلاعات مربوط به منبع غذايي را مبادله نميكند.

 

2- رقص ارتعاش شكم

 

در صورتي كه فاصله منبع غذايي بيش از 100متر باشد زنبورهاي كارگر اقدام به اين رقص ميكنند.در اين رقص زنبور كارگر ابتدا در جهت نيم دايره رقصيده،از روي خط مستقيم قطر دايره فرضي بالا رفته و اقدام به حركت روي نيم دايره طرف ديگر كرده و دوباره روي قطر دايره بالا امده و در طرف ديگر روي نيم دايره طرف اول حركت ميكند و در نهايت يك فرمي به شكل عدد( 8 )هشت انگليسي رسم مي كند.زنبور كارگر در جريان حركت بر روي قطر دايره شكم خود را با ارتعاشات جانبي به حركت در مياورد.علاوه بر اين مقداري از غذايي كه اورده را بين ساير زنبورها تقسيم ميكند.تغير وضعيت رقص زنبور از حالت رقص دايره اي يا داسي به رقص ارتعاش شكم به صورت اني صورت نميگيرد،بلكه رقصهاي حد فاصل انها هم صورت مي گيرد.رقصهاي حد فاصل وقتي صورت ميگيرند كه منبع غدا در فقاصله بيش از ده متر و كمتر از 100متر از كندو قرار دارد.رقص ارتعاش شكم از موقعي كه منبع غذا در فاصله 14 متري كندو قرار دارد شروع مي شود.هر چه فاصله بيشتر گردد،ارتعاش شكم بيشتر شده و شكل رقص به شكل ارتعاشي شكم بيشتر شباهت پيدا ميكند.و بالاخره وقتي منبع غذا در فاصله 100متر باشد،شكل رقص كاملا از نوع ارتعاش شكم خواهد بود. در جريان رقص ارتعاش شكم ،اطلاعات متعدد و مختلفي از جمله :فاصله تا منبع غذا و جهت منبع غذايي بين زنبور رقص كننده و ساير زنبورها مبادله مي گردد.

 

 3-   رقص داسي شكل

 

در صورتي كه منبع غذايي بين100-15 متري كندو باشد،زنبور اقدام به رقص داسي شكل مي كند.روش اين رقص مشابه رقص دايره اي شكل است با اين تفاوت كه جهت انجام رقص به صورت نيم دايره يا داسي شكل است.اطلاعات زيادي به جز حدود فاصله منبع غذايي در اين نوع رقص مبادله نمي شود.

 

 مكالمه و رقصهاي زنبور عسل در داخل كندو

مكالمه و رقصهاي زنبور عسل در داخل كندو

رقص زنبورعسل

رقص زنبورعسل

ادامه مطلب
موضوعات : بیولوژی

فعاليت زنبورهاي كارگر بالغ در خارج از كندو(زنبورهاي مزرعه)

 پس از گذشت حدود سه هفته از عمر زنبور هاي كارگر،ابتدا پرواز تمريني شروع شده و سپس پرواز اصلي براي اوردن غذا اغاز مي گردد.زنبورهاي كارگر بر حسب نياز كندو مواد مورد نياز را به كندو مي اورند.عده اي از زنبورها شهد گلها را جمع اوري مي كنند. برخي گرده گل،تعدادي اب و تعداد معدودي نيز بره موم جمع اوري مي كنند.اغلب اوقات زنبورهاي كارگر به طور توام شهد و گرده گل را به كندو مي اورند.در شرايط خاص مثلا وقتي كندو نياز به غذاي بيشتري داردزنبورهاي يك تا دو هفته از كندو خارج  مي شوند.و يا براي تامين تنظيم درجه حرارت داخل كندو،بيشتر زنبورها از سنين مختلف در داخل كندو مانده و با بال زدن وظيفه خنك كردن كندو را به عهده مي گيرند.

 نحوه جمع اوري صمغ و يا بره موم در زنبورعسل

جمع اوري گرده توسط زنبورعسل

ادامه مطلب
موضوعات : بیولوژی

زندگي زنبورعسل كارگر در خارج از كندو

اين مرحله از زماني شروع ميشود كه زنبور قادر به پرواز شده و با مرگش خاتمه مي يابد.زنبورها از روز22به كارهاي داخل كندو خاتمه داده و مشغول كارهاي خارج از كندو ميشوند.كارگران به محض اينكه قادر به پرواز شدند به چهار دسته نامساوي تقسيم مي شوند.

دسته اول:به جمع اوري صمغ درختان پرداخته كه پس از حمل به كندو و مخلوط كردنشان ماده اي به نام  بره موم به وجود مي اورند.بره موم مثل الكل خاصيت ميكروب كشي و ضد عفوني دارد.

زنبورها با ان جدار داخلي سلولها را خوب ضد عفوني مي كنند تا نوزادان در محيطي الوده تولد نيافته و مريض  و تلف نشوند،از بره موم براي مسدود كردن سوراخها ودرزهاي جار كندو كه قطرشان از 4ميليمتر كمتر باشد و همچنين براي كوچك كردن سوراخ پرواز زنبورها استفاده ميكنند.

دسته دوم:اب مورد نياز جمعيت را از خارج كندو حمل تا به زنبورهاي جواني كه در داخل كندو مشغول بوده و هنوز قادر به پرواز نيستند اب برسانند.

دسته سوم:گرده گل را به دو پاي عقب خود ودر محلي كه به ان سبد گرده مي نامند به كمك بزاق دهان چسبانيده با خود به كندو مي اورند.و ان را در داخل سلولها ذخيره ولي بر خلاف عسل هرگز سرش را نمي پوشانند داخل سلولها ذخيره كرده و انقدر با سر فشارشان مي دهند كه همه هوا را از خلل و فرج ان خارج كنند و پس از اين كه دو سوم شلول با گرده پر شد رويش را با قشر نازكي از عسل مي پوشانند و اگر جهت ذخيره باشد روي ان را مي پوشانند.

دسته چهارم:كه تعدادشان خيلي بيشتر از جمع ساير دسته هاست بر روي گلها نشسته و شهد انها را ميمكند و پس از انكه به اندازه كافي شهد در عسلدانشان جمع كردند به كندو برگشته و ان را در داخل سلولها به همان حالت نارس مي گذارند.در شب كه تاريكي مانع از خروج انها از كندو مي شود همه كارگران چه پير و چه جوان با هم شهد را از داخل سلولها مكيده مقداري از اب تبخير و ان را غليظ مي كنند و پس از انكه تبديل به عسل رسيده شد ان را در سلولهايشان ذخيره و روي ان را با ورق نازكي از موم مي پوشانند.فعاليت چهار دسته در بالا ان طور نيست كه منحصرا كاري را انجام دهند بلكه بستگي به احتياجات كندو است هر جا احتياج به كار بيشتري باشد تعداد بيشتري زنبور كارگر در ان متمركز مي شوند.

مراحل رشدزنبورعسل

ادامه مطلب
موضوعات : بیولوژی

غدد ارواره اي زنبورعسل

اين غدد در قسمت فوقاني ارواره هاي بالاي زنبوران كارگر و ملكه وجود دارند.از اين غدد،اسيدهاي چرب ترشح شده و با ترشحات غدد شيري كه بيشتر از مواد پروتئيني تشكيل شده است،يكي شده ،در نهايت ژله رويال را به وجود مي اورند.ژله مذكور غذاي كليه لاروها تا سه روز اول زندگي لاروي و غذاي تمام عمر ملكه زنبور عسل مي باشد.

غدد ارواره اي زنبورعسل

ادامه مطلب