سایت زنبورعسل ایران: تغذيه و زمستان گذراني

جستجو پیرامون این موضوع:   
[ برگشت به صفحه اصلی | انتخاب موضوع جدید ]

اثرات کمبود گرده در تغذیه زنبورعسل :

موضوعات : تغذیه

اثرات کمبود گرده در تغذیه زنبورعسل :

همانطوری که ذکر شد عدم وجود گرده و یا کمبود آن سبب عوارض سوء و رفتار غیرطبیعی می گردد که مهمترین آن کاهش یا عدم تولید ژله رویال، کاهش طول عمر، کاهش تولید موم وشان سازی، کاهش میزان تخمگذاری ملکه، عدم تولید زهر به مقدار کافی، عدم رشد مناسب تخمدانها، حساس شدن نسبت به بیماریها بخصوص بیماری نوزما و نداشتن توانایی لازم برای زمستانگذرانی می باشد.

اثرات كمبود گرده در تغذيه زنبورعسل

ادامه مطلب

ميزان قند مصرفي در كلني و زنبورهاي عسل

موضوعات : تغذیه

ميزان قند مصرفي در كلني و زنبورهاي عسل

 زنبورهاي عسل در اثناي پرواز انرژي مورد نياز خود را از شكسته شدن كربوهيدراتها به دست مي اورند.بنابر اين بايد به صورتي مستمر ذخاير كربوهيدراته خود را تجديد نمايند.زيرا ظاهرا انها قادر به استفاده از پروتئين بدن خود يا گرده به  عنوان منبع انرژي نيستند.مقدار خون زنبورهاي كارگر به طور متوسط حدود2 درصد است كه اگر اين مقدار به كمتر از يك درصد برسد،زنبور قدرت پرواز خود را از دست مي دهد،ولي هنوز قادر به راه رفتن با بالهاي لرزان مي باشد و زماني كه اين مقدار به كمتر از 5/0درصد برسد،حيوان به طور كلي بي حركت مي شود.ميزان قند خون زنبورهاي نر به طور متوسط حدود2/1 درصد ميباشد كه خيلي كمتر از قند خون زنبورهاي كارگر است.زنبورهاي ملكه تازه متولد شده (تا24ساعت سن)حدود7/1 درصد قند در خون خود دارند.ميزان قند خون ملكه هاي باكره نگهداري شده در كندوهاي كوچك جفتگيري(نوكلئوس)به طور متوسط 3/1 درصد مي باشد ولي اين مقدار ممكن است در ملكه هاي تازه جفتگيري كرده و تخمگذار تا3/0 درصد كاهش مي يابد.زنبورهاي كارگر در حين پرواز به طور متوسط هر ساعت به 10ميلي گرم و زنبورهاي نر در حين پرواز به30ميلي گرم  قند نياز دارند ئ به طور كلي ميزان قند مورد استفاده زنبورهاي نر در حين پرواز سه برابر ميزان قندمورد نياز كارگر پرواز كننده در هر ساعت مي باشد.مصرف مواد كربوهيدراته در زنبورعسل به مقدار زياد غير منتظره نيست زيرا توانايي زنبورها در توليد حرارت و نگهداري ان در توده خوشه مانند در بقاي كلني در نواحي گرمسيري اهميت حياتي دارد.به طور كلي ميزان مواد قندي مورد احتياج يك كلني را حدودا 3/79 كيلوگرم در سال تخمين ميزنند.عواملي مانند جمعيت كلني،مقدار پرورش نوزادان،ترشح موم و حرارت محيط در مقدار انرژي مصرفي تاثير دارند.

ميزان قند مصرفي در كلني زنبورعسل

ادامه مطلب

آماده کردن کندو ها برای خواب زمستانی:

موضوعات : تغذیه

کنترل ذخيره غذای: برای گذراندن خواب زمستانی در اين منطقه هجده تابيست کيلو عسل نياز است درصورت کمبود زنبوردار،بايد زنبورهارا تغذيه کند.برای اين کار زنبوردار،دوپيمانه شکر ويک پيمانه(اندازه) آب مخلوط کرده، به کندو ها بدهد تازنبور ها زخيره کند که اين زخيره غذای بايد درحجره ها انبار شده وزنبورها درآنهارا ببندد که در زمستان ترش نشود، اين کار را بايد دراوايل پاييز انجام داد.

جمع کردن قاب های اضافی:

کليه قاب های که زنبورها اشغال کرده اند را قشنگ به هم چسبانده وزنبور را به حالت فشرده درمياوريم وقابهای که زنبور درآن اشغال نکرده است را جمع کرده وقسمت فضای خالی کندو را توسط يک کارتن يا تخته سوا ميکنيم وآن فضای خالی را توسط قاب های کندو پر مينماييم.ودر کندو را ميبنديم.

هواگيری مناسب درکندو:

زنبور عسل را رطوبت از بين ميبرد؛ سرما زنبور عسل را از بين نميبرد؛ برای اينکه هوای داخل کندو تعبيه شود

درزمستان، بالای ملافه يک سوراخ به اندازه سه سانتی متربرروی ملافه انجام ميدهيم تا هوای آلوده ورطوبت ازکندو خارج شود.

آماده كردن كندوها براي خواب زمستاني

بازديد كندو

 

 

ادامه مطلب

ميزان گرده گل و شهد مورد نياز يك كلني

موضوعات : تغذیه

ميزان گرده گل و شهد مورد نياز يك كلني و محاسبه ان براي زنبورستان

مقدار عسل و گرده مورد نياز يك كلني به طور واقعي شناخته نشده است؛زيرا قوي بودن يك كلني ،فعاليت پرورش نوزاد كلني و نوع شهد و گرده در دسترس از جمله عواملي هستند كه در تعيين مقدار عسل و گرده مورد نياز يك كلني دخالت دارند.روسو در سال1944 ميلادي مصرف ساليانه عسل يك كلني را 88 كيلوگرم تخمين زد.ويپل در سال 1928 مقدار مواد قندي مورد نياز يك كلني را در اثناي تابستان 5/47كيلوگرم،در زمستان22 كيلوگرم و در فصل موم بافي 5/6 كيلوگرم و در كل 76كيلوگرم براي هر سال محاسبه كرد.بنابر اين مصرف ساليانه عسل و مواد قندي توسط يك كلني متوسط88-76كيلوگرم در سال تخمين زده شده است.براي پرورش و تغذيه يك لارو تا هنگام خروج از حجره مقدار145ميليگرم مورد احتياج است و به طور متوسط ميزان گرده مورد نياز يك كلني ساليانه 30-20 كيلوگرم تخمين زده شده است.بنابر اين با توجه به مشخص بودن مقدار تقريبي نياز ساليانه كلني ها به گرده گل و عسل ،مي توان نياز ساليانه زنبورستان را بر اورد نمود.براي مثال زنبورستاني با 100كلني به طور متوسط ساليانه حدود8800-7600كيلوگرم عسل و3000-2000گيلوگرم گرده گل نياز خواهد داشت.


شهد و گرده گل در زنبورعسل

شهد زنبورعسل

 

ادامه مطلب

گرده گل در زنبورداري

موضوعات : تغذیه

گرده گل در زنبورداري

 

گرده گل كه در واقع مجموعه اي از سلولهاي نر توليد شده در بساك پرچمهاي گل مي باشد در امر پرورش زنبورعسل بسيار حائز اهميت است.هر يكاز دانه هاي گرده متشكل از چندين سلول نر گياه مي باشد.زنبورعسل در جريان ملاقات گلها براي جمع اوري شهد و گرده دانه هاي گرده را كه به موهاي سطح بدن وي مي چسبند را جمع اوري كرده . به سبد گرده كه در روي پاهاي عقب قرار دارند منتقل مي نمايد و به صورت دانه هاي  به هم فشرده اي به كندو حمل مي كند.زنبورها در داخل كندو گرده هاي جمع اوري شده را در داخل سلولهاي شان ذخيره مي كنند.انها معمولا مقداري عسل و بزاق دهان خود را نيز به گرده اضافه مي كنند كه خصوصيات و تركيب ان با گرده گل اوليه متفاوت بوده و به ان نان زنبور گفته ميشود.نان زنبور از نظر مواذ غذايي ارزش بيشتري براي زنبورعسل دارد ولي نمي توان ان را براي مدت طولاني انبار كرد؛زيرا كيفيت ان در اثر تخمير شدن از بين ميرود.تحقيقات نشان داده است كه گرده تازه نسبت به نان زنبور انبار شده داراي كيفيت بهتري بوده و تاثير بيشتري روي تخمريزي ملكه دارد.گياهان مقدار زيادي دانه گرده توليد مي كند به طوري كه هر ساله صدها هزار تن گرده در جنگلها،كشتزارها،باغات و مراتع با ارزش غذايي زياد توليد مي شود.مقدار گرده توليدي در گياهان متفاوت است.مقدار توليد گرده در مقايسه با شهد تفاوت زيادي دارد.مطالعات بر روي گونه هاي جنگلي از نظر توليد گرده نشان داده است كه راندمان توليد گرده بيشتر تحت تاثير عوامل ژنتيكي و فيزيولوژيكي مي باشد.گرده كياهان مختلفي كه مورد استفاده زنبورعسل قرار مي گيرند از نظر كميت  و كميت متفاوت هستند.به طوري كه برخي از گياهان از نظر گرده عالي،متوسط و گروهي فقير مي باشند.البته همانطوري كه قبلا گفته شده تمامي گلهاي موجود در طبيعت مورد استفاده زنبورعسل قرار نمي گيرند و نسبت گلهايي كه مورد استفاده قرار ميگيرند در مقايسه با كليه گلهاي موجود در طبيعت درصد پاييني را تشكيل مي دهند.بنابر اين گياهان گرده دار را از نظر توليد گرده همانند شهد مي توان به چهار گروه عالي،خوب،متوسط و ضعيف تقسيم نمود.

 تقسيم بندي تعدادي از گياهان گرده دار از نظر توليد گرده

نام گياه

گرده

نام گياه

گرده

نام گياه

گرده

البالو

عالي

اسپرس

عالي

بيد

عالي

ذرت

عالي

زعفران

عالي

سيب

عالي

بيدمشك

عالي

شقايق

عالي

گيلاس

عالي

گل قاصد

عالي

الاله

خوب

الوچه

خوب

بادام

خوب

بارهنگ

خوب

بلوط

خوب

تمشك

خوب

توسكا

خوب

زرشك

خوب

زرلق

خوب

شاه بلوط

خوب

شبدر دورگ

خوب

شبدر سفيد

خوب

شبدر قرمز

خوب

گلابي

خوب

افتابگردان

خوب

مارچوبه

خوب

يونجه زرد

خوب

گل شلغمي

متوسط

گل استكاني

متوسط

گل گندم

متوسط

گندم سياه

متوسط

گل ستاره اي

متوسط

گل ماهور

متوسط

لوبياي گاوي

متوسط

منداب

متوسط

مو

متوسط

مركبات

متوسط

هلو

متوسط

رازيانه

متوسط

زبان گنجشك

متوسط

زرد الو

متوسط

شاهدانه

متوسط

شقايق نعماني

متوسط

شلغم روغني

متوسط

غلات

متوسط

كدو

متوسط

كلزا

متوسط

شاه بلوط هندي

متوسط

اماريليس

متوسط

افرا

متوسط

اقاقيا

متوسط

بومادران

كم

سير

كم

پياز

كم

پنيرك

كم

توت فرنگي

كم

ختمي

كم

عشقه

كم

شياه توسه

كم

شراب

كم

شمعداني

كم

عود دريايي

كم

كتان

كم

يونجه

كم

يونجه باغي

كم

گاوزبان

كم

گلپر

كم

گل راغي

كم

ماش

كم

مريم گلي

كم

نخود

كم

نعناع

كم

هويج

كم

زيرفون

كم

ماميشياي صحرايي

كم

 گرده گل

 

ادامه مطلب

نقش پروتئين(گرده) در زنبورعسل

موضوعات : تغذیه

نقش پروتئين(گرده) در زنبورعسل

 

 زنبورهاي عسل عمدتا براي هيه عناصر ساختماني ماهيچه ها،غده ها و ساير بافتها به پروتئينها نياز دارند.13درصد وزن زنبورهاي عسل تازه متولد شده و5/15درصد وزن زنبورهاي عسل پنج روزه را پروتئين تشكيل مي دهند.احتياجات كلنيهاي زنبورعسل از لحاظ پروتئين كه براي رشد بدن نقش اساسي داشته و براي ترميم بافتها و ساير اعمال بدن لازم است،به وسيله دانه هاي گرده تامين ميشود،ولي دانه هاي گرده براي زنبورعسل تامين انرژي نمي كنند.اهميت گرده گل در زندگي زنبورعسل از قديم شناخته شده بوده است و هنگامي كه گرده در تبيعت تمام شودحداكثر 2تا3 هفه بعد پرورش نوزاد نيز متوقف مي شود.برهمين اساس زنبورعسل علاقه زيادي براي جمع اوري گرده نشان مي دهد و اگر زخيره گرده در كندو كاهش يابد و شرايط جوي اجازه بدهد مشاهده شده است كه زنبورهاي كارگر از كندوخارج شده و مواد غير قابل هضم شبيه گرده نظير خاك اره و يا غذلي اسياب شده دامي را به كندو حمل مي كنند.

 در فعاليتهاي يك كلني عادي دانه هاي گرده به دو طريق مصرف مي شود:

1-  زنبورهاي كارگر انها را به عنوان منابع پروتئين،ويتامين،چربي و مواد معدني مورد استفاده قرار مي دهند تا غدد تامين كننده غذاي نوزادان(غدد ژله رويال) به طورعادي رشد كند.اين ماده حاوي مقدار زيادي پروتئين است و براي تغذيه لاروهاي جوان و ملكه به كار مي رود.

2-  مصرف ديگر گرده در كندو اينست كه به عنوان منبع پروتئين به طور مستقيم براي تغذيه لاروهاي مسن تر و زنبورهاي نر مورد استفاده قرار مي گيرد.

براي پرورش يك زنبور از زمان شروع لاروي تا تولد،21/3ميلي گرم ازت مورد نياز است كه به طور متوسط برابر با 145 ميلي گرم گرده مي باشد.مقدار پروتئين خام موجود در دانه گرده بين40-8 درصد و متوسط ان23 درصد است.در جيره غذايي زنبورعسل مقدار كل پروتئين بايد بين 30-23 درصد باشد.اگر مقدار پروتئين در جيره غذايي زنبورعسل كمتر از 23 درصد باشد پرورش نوزادان متوقف مي شود.

پروتئين گرده گل

پروتئين گرده زنبورعسل

 

سلول گرده زنبورعسل

 

ادامه مطلب

گرده گل در زنبورعسل

موضوعات : تغذیه

گرده گل

اندازه گرده گل از كوچكترين آن (Myosotis ) يك هزارم ميليمتر تا بزرگترين آن گرده گل كدو دو دهم ميليمتر با رنگهاي متنوع از زرد كم رنگ تا قرمز و قهوه اي كاملاً متنوع است .

در کنار عسل و عسلک، گرده گل (عنصر پرزينگي گل) مهمترين غذايي است که زنبور عسل براي زيستن و رشد بدان نياز دارد و آن را از روي گلهاي گياهان جمع آوري و به کندو آورده و صرف تغذيه لاروها مي نمايد. بدون گرده لاروها و زنبورها قادر به ادامه حيات نيستند، البته موادي وجود دارند که در مواقع ضروري براي مدت کوتاهي مي توانند تا اندازه اي جانشين گرده گل شود و کمبودش را نسبتا جبران نمايد ولي جانشيني دائمي مشکل و غيرممکن است.

در حال حاضر قیمت هر 100 گرم گرده گل بطور متوسط بین 15 الی 25 هزار تومان متغیر است

براي تشخيص دقيق نوع گل و منطقه اي كه عسل از آن تهيه شده ار ست ، اقدام به تجزيه گرده گل ميكنند كه هيچگونه احتمال اشتباه در آن نيست از اين طريق ، ميتوان ارزش عسلهاي موجود در بازار را تشخيص داد و آنهايي كه مي خواهند عسلهايي را به جاي نوع ديگر معرفي كنند ، نا اُميد كرد .

تنها با ديدن خواص فيزيكي ظاهري عسل ( شكل ظاهري ، طعم ، رنگ و عطر ) نمي توان با اطمينان كيفيت آنرا مورد تائيد قرار داد و تنها روش بدون خطا براي ارائه كارت هويت براي يك عسل، همان تجزيه گرده گل است، زيرا عسل داراي تعداد بي شماري گرده بوده ( تنها در يك كيلوگرم عسل ، چند ميليون گرده گل يافت مي شود كه معمولاً از ديد چشم غير مسلح پوشيده است.

ادامه مطلب

نگهداری عسل

موضوعات : تغذیه

انبار یا هر جایی که عسل در آن نگهدازی می شود باید پاکیزه و براحتی قابل تمیز شدن باشد ، و در دسترس حشرات ، جانوران و یا آلودگی های نظیر گرد و خاک نباشد . دمای انبار و طول مدت نگهداری نیز بر کیفیت عسل تاثیر می گذارد . اگر عسل را بعد از بسته بندی نهای در دمای 22 تا 25 درجه سانتی گراد انبار کنیم تغییرات آن در سطح قابل قبول بوده و موجب از بین رفتن رنگ ، طعم و آنزیم های عسل خواهد شد . عسلی که مرحله نهایی ( حرارت ) را نگذرانده است باید در دمای کمتر از 10 درجه سانتی گراد نگهداری شود . انجام این کار روی رنگ ، عطر و طعم عسل حتی پس از سالها هیچ تاثیری نخواهد گذاشت . بهترین دما برای نگهداری عسل 7 الی 12 درجه سانتی گراد می باشد .

از آنجائیکه عسل خیلی زود بوهای خارجی را به خود جذب می کند بنابراین نباید آنرا نزدیک موادی مانند پارافین ، قیر ، بنزین و ماهیای دودی نگهداری نمود .
از آنجائیکه عسل شدیدا جاذب الرطوبه است بنابراین در هر جا که نگهداری می شود اعم از جاهای مرطوب ، خشک ، داخل یخچال و قفسه ها باید فقط در ظروف سر بسته با سر پوش محکم باشد .
بر خلاف اغلب مواد غذایی عسل را می توان برای مدت نامحدود نگهداری نمود . عسل طبیعی بسته بندی شده در اثر گذشت زمان کمی از نظر طعم تندتر و از نظر رنگ تیره تر می شود ، اما کیفیت آن در صورتی که در معرض هوا قرار نگیرد تغییر ی نخواهد کرد .
نگهداری عسل به مدت طولانی ، روی ترکیبات آن اثرات زیادی می گذارد ، عسل شبدر محصول سال 1923 با عسل شبدر محصول 1957 ، با هم مقایسه شده است . افزایش میزان هیدروکسی متیل فورفورال ( HMF ) در عسل در طی مدت نگهداری ( زمان و حرارت ) بیانگر کیفیت عسل می باشد . میزان HMF در عسل در طی مدت نگهداری و درجه حرارت را نشان می دهد . 
 عسل داراي خاصيت اسيدي است و نگه داري آن در ظروف فلزي نامناسب است ، زيرا خاصيت اسيدي عسل موجب خوردگي ظروف فلزي و مهاجرت ذرات فلز به داخل عسل مي شود ؛ ظروف پلاستيكي و نايلوني باعث تغيير مزه و طعم عسل مي شود .

سالمترين روش نگه داري در حجم كم ظروف شيشه اي ، لعابي و سفالي  است ، براي نگه داري عسل با حجم زياد بايد از ظروف استيل يا ظروفي كه سطح داخلي آن به وسيله مواد مقاوم به اسيد پوشيده شده باشد استفاده نمود  .

انبار یا هر جایی که عسل در آن نگهداری می شود باید پاکیزه و براحتی قابل تمیز شدن باشد ، و در دسترس حشرات ، جانوران و یا آلودگی های نظیر گرد و خاک نباشد . دمای انبار و طول مدت نگهداری نیز بر کیفیت عسل تاثیر می گذارد . اگر عسل را بعد از بسته بندی نهایی در دمای اتاق انبار کنیم تغییرات آن در سطح نسبتا  قابل قبول می باشد .

عسلی که مرحله نهایی ( حرارت ) را نگذرانده است باید در دمای کمتر از 10 درجه سانتی گراد نگهداری شود . انجام این کار روی رنگ ، عطر و طعم عسل حتی پس از سالها هیچ تاثیری نخواهد گذاشت . بهترین دما برای نگهداری عسل منفی 7 الی 12 درجه سانتی گراد می باشد .به شرطی که ظروف مورد استفاده کاملا مقاوم به اسید بوده و همچنین حتی الامکان جریان هوا محدود و محیط بسته باشد  

از آنجائیکه عسل خیلی زود بوهای خارجی را به خود جذب می کند بنابراین نباید آنرا نزدیک موادی مانند پارافین ، قیر ، بنزین و ماهیای دودی چای  ، نگهداری نمود .

از آنجائیکه عسل شدیدا جاذب الرطوبه است بنابراین در هر جا که نگهداری می شود اعم از جاهای مرطوب ، خشک ، داخل یخچال و قفسه ها باید فقط در ظروف سر بسته با سر پوش محکم باشد .
بر خلاف اغلب مواد غذایی عسل را می توان برای مدت نامحدود نگهداری نمود . عسل طبیعی بسته بندی شده در اثر گذشت زمان کمی از نظر طعم تندتر و از نظر رنگ تیره تر می شود ، اما کیفیت آن در صورتی که در معرض هوا قرار نگیرد تغییر ی نخواهد کرد .

نگهداری عسل به مدت طولانی ، روی ترکیبات آن اثرات زیادی می گذارد ، از جمله می توان به افزایش میزان هیدروکسی متیل فورفورال ( HMF )  اشاره نمود که در عسل در طی مدت نگهداری ( زمان و حرارت ) بیانگر کیفیت عسل می باشد

ادامه مطلب

طریقه نگهداری عسل

موضوعات : تغذیه

طریقه نگهداری عسل

حرارت دهی عسل: ‏
غلظت و چسبندگی بيش از حد عسل سبب شده ، زنبورداران زمان استخراج ، فرآوری و بسته بندی عسل با ‏مشکلات فراوانی مواجه شوند . درجه چسبناکی عسل ها با توجه به نوع شهد ، منطقه برداشت و ترکيبات عسل ‏متفاوت است . چنانچه درجه چسبناکی عسل گياه مريم گلی در 25 درجه سانتی گراد در مقايسه با عسل شبدر ‏شيرين 28 واحد (توازن ‏poise ‏ ) بيشتر است . چسبناکی عسل عامل مهمی در فرآيند توليد است. چنانچه اين ‏خاصيت ويژه عسل می تواند مدت زمان طولانی را در استخراج ، تصفيه ، مخلوط نمودن و بسته بندی به خود ‏اختصاص می دهد . گرم نمودن عسل از چسبناکی عسل می کاهد به طور مثال درجه چسبناکی عسل شبدر شيرين ‏در 13/17 درجه سانتی گراد 600 توازن و در 17/1 درجه سانتی گراد 2/6 توازن است . از اين خصيصه در فرآيند ‏های توليد صنعتی استفاده های فراوانی برده می شود . خصوصيات عسل مربوط به ترکيبات اساسی پايدار قندها ‏نيست چرا که می توان آنها را در هر محصول شيرين ديگری مثل قند ساده ، شيره ميوه ها ، مارمالادها، و... يافت . ‏اين خصوصيت ويژه را می توان مربوط به ترکيبات جزئی شهد و خود زنبور دانست . بسياری از اين مواد که به ‏عسل ، بو و طعم و برخی خواص حياتی می بخشد بسيار نا پايدار و بی ثبات هستند يعنی آنها با حرارت دادن دچار ‏آسيب می شوند . با در نظر گرفتن موارد ذکر شده بر کيفيت و خواص فيزيکی مخصوص عسل ، آنرا با دقت تحت ‏تاثير حرارت قرار دهيم .‏

دمای مطلوب در زمان استخراج عسل
اغلب توصيه می گرددبرای سهولت در استخراج بلافاصله پس از از انتخاب شان های عسل ، آنها را درپوش ‏برداری و عسل آنرا استخراج نمود . اما چنانچه وقفه ای در اين ميان ايجاد شد نگهداری شانها در دمای 32 تا 35 ‏درجه به مدت يکروز قبل از استخراج عسل پيشنهاد می گردد . اين دما هم به تغليظ سازی و هم به استخراج آسانتر ‏عسل کمک می نمايد . لازم به ذکر است حرارت دهی بالا در زمان استخراج می تواند منجر به شکسته شدن شانها ‏درون اکستراکتور گردد.‏
‏ ‏
حرارت مطلوب در زمان تصفيه عسل ‏
تصفيه عسل از ناخالصی هايی که به هر دليلی با عسل مخلوط شده اند يکی از مراحل مهم در فرآوری عسل می ‏باشد . تصفيه عسل به منظور جدا سازی مواد جامد که در ظاهر و يا حتی در طعم ، بو ، و ترکيب عسل اثر می ‏گذارد و يا برای پيشگيری از شکرک زدن عسل صورت می گيرد . تصفيه شدن عسل شامل دو مرحله می باشد : ‏
‏1) تصفيه نا خالصی های بزرگ مانند قطعات موم ، قطعات بدنی زنبور ، سنگ ريزه و...‏
‏2) تصفيه ناخالصی های ريز مانند : دانه های گرده ، مواد کلوئيدی و....‏
برای سرعت بخشيدن به عمل تصفيه ، معمولاً عسل را مقداری گرم می کنند . عمل ته نشينی ناخالصی های بزرگ ‏در دمای 25 تا 30 درجه سانتی گراد تقريباً به سرعت صورت می گيرد . برای جدا سازی نا خالصی های ريز ، عسل ‏را بايد از صافی يا شبکه توری با سوراخ های 2/ تا 1/ ميليمتری عبور داد . ميزان دمای پيشنهادی برای اين عمل نيز ‏‏30 درجه سانتی گراد می باشد . نکته قابل توجه در اين قسمت از فرآوری اين که در هنگام ته نشينی حتی الامکان ‏از ظروف سر بسته استفاده شود در غير اين صورت سطح تماس عسل را با هوا کاهش داد و از ايجاد حباب های ‏هوا درون ظروف عسل جلوگيری به عمل آورد چون حتی يک حباب کوچک هوا در شرايط مساعد می تواند ‏هسته تشکيل شکرک باشد .‏
حرارت مطلوب در زمان بسته بندی
‏ حرارت دهی عسل در زمان بسته بندی به منظور کاستن از چسبندگی و سهولت در انتقالات از ظروف ذخيره به ‏ظروف کوچک و مورد نظر برای فروش صورت می گيرد . حرارت مطلوب برای اين کار بين 30 تا 40 درجه ‏سانتی گراد پيشنهاد می گردد.
پيشگيری از تخمير و شکرک زدن عسل ‏
اصولاً پيشگيری از شکرک زدن عسل به منظور نگهداری طولانی تر در قفسه های فروشگاه ها و حفظ حالت ‏فيزيکی مناسب و جلب نظر کننده صورت می گيرد وجود انواع ناخالصی های ريز و درشت ، رطوبت زياد ، ‏ترکيب خاص برخی عسل ها ، شرايط نگهداری عسل در شکرک زدن عسل موثر هستند . پيشگيری از شکرک ‏زدن و تخمير عسل در دو مرحله صورت می پذيرد : ‏
‏1) تصفيه عسل از نا خالصی ها ‏
‏2) حرارت دهی عسل به منظور ذوب بلور های کوچک و يا از بين رفتن حباب های ريز هوا و ساير نا خالصی ‏هايی که از صافی تصفيه عبور نموده اند که خود می توانند هسته تشکيل دهنده شکرک باشند . ‏
حرارت دهی پس از تصفيه به شرايط مختلفی وابسته است . نوع منبع شهدی عسل ، حجم عسل ، شرايط محيطی و ‏‏... از جمله عواملی اند که در ميزان حرارت دهی در پيشگيری از شکرک زدن موثر هستند . ‏
برخی منابع دمای 63 درجه سانتی گراد به مدت نيم ساعت برای پيشگيری توصيه نموده اند . برخی از منابع نيز ‏ميزان حرارت و مدت زمان حرارت دهی را بر اساس حجم عسل بدينگونه توصيه می نمايند :‏

زمان مورد نياز در اتاق های گرم برای ذوب بلور های ريز عسل ( با 5/17 آب) در اتاق داغ بدون هم زدن به اندازه ‏دمای اتاق
اندازه ظرف 40 درجه سانتی گراد 45 درجه سانتی گراد 50 درجه سانتی گراد‏
‏20 کيلوگرم 24 ساعت 18 ساعت 16 ساعت‏
‏50 کيلوگرم 48 ساعت 36 ساعت 24 ساعت‏
‏80 کيلوگرم 108 ساعت 72 ساعت 60 ساعت‏
‏300کيلوگرم ------ 108 ساعت 72 ساعت‏
حرارت مطلوب برای عسل های شکرک زده
برای ذوب بلور های شکر در مقياس تجاری درجه حرارت مناسب 60 تا 70 درجه سانتی گراد می باشد . مدت ‏زمان حرارت دهی تا موقعی است که قسمت زيادی از حجم عسل کريستاله شده ذوب گردد . در اين موقع حرارت ‏دهی را قطع می نماييم و مابقی عسل متبلور نيز با حرارت باقی مانده ذوب خواهد شد ‏
شيوه های حرارت دهی عسل ‏
نحوه حرارت دهی به عسل بايد به طور غير مستقيم صورت گيرد . همواره اين نکته را بايد در نظر داشت که عسل ‏به هيچ عنوان نبايد بجوشد . در مقياس های کوچک برای حرارت دهی ظروف عسل را می توان درون ظروف ‏بزرگتر و محتوی آب گرم قرار داد.
در اين روش بايد دقت نمود مقدار حرارت آب 5 تا 10 درجه بيشتر از مقدار حرارت مورد نظر برای عسل باشد .‏
در مقياس های بزرگ استفاده از مخازن بزرگ دو جداره و مخازنی که دارای لوله هايی حاوی آب گرم می باشند ‏و اين لوله ها به صورت منظم و پيچ در پيچ درون مخزن به طور غير مستقيم عسل را گرم می کنند ، نيز کاربرد ‏دارد.‏
استفاده از اتاق های حمام گرم نيز برای حرارت دهی در مقياس های تجاری متداول است . اين اتاق ها شامل ‏محفظه ای بسته ، دارای چند حفره ورودی بخار گرم و چند تخليه کننده هوا و کنترل کننده رطوبت هوا می باشند .‏
عبور عسل از روی سکو های شيب دار در اتاق های حمام و يا اتاق های خلع که سکوها در اين حالت گرم می ‏باشند نيز در مقياس های تجاری متداول می باشد . قرار دادن حجم زيادی از عسل درون ظروف سر باز درون اتاق ‏های حمام گرم با کنترل رطوبت نيز متداول است .‏
اثرات حرارت دهی بيش از حد عسل
امروزه کسانی که آشنايی کامل با عسل دارند ترجيح می دهند عسل را بدون اينکه حرارت ديده باشد مستقيماً از ‏منابع توليد اوليه تهيه و مصرف نمايند . 95 تا99 درصد از مواد جامد عسل را قند ها و بقيه آنرا انواع مواد معدنی ، ‏مواد آلی ، آنزيم ها ، پروتين ها ، چربی ها ، ويتامين ها ، اسيدها و مواد آروماتيک تشکيل می دهند . اين مواد بی ‏ثبات و به حرارت بسيار حساس اند . برخی خواص بسيار مفيد دارويی عسل به واسطه همين مواد مي دانند ‏
که توسط حرارت از بين می روند .در ادامه مثالی ساده راجع به تاثيرات مقدار حرارت بر روی آنزيم دياستاز که از ‏آنزيم های گوارشی زنبور عسل است و خواص تغذيه ای و درمانی فوق العاده ای دارد آورده می شود .‏
نيمه عمر دياستاز که برای دماهای مختلف محاسبه شده است
نيمه عمر زمانی است که در آن مقدار دياستاز به نصف ارزش اصلی خود تقليل يابد
دما ( درجه سانتی گراد) نيمه عمر دياستاز عسل
‏10 12600 روز‏
‏20 1480روز
‏30 200روز
‏40 31روز ‏
‏50 38/5 روز‏
‏60 05/1 روز‏
‏70 3/5 ساعت‏
‏80 2/1 ساعت‏
حرارت دهی بيش از حد ، نگهداری عسل در مقابل نور مستقيم خورشيد (مخصوصاً ويترين های فروشگاه های ‏عرضه عسل ) و نگهداری عسل در انبار در دماهای بالا در افت کيفيت نهايی عسل موثر هستند . از جمله علائم اين ‏نوع عسل ها می توان بدين موارد اشاره نمود : تيره شدن رنگ عسل ، تغيير عطر و بوی عسل ، تغيير مزه عسل ، ‏افزايش ميزان هيدروکسی متيل فورفوران HMF‏.‏
بهترين دما برای نگهداری عسل در انبار ها دمای پايين تر از 5 درجه سانتی گراد می باشد . ‏
در هر حال چنانچه مجبور به استفاده از حرارت در فرآوری عسل هستيد ، برای جلوگيری از کاهش افت کيفيت ‏پس از افزايش دما و انجام فرآوری دمای عسل را به سرعت پايين بياوريد .‏
در مديريت صحيح فرآوری عسل نيازی نيست در هر مرحله حرارت دهی صورت گيرد . مثلاً با حرارت تصفيه می ‏توان عمل بسته بندی را نيز انجام داد .‏
مدت زمان فرآوری را حتی الامکان کوتاه کنيد .‏
هفت قانون طلايی کيفيت عسل :‏
عوامل کنترل کننده عسل که به هفت قانون طلايی معروف هستند شامل موارد ذيل می باشند.‏
‏١- عسل بايد خالص بوده و با ماده ديگری مخلوط نشود.يعنی با توجه به قوانين مواد غذايی چيزی به آن اضافه يا کم نگردد.‏
‏٢- عسل بايد رسيده باشد يعنی بيش از نصف سلول های شان عسل دارای درپوش های مومی می باشند.‏
‏٣- جهت حفظ ترکيباتی مثل مواد معطر، آنزيم ها ، مواد ضد ميکروب و رنگدانه ها بايد عسل در شرايط طبيعی خود نگهداری ‏شود.‏
‏٤- عسل بايد تميز بوده فاقد ذرات موم ، اجزای بدن زنبورها و ساير حشرات باشد.‏
‏٥- عسل به صورت مايع (شفاف) وکريستالی بايد از غلظت خوبی برخوردار باشد.‏
‏٦- عسل بايد به خوبی بسته بندی شده و همچنين برچسب مناسبی داشته باشد.‏
‏٧- برچسب عسل بايد حاوی اطلاعات صحيحی شامل منشا گياهی عسل ،تغذيه زنبور و نام زنبوردار آن باشد.‏
اطلاعات روی برچسب عسل بايستی همواره صحيح باشد و خريدار را گمراه نکند.‏
روشهای مرسوم در فرهنگ عوام برای تشخيص عسل طبيعی از تقلبی پشتوانه علمی نداشته و روشهای صحيح و قاطعی نيستند.البته ‏اين مسئله يک امر طبيعی است زيرا عسل دارای خصوصيات پيچيدهای بوده و نيز تحت تاثير مستقيم شرايط محيطی قرار می گيرد. ‏مثلا در محيط های گرم به شدت روان شده ودر محيط سرد بسيار سفت و چسبنده است.همچنين در محيط مرطوب براحتی رطوبت ‏جذب می کند و در محيط خشک رطوبت آن کاهش می يابد.نور مستقيم خورشيد نيز براحتی ترکيبات آنرا تحت تاثير قرار می ‏دهد.‏
پس تشخيص عسل طبيعی مرغوب توسط خريداران بدون استفاده از وسايل آزمايشگاهی کار مشکلی است.البته زنبورداران و ‏افرادی که با فرآوری عسل سرو کار دارند تشخيص تجربی تسبتا خوبی دارند ولی هنوز روش ساده ای برای مردم وجود ندارد که ‏بتوانند براحتی عسل تقلبی رااز عسل طبيعی تشخيص دهند.البته در ازمايشگاه با دستگاههای ساده مرغوبيت و صدمات مختلفی که به ‏عسل وارد شده قابل اندازه گيری است. ‏
منابع :‏
‏١- شهرستانی ، ن (١٣٦٨) . زنبور عسل و پرورش آن ، مرکز نشر سپهر
‏٢- عبادی ، رحیم ، احمدی . عسل (١٣٦٩) . پرورش زنبور عسل، انتشارات راه نجات اصفهان .‏
‏٣- سید جواد سعادتمند (پاییز١٣٧٨) عسل تقلبی ، انتشارات آییژ .‏
4.Dietz , A(1990).The hive and honey bee .

تاثير تغير دما در عسل

ادامه مطلب

نقش رنگیزها در جذب حشرات

موضوعات : تغذیه

نقش رنگیزها در جذب حشرات

رنگدانه های گیاهی به دو گروه اصلی کاروتنوئیدها و فلاونوئیدها طبقه بندی می شوند. کاروتنوئیدها ترکیبات ترپینوئیدی قرمز ، نارنجی و زرد هستند که به عنوان رنگدانه های فرعی فتوسنتز نیز انجام وظیفه می کنند. گسترده ترین گروه فلاونوئیدهای رنگی آنتوسیانین ها هستند. آنتوسیانین با رنگی نمودن گلها و میوه ها نقش مهمی در جذب جانوران جهت گرده افشانی و پراکنش بذر بر عهده دارند.
فلاون ها و فلاونل ها دو گروه اصلی فلاونوئیدها هستند که در گلها یافت می شوند. این ترکیبات ، طول موجهای کوتاهتر نور را جذب کرده و بنابراین بوسیله چشم انسان قابل رویت نیستند. اما حشراتی مانند زنبور که در منطقه ماورای بنفش طیف نور بینایی بهتری نسبت به ما دارند قادرند به این ترکیبات به عنوان راهنمای خوب عکس العمل نشان دهند. با استفاده از عکس برداری ماورای بنفش معلوم شده است که فلاونهای یک گل اغلب الگوهیا متقارن نواری ، نقطه ای یا دوایر متحد المرکز را تشکیل میدهند که راهنمای شهد گل نامیده میشود. این الگوها برای حشرات کاملا واضح بوده و گمان میرود که به شناسایی محلهای وجود گرده و شهد کمک میکند.

گرده

گرده گل

 

ادامه مطلب