سایت زنبورعسل ایران: شكل شناسي و فيزيولوژي

جستجو پیرامون این موضوع:   
[ برگشت به صفحه اصلی | انتخاب موضوع جدید ]

موضوعات : بیولوژی

منشا موم زنبورعسل

زنبورهاي كارگر هشت غده موم ساز دارند كه در قسمت دروني حلقه هاي شكمي در بخش 4 تا 7 شكمي جا گرفته اند. اندازه هاي اين غده هاي موم به سن كارگر بستگي دارد. غدد مزبور در سن تقريبا 12 روزگي زنبور در بزرگترين اندازه خود هستند كه از روز 18، 19 تا آخر زنبور حالت نزولي طي مي كند. 
در طي اين دوره، زنبور پولك هاي مومي ساخته شده توسط غدد را با استفاده از فك و آرواره خود جويده و در آن واحد ترشحات براقي خود را جهت نرم كردن موم به آن اضافه مي كنند. وقتي كه موم به آن اضافه مي كنند. وقتي كه موم به خوبي خمير شد به روي شان عسل در ساختمان زيري ذخيره مي شود و يا از آن جهت چسباندن سلول هاي عسل استفاده مي كنند. 
موم تركيب شيميايي بسيار محكمي دارد و خواص آن با گذشت زمان همچنان غير معيوب(فاسد نشدني) باقي مي ماند. همچنين نسبت به هيدروليز و اكسيد شدن طبيعي مقاوم بوده و كاملا در آب غير محلول است. به جز لاروهاي بيد (پروانه) موم، هيچ حيوان ديگري شيره ها و اسيدهاي گوارشي لازم جهت هضم آن را ندارد.

غدد مومي زنبورعسل

ادامه مطلب
موضوعات : بیولوژی

 

   خصوصیات داخلی

کارگر

نر

ملکه

تعدادسلولهای بویائی روی شاخک

کم

بسیار زیاد

کم

اندازه غدد آرواره ای

معمولی

بسیار کوچک

بزرگ

ترشح غدد آرواره ای

1.2heptanone

اسیدهای چرب

_____

1-9oxodectans-2-enoic acid

2-9hydroxydec-trans-2-enoic acid

ترشح غدد شیری

پروتئینها

ندارد

ندارد

ترشح غدد عطری

Geraniol Citral Neroliic acid

ندارد

ندارد

از نظر ژنتیکی

دیپلوئید

(n2کروموزومی)

هاپلوئید

(n2کروموزومی)

دیپلوئید

(n2کروموزومی)

تعداد کروموزوم

32=n2

16=n1

32=n2

متوسط تعداد لوله های سازنده تخم در هر تخمدان

8-4

_____

170-150

کیسه ذخیره اسپرم

رشد نکرده

_____

رشد کرده

واژن

کوچک

_____

بزرگ

 

منبع : پرورش زنبورعسل نوشته دکتر عبادی

ادامه مطلب
موضوعات : بیولوژی

تاکنون برای تفکیک ماده ها علل مختلفی ذکر شده است از جمله :

1-     عوامل ژنتیکی : در زنبورهای جنس Meliponaمشاهده شده که نسبت تولید ملکه به کارگرها یک به سه است . بنابراین کاملاً مشخص است که تفکیک جنسیت ماده ها به وسیله دو ژن صورت می گیرد . یعنی اگر هموزیگوت باشد به تولید کارگر و اگر هتروزیگوت باشد به تولید ملکه منجر خواهد شد . در این زنبورها گرچه ترکیب غذای لارو نیز در تفکیک ماهیت ماده ها مؤثر است ولی نقش ژنها عامل اصلی می باشد .

1-     عوامل محیطی : عوامل مختلف محیطی ممکن است منجر به تفکیک ماهیت ماده شود . مثلاً در مورچه ها در صورتی که دوره رشد جنینی در تخم در خلال زمستان صورت گیرد رشد آنها سریع تر بوده ، درشت تر شده و حاوی مقدار بیشتری RNAخواهند شد و نهایتاً به ملکه تبدیل خواهند گردید . برعکس در صورتی که رشد جنینی در طول تابستان انجام شود لاروها کوچکتر شده و مقدار RNAآنها کمتر و به کارگر تبدیل می شوند .

2-     علل تغذیه ای : در بعضی از زنبورها مانند زنبورعسل ، بعضی از زنبورهای پارازیت ، مورچه ها و زنبورهای مخملی ( جنس Bombus)ترکیب شیمیائی غذای دوره لاروی نقش اساسی در تعیین و تفکیک جنسیت ماده ها دارد . مثلاً در شرایط طبیعی در صورتی که ملکه زنبورعسل کشته شده و از بین برود ، اگر در داخل کندو نوزاد جوان (لاروهای سنین اولیه ) وجود داشته باشد ، زنبورهای کارگر یک یا چند سلول کارگری حاوی نوزادان جوان را تغییر شکل داده و به سلول ملکه تبدیل می کنند . سپس به لارو موجود در آنها به مقدار زیادی ژله سلطنتی داده به طوری که پس از مدتی تبدیل به ملکه خواهد شد . بنابراین در اینجا نوع غذا عامل اصلی تفکیک ماهیت ماده ها محسوب می شود . همانطور که قبلاً گفته شد در زنبورها وضعیت هاپلو-دیپلوئیدی آنها عمومیت داشته ، نرها هاپلوئید و ماده ها دیپلوئید می باشند . جفتگیری افرادی که از نظر ژنتیکی بهم شباهت داشته باشند منجر به مرگ و میر در نوزادان شده و قدرت ادامه حیات آنها در نسل های مختلف کاهش می یابد . گرچه زنبورهای نر از نظر ژنتیکی هاپلوئید هستند ولی مواردی دیده شده است که ترکیب بافت های آنان هاپلوئید و دیپلوئید بوده اند . ثابت شده است که تخمهای دیپلوئید نر تفریخ شده ولی لاروهای حاصله به وسیله زنبورهای کارگر خورده می شوند . در حقیقت تخمهای دیپلوئید نر را می توان در شرایط انکوباتور بطور مستقل از کلنی پرورش داد تا تبدیل به زنبورهای نر دیپلوئید شوند .

علت خورده شدن لاروهای نر دیپلوئید در داخل کندو توسط زنبورهای کارگر ترشح فرمون مخصوصی از آنها است که زنبورهای کارگر را وادار به رفتار غریزی همخوارگی نموده و منجر به خورده شدن این لاروها می گردد.

منبع : پرورش زنبورعسل نوشته دکتر عبادی

ادامه مطلب
موضوعات : بیولوژی

 

خصوصیات ظاهری

کارگر

نر

ملکه

اندازه عمومی بدن

کوچکتر از دو  نوع دیگر

بزرگتر و فربه تر از کارگر

درازتر و قطورتر از کارگر و درازتر از نر ولی نه به فربگی آن

بالها

کوتاهتر از نرها وملکه

بلندتر از کارگر

از نظر اندازه بلندتر از بالهای کارگر ولی نسبت به بدن خود کوتاهتر از کارگر و نر

چشمهای مرکب

کوچکتر از نر و ملکه

بزرگتر از کارگر و ملکه

بزرگتر از کارگرها ولی کوچکتر از نرها

خرطوم

بلندتر از نرها و ملکه

کوتاهتر از کارگر و ملکه

کوتاهتر از کارگرها

آرواره های بالا

بزرگتر از نرها و ملکه

کوتاهتر از کارگر و ملکه

بزرگتر از نرها ولی کوچکتر از کارگرها

ساق

دارد(در قفس سینه)

ندارد

دارد (درقفس سینه)

سبد گرده

دارد

ندارد

ندارد

نیش

دارد

ندارد

دارد(کوتاهتر از کارگر بوده و بعنوان تخمریز از آن استفاده می شود)

غدد مومی

دارد

ندارد

ندارد

شکل عمومی سر

مثلث شکل

غیر مثلثی

کمی مثلثی

تعداد بند شاخک

12

13

12

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منبع : پرورش زنبورعسل نوشته دکتر عبادی

ادامه مطلب
موضوعات : بیولوژی

رزلین فیشر: اولین‌بار که از دریچه میکروسکوپ الکترونی به چشمان یک زنبورعسل نگاه کردم، از تماشای ساختاری شش‌ضلعی که شبیه معماری کندوهای طبیعی بود، حیرت‌زده شدم.
می‌خواستم بدانم این شش‌ضلعی‌ها تصادفی هستند یا سرنخ‌هایی از یک زندگی تماشایی به‌شمار می‌روند؟
به عبارت بهتر به پاسخ این پرسش برسم که آیا میان ساختار شش‌ضلعی چشم‌های زنبورعسل با محیطی که پیرامون خود خلق می‌کند، رابطه‌ معنی‌داری وجود دارد؟
استفاده از یک میکروسکوپ الکترونی روبشی و بررسی ریخت‌شناسی زنبورعسل می‌توانست کمک بزرگی باشد.
این تلاش شناختی و بصری در نهایت به تهیه 60 تصویر با بزرگ‌نمایی حداکثر 5‌هزار برابر از این حشره و کتابی به نام زنبورعسل منتهی شد.
شما هم می‌توانید در خلال این تصاویر به بررسی ساختار و فرم پیچیده‌ای بپردازید که برای خلق یک زنبور کوچک به کار گرفته شده است.
راستی می‌دانستید زنبورها هم مفصل زانو دارند؟


خارهای تعبیه‌شده روی نیش (بزرگ‌نمایی 650‌برابر)
نیش در زنبورعسل، شکل اصلاح‌شده اندام تخم‌ریزی است، زنبور ملکه از این اندام برای تخم‌ریزی استفاده می‌کند. یک زنبورعسل تنها زمان دفاع از خود یا کندو از نیش استفاده خواهد کرد. در صورتی که زنبور، انسان یا سایر پستانداران را نیش بزند، خارهای روی این اندام در پوست جاندار قلاب می‌شوند و تقلای زنبور برای آزادی باعث مرگ این حشره خواهد شد.[/SPOILER]




خرطوم (بزرگ‌نمایی 150برابر)
این نمای نزدیک از خرطوم یک زنبور‌عسل است، وظیفه این اندام نی‌مانند که در برابر نفوذ هوا مقاوم است مکیدن آب و شیره گل‌ها است. خرطوم قابلیت برگرداندن محتویات معده زنبور و تغذیه سایر زنبورها را با شهد ترکیب‌شده دارد. شهد گل در بخشی از سیستم گوارش زنبورعسل که چینه‌دان یا معده عسل نام دارد، ذخیره می‌شود و هنگام بازگشت به کندو به دیگر زنبورهای کارگر انتقال خواهد یافت. ترکیب در معده این کارگران هضم‌شده و سپس به درون خانه‌های خالی از عسل کندو برگردانده می‌شود. در نهایت عسل غلیظ شده و خانه‌هایی که از عسل پر شده‌اند توسط همین زنبورهای کارگر با موم پوشیده خواهند شد.[/SPOILER]




بال زنبورعسل نر (بزرگ‌نمایی 10برابر)
تنها وظیفه زنبور نر جفت‌گیری با ملکه است. این زنبور قوی‌ترین بال‌ها را در میان زنبورهای عسل دارد و حتی می‌تواند رو به عقب پرواز کند. عمر زنبورهای نر کوتاه است. همه زنبورهای عسل دو جفت‌ بال دارند، این بال‌ها حین پرواز بیش از 230‌مرتبه در هر ثانیه باز و بسته می‌شوند. گرمای حاصل از به هم خوردن این بال‌ها باعث تبخیر آب شیره ریخته‌شده درون خانه‌های شش‌ضلعی کندو و غلیظ شدن عسل می‌شود. به هم خوردن بال‌های هزاران زنبور است که صدای اطراف کندو را ایجاد می‌کند.[/SPOILER]




گنبد بیضی شکل چشم (بزرگ‌نمایی 190‌برابر)
این ساختار گنبدی‌شکل پوشیده شده توسط کرک، چشم یک زنبور عسل است. بین 20هزار گونه زنبور شناخته‌شده در جهان وجود کرک روی سطح چشم منحصر‌ به زنبورهای عسل است. چشم زنبور از هزاران عدسی شش‌ضلعی تشکیل‌شده که هر کدام می توانند نور را در زوایای گوناگونی تشخیص داده و حرکت را در اطراف حس کنند. تک‌تک این عدسی‌ها به نور فرابنفش حساس هستند، این نور که انسان قادر به دیدن انسان نیست، از گل‌ها ساطع می‌شود و زنبور با کمک آن محل گرده‌های گل و شهد را پیدا می‌کند.[/SPOILER]




گرده‌های گل میان کرک‌ها (بزرگ‌نمایی 1100برابر)
زنبور عسل بزرگ‌ترین گرده‌افشان روی زمین است. حین جمع‌آوری شهد، گرده‌های گل‌ها و گیاهان میان کرک‌های سطح بدن گرفتار می‌شوند تا همراه زنبور از گلی به گل دیگر و حتی تا مسافت‌‌های طولانی جابجا شوند. این عکس گرده‌های به دام‌افتاده میان کرک‌های روی شاخک یک زنبور را نشان می‌دهد. زنبورعسل از این شاخک‌ها برای بوییدن، چشیدن، شنیدن و حس تغییرات دما، ارتعاش و رطوبت استفاده می‌کند.[/SPOILER]



چشم زنبورعسل در بزرگ‌نمایی 370برابر



شاخک زنبورعسل در بزرگ‌نمایی 150برابر



شاخک زنبورعسل در بزرگ‌نمایی 400برابر



شاخک زنبورعسل در بزرگ‌نمایی 3300برابر



خرطوم زنبورعسل در بزرگ‌نمایی 250برابر



قلاب‌های روی بال در بزرگ‌نمایی 700برابر



مفصل قوزک پا در بزرگ‌نمایی 450برابر



زانوی زنبورعسل در بزرگ‌نمایی 330برابر

ادامه مطلب
موضوعات : بیولوژی

نحوه ايجاد زنبور نر و زنبور ماده(تعيين جنسيت)

 با پيشرفت روش تلقيح مصنوعي كه طي سالهاي1940ميلادي به بعد انجام يافت،اصلاح نژاد زنبورعسل،تحت كنترل انسان در امد.قوانين كلي توارث نيز در مورد زنبورعسل نيز صادق است.كروموزومها حاوي عوامل توارثي  به نام ژنها هستند و ژنها در جاي مخصوصي در كروموزومها قرار دارند كه به انها لكوس مي گويند.شكلهاي مختلف ژنهايي را كه در يك لكوس وجود داشته باشند الل مي نامند.از تخم بارور زنبور ماده(ملكه و گاركر)و از تخم غير بارور زنبور نر حاصل مي شود.زنبور ماده اي كه از تخم بارور به وجود مي ايد داراي32كروموزوم مي باشد كه16 كروموزوم مربوط به پدر و16 كروموزوم مربوط به مادر مي باشد.زنبور نر از تخم غير بارور به وجود مي ايد كه16 كروموزوم دارد كه فقط انها را از مادر گرفته است.از انجا كه اميزش بين نزديكان احتمال به وجود امدن اللهاي مشابه را بالا مي برد،منظره متخلخل بودن شانها اغلب حكايت از اميزش بين نزديكان دارد.(كارگران،لاروهاي از تخم در نيامده را به بيرون مي اندازند).

زنبور نر در كندو دو عمل توليدي دارد:

1-  گامت نر ملكه را تكثير كرده و از ان حدودده ميليون گامت نر مشابه(تخم غير باروري كه به زنبور نر تبديل مي شود)تكثير مي كند.

2-   گامتهاي حاصله را به ملكه منتقل كرده كه اين عمل در اميزش ملكه با زنبورهاي نر انجام ميگيرد.

زنبورعسل نر

ادامه مطلب
موضوعات : بیولوژی

فعاليتهاي زنبور نر در داخل و خارج كندو

زنبور عسل نر از نظر جثه بزرگتر و فربه تر از كارگر و ملكه مي باشد و طبيعتا فاقد نيش مي باشد و به علت اينكه نرها مواد دغذايي خود را از كارگران يا از سلولهاي ذخيره شده عسل در داخل كندو تامين مي كنند،داراي خرطوم كوتاهتري نسبت به كارگرها مي باشند.نرها مواد غذايي را از گلها جمع اوري نمي كنند.نر ها در داخل كندو هيچ گونه مسئوليتي ندارند و بعد از خارج شدن از سلول بيشتر اوقات خود را روي قاب و در كنار ناحيه پرورش نوزاد ها گذرانده و تنها كار انها جفتگيري با ملكه در خارج از كندو است.نرها در اوايل عمرشان توسط كارگران تغذيه شده و سپس خود از عسل تغذيه مي كنند.يك كلني متوسط در مناطق معتدل،از اواسط بهار با توجه به شرايط محيطي شروع به پرورش نر ميكنند. تعداد نرها در يك كندو به اندازه،نژاد و شرايط عمومي كندو بستگي دارد.از اواسط تابستان به دليل كمبود شهد ديگر زنبور نر پرورش داده نشده و از تغذيه نرها جلوگيري ميشود و در اثر گرسنگي نرها از بين مي روند كه به اصطلاح نركشي شروع ميشود.

زنبورعسل نر

زنبورعسل نر كارگر و ملكه

 

ادامه مطلب
موضوعات : بیولوژی

قطعات دهانی و خرطوم زنبور عسل


قطعات دهانی در قسمت زیرین سر وجود داشته و از نوع مختلط اند یعنی از سه نوع ساینده و لیسنده و مكنده تشکیل شده اند که با قسمت ساینده از روی گیاه گرده را بر می دارند و با لیسنده و مكنده هم شهد گل را در معده عسل خود ذخیره می کنند. آرواره بالا برای شکل دادن موم، جمع آوری گرده و حتی دفاع استفاده می شود گاهی به حالت قاشق و پارو برای ریختن مواد داخل سلول استفاده می شود. پمپ مكنده و خرطوم نیز درمكش و جمع آوری مواد غذائی نقش اساسی ایفا می کند. روي زبان را موهاي ريز و كوچكي پوشانده و در انتهاي ان قاشقكي به منظور ايسيدن وجود دارد.خرطوم زنبور به هم پيوسته نبوده و از روي هم قرار دادن ذوائد به وجود مي ايد.

قطعات دهانی شامل: لب بالا Labrum، آرواره بالا Mandibl، آرواره پائین Maxillae، لب پائینLabium، و خرطومProbocis، می باشد.

قطعات دهانی و خرطوم زنبور عسل

قطعات دهانی و خرطوم زنبور عسل

ادامه مطلب