سایت زنبورعسل ایران: تغذيه و زمستان گذراني

جستجو پیرامون این موضوع:   
[ برگشت به صفحه اصلی | انتخاب موضوع جدید ]

موضوعات : تغذیه

بیست ستون اصلی زنبور داری:

توصیه ها :

کسی که تصمیم به شروع زنبور داری دارد بهتر است از زمستان خود را آماده این کار نماید . در زمستان به علت سردی هوا زنبور ها قادر به ترک کندو هایشان نیستند . در نتیجه آغازگر و یا حتی زنبور دار کهنه کار بیکار بوده و وقت کافی در اختیار دارد تا با خواندن کتاب های زنبور داری ، از طرز زندگی زنبور عسل و نیاز هایش کم و بیش آگاه گشته و نخست به تئوری کار کردن با آنها آشنا گردد . تا در اواخر زمستان و اوایل بهار که هوا به تدریج ملایم تر می گردد ، زنبور ها به جستجوی شهد و به ویژه گرده گل از کندو هایشان بیرون می آیند . از این زمان کارهای عملی برایش شروع می شود . شناسایی طرز زندگی زنبور عسل و احتیاجاتش ، مراحل مختلفی را که وی هنگام رشد طی می کند . نیاز هایی که در مراحل مختلف رشد دارد ، طرز کار کردن و جمع آوری شهد و گرده گل و بلاخره تبدیل شهد به عسل ، حداقل معلوماتی است که قبل از آغاز کار باید با آنها آشنا بود . شروع کار زنبور داری بدون این آگاهی ها معمولاً شخص را به هدف نمیرساند و خیلی از اوقات حتی به بیراهه می کشاند . به طوری که زنبور دار به نفع اندک معتاد می کند . چون معتقد می گردد که با زنبور عسل بیش از این کاری نمی توان کرد . و زنبو رمنفعت بیشتری نمی دهد . خوندن کتاب های خوب زنبور داری و سایت های به روز زنبور داری  راه  علاج این نا امیدی است . کتاب خواندن خیلی از رموز زندگی زنبور عسل را برای زنبور دار آشکار می کند . البته کار عملی را نباید فراموش کرد .

در بعضی از کشور ها زنبور داری به علم حشره شناسی تعلق دارد و در برخی دیگر قسمتی از دامپروری است . زنبور  عسل هم حشره است و هم دام . بنا بر این میتوان به دسته اول یا دوم تعلق داشته باشد .

1 – زمان خرید کندو :

بهترین زمان برای خرید جمعیت ها در شرایط ایران ( باستثنای مناطق بسیار گرم جنوبی) بهمن و اسفند ماه  زمانی که زمستان گذرانی به پایان رسیده و درب کندو برای آغاز شربت تحریکی باز می کنیم تا شرایط کندو را بررسی کنند می باشد و یا فروردین ماه . در اواخر تابستان و پاییز همه جمعیت ها یک قدرت دروغی نشان می دهند چون هنوز زنبورهای بهاری و تابستانی که بزودی باید بمیرند در داخل جمعیت زنده اند ولی تا دی ماه  از بین رفته و آنچه باقی مانده تنها زنبورهای زمستانی اند و قدرت حقیقی جمعیت را نشان می دهند . این زنبور ها تا اواسط بهار آینده زنده مانده و با زنبورهائی که در بهار متولد می گردند در رشد جمعیت بسیار موثر خواهند بود . بنا بر این خرید جمعیت در اواخر تابستان و پائیز اصلاً صحیح نیست . در  اوایل زمستان چون نمی توان درب کندو را برای بازدید و کنترل ملکه و جمعیت باز نمود  تا ببینم چه چیزی را می خریم  مناسب نمی باشد . در اواخر بهار و اوایل تابستان هم خرید کلنی به دلیل زمان محصول دهی زنبور داران کلنی های خوب خود را نمی فروشند و  آنچه دست شما را می گیرد کلنی های نا مرغوب بوده و 8 ماه نگهداری زنبور بدون هیچ محصولی .پس بهترین زمان اواخر زمستان و فروردین ماه می باشد .  

نکته : فروش کلنی به تعداد قاب زنبور می باشد مثلاً کندوی 6 قاب یا 8 قاب و یا 10 قاب و هر چه تعداد قاب ها بیشتر باشد . قیمیت کندو بالا می رود .پس موقع خرید یادتان باشد که هر قاب باید دو طرفش کامل زنبور نشسته باشد و هیچ جای خالی بدون زنبور نباشد . گاهی برخی از فروشندگان کندوی 3 قابی را با گذاشتن 4 قاب به هفت قاب می رسانند در حالی که تنها روی 3 قاب زنبور نشته و بقیه قابها یا خالی هستند و یا تعداد کمی زنبور رویشان نشسته اند و فروشنده این کندو را به اسم 7 قاب به خریدارمی دهند و چون اغلب خریدار ها تازه کارند . سرشان کلاه می رود . در ضمن  یادتان باشد که کلنی  جعبه  یا کندو ی سالم و بدون نشتی داشته باشد  .

2 – وجود ملکه :

هنگام خرید علاوه بر قوی بودن جمعیت باید به این موضوع هم حتماً توجه شود که ملکه هم داشته باشد . در روزهای زمستانی کنترل ملکه در صورت ضرورت در یک روز آفتابی کمی بعد از ظهر در اغلب نقاط کشور می توان  انجام داد  فقط باید با احتیاط درب کندو را باز نمود و بعد از کنترل به همان حالت اولیه گذاشت تا عایق بندی که زنبور ها برای زمستان گذرانی در اطراف درب کندو انجام داده اند خراب نشود . جمعیت بی ملکه آنهم در دی ماه و بهمن ماه هیچ ارزشی به جز قیمت چوب کندو ندارد . چون جمعیت در این وقت سال نمی تواند ملکه تولید نموده و خود را نجات دهد .یکی از دلایل وجود ملکه  آرام نشستن زنبور ها روی شان ها می باشد .گاهی  حمله و نیش زدنشان بی ملکه بودنشان را نشان می دهد .

 3 - قدرت جمعیت ها:

جمعیت ها را به حداکثر قدرتشان برسانیم و سعی کنید مدت ها ( هر چه طویل تر بهتر ) آنها را در همین وضع نگه داریم . اگر ضعیف بودند ملکه شان را به موقع عوض کنیم و یا در صورت لزوم  قابهایی با لاروهایی سر بسته ولی بدون زنبور از کندو های خیلی قوی برداشته داخل کندو های ضعیف آویزان نماییم تا تقویت شوند . اگر نتیجه نگرفتید آنها را با جمعیت های قوی متحد نماییم .

4 - مطالعه :

مطالعه کتابهای و سایت های و وبلاگ های قابل  اعتماد زنبورداری  بویژه در زمستان که معمولاً زنبور دار بیکار می باشد و یا  مواردی  که دچار مشکل می شوید  واجب است . بدون مطالعه لغزش ها تکرار و زنبور دار خسته می شود . دانستن وضع  و طرز رشد زنبور ها در داخل کندو و تقسیم بندی آنها از زمانی که قادر به پرواز شدند و یا طرز رشد ملکه و جفتگیریش برای هر زنبور دار از واجبات شغلش می باشد . بدون آشنائی با طرز کار کردن با کندو  ها و جمعیت ها  امکان موفقیت برایتان بسیار محدود و بسته به حداقل شاس می باشد . مطالعه وسیله ایست که این محدودیت ها را از بین می برد یعنی تمام زندگی زنبور ها را آشکار نموده و زنبور دار را راهنمایی می نماید .

توصیه بنده این است که علاوه بر مطالعه با یک یا چند زنبور داری حرفه ای و درستکار  نزدیکی خود   آشنا  شده و با تماس های حضوری و یا تلفنی با او از مشکلات و بعضی از  اتفاقاتی که در مورد زنبور داری برایتان پیش می آید و در مورد آن اطلاعات کافی ندارید  ، کسب اطلاع و یا مشورت بگیرید و گاهی که به وسایل و یا تجهیزات زنبور داری به صورت ضروری نیاز پیدا نمودید و امکان خرید از بازار برایتان مقدور نبود از او تهیه نمایید ( خرید و یا قرض) و یا بلعکس .

5 – در شروع زنبور داری:

به کسانی که زنبور داری را شروع نموده اند و یا می خواهند شروع کنند توصیه می شود که کار تجربه آموزی را هرگز با یک  کندوی منحصر به فرد  آغاز نکنند . چه در صورت از بین رفتن کندویش ناراحت و دلسرد شده . پس حداقل با 3 کندو و حداکثر تا  6 عدد بالا برد ولی شروع با بیش از این تعداد را صحیح نمی دانم چون آموزش در درجه  دوم قرار خواهد گرفت . هرگاه تعداد جمعیت ها بین 3 تا 6 عدد بود ، اگر حادثه نا مطلوبی برای یک جمعیت پیش آمد می توان از بقیه جمعیت ها کمک گرفته  و آن را نجات داد . اگر تعداد جمعیت ها تنها یکی باشد گرفتن کمک ممکن نبوده و جمعیت از بین خواهد رفت و آغاز دلسرد کننده ای خواهید داشت .

6- زنبورداری بزرگ :

توصیه می شود آغاز  کار هرگز با تعداد زیادی از کندو ها شروع نکنید کسی که این کار را مثلاٌ با 100 کندو آغاز  کند به دلیل نداشتن تجربه و آگاهی های لازم  به احتمال قوی باید منتظر شکست و ناراحتی باشد . همانطور ی که یاد گرفتن رانندگی اتومبیل نیاز به مدتی تمرین دارد زنبور داری هم از طرفی به کار آموزی و از طرف دیگر به مطالعه  کافی نیاز مند می باشد . کار آموزی برای یاد گرفتن طرز کار کردن با زنبور ها و مطالعه برای اینکه دانسته باشید با چه موجوداتی سرو کار دارید و طرز رشد و زندگیشان  چگونه است . البته شما می توانید کار آموزی یا همان سال اول را در یک زنبور داری به طور کار آموزی داشته باشید .

7 – سلامت جمعیت ها هنگام خرید:

 همیشه  این نکته را در نظر داشته باشید که جمعیت های سالم و قوی را بخرید هر چند قیمت آنها گرانتر باشد . خریدشان بهتر از خرید جمعیت های ضعیف و به طبع ارزان تر باشد .

چرا که جمعیت های ضعیف معمولاً بیمار هستند و یا مستعد بیماری می باشند و یا دلیلی وجود داشته تا این جمعیت ضعیف شده است . به دلیل دیگر یک جمعیت قوی  در سال اول آنقدر بیشتر از جمعیت ضعیف عسل داده که نه تنها جبران تفاوت قیمتش را در همان سال اول می کند بلکه  نیاز کمتری به تیمار کردن و مبارزه با بیماری ها  و آفات دارد .

جمعیت قوی معمولاً در بهار یک بچه می دهد که این نیز یک نفع بیشتری برای زنبور دار دارد .

منظور از جمعیت قوی  این است که در بهمن و یا اسفند ماه جمعیت دارای 6 تا 8 قاب که دو طرف قاب بطور  کامل  از زنبور پوشیده باشند .

8 – محل نگهداری جمعیت ها و یا محل زنبور رستان :

محیط فاقد گل و گیاه برای زنبور داری مناسب نیست . نقاط کم گل هم که جمعیت ها در آنها قادرند تنها غذای سالیانه اشان را تهیه نمایند برای زنبور داری نا مناسب  می باشد . چون منظور ما از زنبور داری فقط تامین زندگی زنبور ها نمی باشد . زنبور دار در تمام سال حداقل هفته ای چند ساعت با زنبور ها کار می کند و نواقص زندگیشان را رفع می کند و در مواقع لزوم به کمکشان می آید و حتی برخی مواقع جمعیت را از مرگ نجات می دهد پس زنبور دار حق دارد از عسل و دیگر محصولات کندو استفاده نماید  اگر چه زنبور ها او را به چشم دزد عسلشان بنگرد . بنابر این این محصول  باید آنقدر باشد که زنبور ها بتوانند به اندازه لازم مصرف نموده و نیز زمستانشان  را با آن بگذرانند و هم زنبوردار  به مزد و حق الزحمه اش برسد . کندو ها با جمعیت های قوی باید در مناطقی مستقر گردند که در آنجا معمولاً 5 تا 6 ماه از سال گیاهان و درختان مختلف یکی بعد از دیگری گل بدهند . اگر این شرایط فراهم نشد زنبور دار مجبور به کوچ دادن زنبور هایش می باشد . تا در مدت زمان بیشتری جمعیت هایش در مناطق پر گل باشند . این کار آنقدر منفعت دارد که به زحمت کوچ دادن بیرزد . امروزه در خیلی از کشور های دنیا بویژه ایران زنبور داری اقتصادی  روی کوچ دادن استوار می باشد .

زنبورداری با کندو های ثابت بدون کوچ دادن در کشور تقریباً خشکی مثل ایران مقرون به صرفه نیست . با توجه به میزان تولید محصول در کندوهایی که به مناطق پر گل کوچ داده شده اند نسبت به کندوهایی که در تمام سال ثابت بوده اند خیلی زیاد می باشد . به همین دلیل هیچ زنبور داری که کندو هایش در سال ثابت هستند نسبت به انانی که کندو های کوچ رویی دارند منفعت قابل بحثی ندارند .

9 – نیش زنبور :

شروع زنبور داری همراه با نیش خوردن زنبور می باشد . یک زنبوردار موفق نباید از نیش زنبور بترسد و با خونسردی به کار خود ادامه دهد . کسانی که از نیش زنبور ترس دارد و با شنیدن صدای زنبور ها کنترل خود را از دست می دهند  بی شک نیش بیشتری می خورد این افراد یا باید اعتماد به نفس خود را بیشتر کنند و یا باید از زنبور داری صرف نظر نمایند . زنبور دار کهنه کار خوب می داند که زنبور هر لحظه ممکن است نیشش بزند . به همین دلیل  همیشه  آمادگی لازم برای نیش خوردن را دارد . یک زنبور دار می داندبا هر سر کشی از زنبور ها احتمال نیش خوردن را دارد اما شاید بارها به زنبور ها سرکشی نماید و نیش هم نخورد . یک زنبور دار حرفه ای طوری با زنبور رفتار می کند که کمتریم نیش را بخورد . او با رفتار آرام و استفاده از پوشش مناسب و همچنین دود دادن به هنگام باز کردن درب کندو ها این کار را انجام می دهند . اما برخی از زنبور دارها علاوه بر این با استفاده از نژاد هایی آرام  که کمتر نیش  زن هستند . این شغل را برای خود لذت بخش هم میکنند .

10 – اشتباهات  زنبورداری:

در زنبور داری بخصوص سال های اول زنبور داری  مثل هر کار دیگری  اشتباهاتی پیش می آید که باعث زیان زنبور دار می گردد . این اشتباهات و لغزش ها اجتناب نا پذیر ولی عبرت آموز می باشند . زنبور دار موفق زنبورداری می باشد که از این اشتباهات دل سرد و ناراحت و سر خورده نگردد و با مطالعه و جستجوی علت  از این رخداد  عبرت گرفته و  برای عدم تکرار  هوشیار باشد .

11 – تقویم زنبور داری :

فوق العاده مهم می باشد که یک زنبور دار همه ساله ناچار به کوچ دادن کندوهایش می باشد . بدین منظور زنبور دار نیاز دارد که زمان شروع گل دهی هر گل را در منطقه خود  زمان پایان آن را در یک تقویم  به نام تقویم زنبور داری  یاداشت نموده و برای بالا بردن دقت آن این  تقویم را به مدت 5 سال تکرار نماید و متناسب با این تقویم اقدام به کوچ دادن و یا مدیریت جمعیت های خود نماید .  

12 – تعویض ملکه :

یکی از اصولی ترین کار در زنبور داری داشتن ملکه های سالم و جوان از نژاد خیلی خوب که جمعیت شما هم آرام باشند و هم  تولید عسل  بالایی داشته باشند و از نظر زمستان گذرانی بسیار عالی بوده و در برابر بیماری ها مقاوم باشند . بدین منظور  شما باید از ملکه های اصلاح نژاد  شده که برای ایران بومی سازی شده اند استفاده نمایید . برای داشتن یک جمعیت ایده آل بهتر است که هر دو سال یک بار یعنی سال در میان  ملکه های خود را تعویض کنید . بهترین زمان برای تعویض ملکه در بهار و در ماه فروردین و اردیبهشت می باشد . این یکی از بهترین راه ها برای داشتن جمعیت های قوی و در نتیجه سالم می باشد . چرا که ملکه بیش از 75 % تخم های خود را در دو سال اول زندگی خود میریزد . و از سال سوم ضعیف شده و به شدت از میزان تخم ریزیش کاسته می گردد .

13 – تعداد گل ها :

واحد تعداد گل برای یک زنبور رستان با تعداد  100 کندو  باید به میزان تقریبی یک میلیار گل شهد دهنده در شعاع 3 کیلومتری باشد . تا یک به مدت جمعیت ها را از نظر شهد و گرده راضی نگهدارد .

این به این معنی می باشد که اگر در منطقه زنبورستان شما تعداد گل از این مقدار کمتر باشد . شما دیگر انتظار برداشت عسل را نداشته باشید و اگر خیلی کمتر بود باید با دادن  شربت تا باز شدن گل ها یا آغاز کوچ  جمعیت ها را قوی نگه دارید .

14 – شناسنامه :

تهیه یک شناسنامه براهی هر کندو خیلی از کارهای  را بهتر می کند . شما با در دست داشته شناسنامه  نیاز به  باز کردن بی مورد کندو ها نخواهید داشت . زنبور دار با مطالعه  آن مدیریت بهتری در زنبورستان خود  می تواند اعمال نموده و برای کنترل زنبور ها  درب کندوها را بی مورد باز نموده و یا غفلت از  یک کندویی که نیاز به کنترل دارد داشته باشد . زنبور دار می تواند آمار بهتری از کندو های قوی و یا ضعیف خود داشته باشد .  

نمونه ای از  شناسنامه

شناسنامه کندوی شماره :25

نژاد : قفقازی 

رنگ پشت ملکه : سبز         تاریخی که ملکه به کندو داده شده : 5/3/1388

شماره بازدید

تاریخ بازدید

ملکه

شاخن

عسل

تخمگذاری

رفتار

قاب

طبق

توضیحات

1

7/2/88

دیده شد

ندارد

خوب

عالی

ملایم

14

2

6 کیلو عسل داد

2

10/2/88

-

ندار

خوب

عالی

ملایم

15

2

 

3

18/2/88

دیده شد

5 سر باز

خیلی خوب

خوب

ملایم

18

2

بزودی بچه خواهد داد

4

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5

 

 

 

 

 

 

 

 

 

6

 

 

 

 

 

 

 

 

 

7

 

 

 

 

 

 

 

 

 

8

 

 

 

 

 

 

 

 

 

9

 

 

 

 

 

 

 

 

 

10

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

15 – نمره گذاری کندو ها :

از کار های لازم در هر زنبورداری شماره گذاری کندو ها می باشد . زنبور دار می تواند با استفاده از شماره ها شناسنامه برای هر کندو تهیه کند . و یا زنبور دار می تواند با شماره کندو های خود را شناسایی نموده و اقدامات موردی را برای کندوی خود انجام دهد . بهتر است . شماره ها منحصر به فرد باشد نه اینکه همه زنبور دارهای اطراف شما هم از این مدل شماره گذاری استفاده نمایند . در صورت امکان بهتر است لوگو  یا آرم  زنبورستان خود را به همراه شماره بر روی  کندو ها گذاشته و اگر لوگو  یا آرم نداشتید . نام و نام خانوادگی خود را بر روی شابل نوشته و بر روی همه کندو ها به همراه شمار  بگذارید .

    16 – داروخانه :

برای هر زنبور دار لازم است تا بیماریهایی را که در محل زنبورستانش شایع است شناسایی نموده و داروهای مورد نیازش را  با توجه به تاریخ مصرف  از پیش تهیه و در آن نگهداری کند تا در صورت بروز یک بیماری بتواند فوری با استفاده از داروی موجود در داروخانه اش با آن مبارزه   سریع نماید . نه اینکه بعد از بروز بیماری بدنبال دارو که شاید کم یاب هم باشد در شهر و یا شهرهای اطراف زنبورستان خود به این طرف و آن طرف بدود و نتواند آن را به موقع پیدا کند . دارو خانه می تواند ثابت  در یک جعبه کوچک  و قابل حمل باشد . یا یک قفسه در یکی از اتاق های منزل زنبور دار نصب شده باشد .                   

 17 – کاشت درخت و یا گیاه

در محل زنبورستان خود بهتر است یا خودتان و یا به کشاورزان توصیه کنید که درخت و یا گیاهی کشت نمایند که گل آن بیشترین سود را برای زنبور عسل داشته باشد . وجود درخت بید مشک و یا درختانی که زودتر از همه شکوفه می دهند در محلی که زنبور ها زمستان گذرانی می کنند الزامیست . بید مشک نخستین درختی  است  که شکوفه می دهد و این زمانی است که در طبیعت تقریبا هیچ گلی وجود ندارد ولی جمعیت ها سخت بدان نیاز مندند . بخصوص آن که  گرده گل بیدمشک  بسیار غنی از مواد غذایی لازم برای زنبور ها  می باشد . گرده گل بید مشک باعث سرعت افزایش جمعیت ها  می گردد . این درخت تقریباً در همه جای ایران که هوای چهار فصل دارد رشد می کند .

18 – تغذیه بچه زنبور :

بچه  زنبور طبیعی  پس از اینکه  در کندو مستقر شد . باید چند قاب موم دوزی شده را به همراه یک یا دو پوکه و اگر شد یک یا دو قاب  لارو سر باز  داخل کندویشان گذاشت . و نباید تا سه روز اول هیچ گونه تغذیه ای گردد . در صورت تغذیه چه بسا از کندو فرار می کند . زیر ازنبور ها قبل از بچه دادن یعنی زمانی که قرار از از کندو  خارج شوند به قاب های عسل هجوم برده و عسلدان خود را پر عسل می کنند . . این مقدار عسل برای سه روزشان کافی می باشد . در این مدت بشدت از شربت و یا عسل بدشان می آید در صورت تغذیه با شربت  احتمال فرار از کندو وجود دارد . در ضمن این زنبور ها استعداد موم دوزیشان بسیار زیاد می باشد و زنبور دار می تواند . از مدت دو روز اول از این بچه چند قاب موم بافی شده بگیرد . بعد از روز سوم باید بچه را با شربت یک به یک به مدت 10  روز  تغذیه نموم تا  جمعیت قوی گردد . اما اگر بچه مصنوعی باشد . باید از روز اول اقدام به تغذیه نمود .

19 – ترمز دادن بچه و مقابله با فرار مکرر

بر خلاف بعضی از اوقات که بدون هیچ زحمتی بچه  در زنبورستان شما خود یک کندوی خالی پیدا کرده و بعد از اردو  زدن به داخل کندو رفته  و مستقرر می شود گاهی  بعضی از بچه ها لجاجت در ترک کندو  دارند . یعنی پس از اینکه از شاخه درخت به داخل کندو ریخته  شدند پس از مدت کوتاهی مثلاً نیم ساعت آن را ترک می کنند . گاهی پیش می آید که بچه در یک روز چندین دفعه اقدام به ترک کندو می کند .  برای جلوگیری از فرار  بچه  از کندو بهتر است که از سایر کندو های خود یک یا دو  قاب تخم با لارو  و بدون عسل برداشته به همراه دو یا سه قاب موم دوزی شده را  داخل کندو گذاشته و سپس بچه را داخل کندو ریخته تا زنبور ها مشغول پرستاری از این لارو ها و موم بافی شده و فکر فرار از سرشان خارج گردد .

 20 – بازگرداندن بچه به کندو :

 زنبورها هنگام بچه دادن ، پس از ترک کندو و آویزان شدن  روی شاخه یعنی بعد از تشکیل بچه تمام خاطرات کندوی سابق را به کلی فراموش می کنند و دیگر قادر به پیدا کردن آن نیستند . در صورتی که همین ها تا چند ساعت پیش بعد از جمع آوری شهد یا گرده گل از روی گل ها هنگام بازگشت  کندویشان را کع بین چندین و یا حتی چند صد کندوی دیگر قرار داشتند را به راحتی و بدون اشتباه پیدا می کردند .

هرگاه زنبور دار به دلیلی خواست بچه به کندوی قدیمی برگردد باید ملکه  و یا ملکه ها  را در خوشه  بچه پیدا کرده و آن را بردارد . پس از مدت کوتاهی خاطرات مربوط به کندوی سابق دوباره به مغز زنبور ها برگشته و به کندوی سابقشان بر می گردند . این کار را معمولاً با جمعیت هائی می کنند که چند بچه داده و در نتیجه زیاد ضعیف شدند .

نکته : اگر بچه بر حسب اتفاق ملکه اش را از بدهد زنبور های بچه به کندوی سابقشان برمیگردند .

http://www.booj.blogfa.com/

ادامه مطلب
موضوعات : تغذیه

عسل در دین اسلام و پیامبران

و خداوند زنبور عسل را وحی کرد که در کوه ها و درختان و بلندیها منزل گیرد{68} سپس از میوه های شیرین و شهد گلهای خوشبو بخورید و راه پروردگارتان را به اطاعت بپویید. آنگاه از درون آنها شربتی شیرین به رنگهای گوناگون بیرون می آید که شفای مردمان در آن است. مسلما در این آیت و نشانه ای است برای گروهی که تفکر میکنند{69}

قرآن و احادیث به عسل به دیده درمان گر بیماریها نگاه می کنند. (به زنبور عسل بنگرید که چگونه روی درختان کندو می سازد و ... درمانی برای انسان هاست و در این، علائمی برای کسانی است که فکر میکنند)  (ترجمه قرآن ۶۹-۶۸ :۱۶)

 علاوه بر این پیامبر اسلام ( ص ) می فرماید: (عسل دارای اثر درمانی برای هر بیماری جسمی است و قرآن دارای اثر درمانی برای بیماریهای روحی است بنابراین هر ۲ را برای شما توصیه می کنم) (‌بخاری)

عسل و زنبور عسل در اسلام

حدیثی است در مورد قرآن و عسل که می فرماید: قرآن و عسل هر دو وسیله شفابخش هستند ، عسل فیه شفاءُ للناس(شفای مردمان در آن است)

 و قرآن شفاءُ لما فی الصدور (شفاست برای آنچه درون سینه هاست)می باشد.قرآن کریم در دو آیه کلمه عسل را ذکر نموده است:نخست در سوره محمد(ص)آیه 15 که خداوند در ستودن بهشت به نیکوکاران وعده داده است که در آنجا نهرهایی از عسل پاک و ناب روان است وسپس در سوره نحل که خواص  شفابخش آنرا یادآوری نموده و در آیه های 68 و69 این سوره در مورد عسل و زنبور عسل چنین می فرماید:

 و اوحی رٌبک الی انٌحل ان اتخذی من الجبال بیوتا و من الشٌجر ومما یعرشون ثم کلی من کل الثمرات فاسلکی سبل ربک ذللا یخرج من بطونها شرابُ مختلفُ الوانه فیه شفاءُ للناس انٌ فی ذالک لایة لقوم یتفکرون.

و خداوند به زنبور عسل وحی کرد که در کوهها  و درختان و بلندی ها منزل گیرید. سپس از میوه های  شیرین و شهد گلهای خوشبو بخورید و راۀ  پروردگار خودتان را بپوئید. آنگاه از درون آنها شربتی شیرین به رنگهای گوناگون بیرون می آید که شفای مردمان در آن است .مسلمأ در این آیت و نشانه ای است برای گروهی که تفکر می کنند.)

 در آیات فوق می بینیم همان طور که زنبور عسل شربت رنگارنگی می سازد که پس از هضم و جذب توسط بدن ، شفا بخش انسان از بیماریها می گردد، همین طور روان آدمی وقتی با نیروی فاکره (تفکر) از راه  چشم و گوش و چشایی به تفکر درباره زندگی شگفت انگیز این حشره کوچک می پردازد و می بینید که این حشره بی رنج شاگردی هیچ شکرریزی ، ماهرانه در قنادی استاد گشته است ، و بی آنکه مکتب و دانشکده ای دیده باشد در صنعت معماری و مهندسی سرآمد معماران و مهندسین گردیده است و بی آنکه علم الاجتماع خوانده باشد  با نظم و تمدنی عالی به زندگی اجتماعی پرداخته است ، مسئله وحی و نبوت پیامبران برایش کشف می شود که مدرس گشته و یا وحی و الهام پروردگار به رهبری و راهنمایی همنوعان پرداخته

 و برای بشر علم و تمدن ، سعادت و نیکبختی ، اخلاق و رستگاری به ارمغان آورده اند:(انٌ فی ذالک لایة لقوم یتفکرون)(سوره نحل ، آیه 69) مسلمأ در زندگی زنبور عسل آیت و رمزهایی است برای گروهی که تفکر می کنند.

 آری همان طور که عسل زنبور شفابخش جسم است، تفکر در زندگی زنبور عسل  شفاء لما فی الصدور است. و بیماری شک و شبه را نسبت به پیامبران زایل می گرداند. همچنان که نیروی تفکر انسان را شایسته تکلیف و اوامر و دستورات الهی و تحمل مسئولیت می سازد.

و او را به مقام خلافت و جانشینی خدا در روی زمین می رساند، و قلب های نا بینا را بصیر و بینا می گرداند.

 نمونه تفکر از نظر امام صادق(ع) درباره عسل و زنبور عسل: امام صادق(ع) شاگرد خود مفضل را درباره عسل و زنبور عسل چنین وادار به تفکر میکند:

به زنبور عسل و اجتماعش در صنعت عسل سازی و تهیه خانه های شش ضلعی بنگر و آنچه را در جمع زنبوران  از ظرائف و زیرکی ها می بینی ، مسلمأ چنانچه کار آنها  را در مورد تامل و دقت قرار دهی ؛ آن را شگفت و ظریف می بینی ، وقتی کارهایشان را بنگری آن را عظیم و شریف و در ردیف کارهای انسان می یابی . ولی چون به خود زنبوران بنگری آنها را حتی نسبت به خویشتن جاهل و نادان می یابی. و در این دلیل واضح و آشکاری است بر اینکه صواب و حکمت در این صنعت از آن  زنبورعسل  نیست ، بلکه از آن کسی است که آنرا با این طبیعت آفریده و این صنعت را در آن برای مصلحت انسان قرار داده است.

ادامه مطلب
موضوعات : تغذیه

ژله رویال زنبورعسل:

توسط غدد مادون حلقوی زنبورهای کارگر پرستار ، در سنین 2 تا 12 روز گی ترشح می شود و به عنوان غذای اصلی ملکه در تمام دوران زندگی او  و به عنوان غذای لارو کارگرها و نرها در سه روز اول رشد آنها داده می شود . تولید و ترشح ژل رویال توسط زنبورهای پرستار بستگی به تغذیه آنها از گرده گل دارد .

خصوصیات و ترکیب شیمیایی ژله رویال :

فرآورده های است با رنگ سفید مایل به زرد روشن ، کلوئیدی و چسبناک  با عطری مختصر و مزه ای تند ، در آب حل شده و کمی کف تولید می کند . دارای عملکردی اسیدی ( 5/4 – 5/3 = PH ) و وزن مخصوص آن 1/1 می باشد . دارای مقدار زیادی ازت می باشد .

ترکیبت شیمیائی ژله رویال بسیار پیچیده بوده و بر اثر مرور زمان ترکیب آن تا حدودی تغییر می کند . متوسط ترکیب ژله ای که  از سلولهای ملکه 4-3 روزه استخراج و تجزیه شده به شرح زیر بوده است .

آب 05/66 درصد

پروتئین 34/12 درصد .

چربی 46/5 درصد .

کربوهیدات 49/12 درصد

مواد معدنی 82/0 درصد .

مواد ناشناخته 84/2 درصد .

پروتئین ژله رویال از نظر اسیدهای آمینه ضروری بسیار غنی است .

اسید های آمینه ژله رویال :

اسید آسپارتیک

والین

ایزولوسین

گلیسین

اسید گلوتامیک

آلانین

فنیل آلانین

هیستیدین

لوسین

سرین

ترئونین

متیونین

لیزین

پرولین

لایروزین

سیستین

 

همچنین محققان ژله رویال را غنی از کلسیم  ، پتاسیم ، آلومینیم ، آهن ، روی ، منگنز و همچنین مقادیر کمی مس ، کبالت ، سرب و استرمتیوم می دانند .

ویتامین های ژله رویال:

1 - ویتامین هائی که به نسیت زیاد در ژله رویال وجود دارد:

1 B ، 2 B ،3 B  ،5 B ، 6 B ، 7 B 8 B ، 9 B ، 12 B

2 – ویتامین هائی که به نسبت کم در ژله رویال وجود دارند :

ویتامین A  و C ، کمپلکس D  و کمپلکس K  ضمناً ژله رویال به واسطه داشتن ماده ای به نام  10 – hydroxyl deconoic  خاصیت باکتری کشی دارد .

نحوه استخراج ، و تهیه و نگهداری ژله رویال :

ژله رویال اساساً از غدد شیری Hypopharyngeal glands  ترشح میشود که در غدد سر و در زیر حلق قرار دارد . این غدد فقط در کارگرهای جوان بین سنین 3 الی 12 روز گی فعال هستند و در اثر تغذیه از گرده و نان زنبور  bee bread  به وجود می آید . ترشحات این غدد حاوی پروتئین ، چربی ، آب و مقداری کربوهیدرات می باشد . این غدد هم می توانند ژله رویال ملکه و هم ژله رویال کارگری تولید نمایند . گرچه غدد  شیری عامل تولید ژله رویال می باشد . علاوه بر آن غدد آرواره ای یا  Mandibular glands   ، غدد لب پائین Labial glands  ، غدد قفسه سینه  Thorasis glands   نیز دارای ترشحاتی هستند که برای تولید غذای لاروی مصرف می شوند . ترکیبات ژله رویال کارگر و ملکه زنبور عسل در سه روز اول اختلاف با هم ندارند ولی هر چه از سه روز اول می گذرد اختلاف بین آنها زیاد تر می شود .

روش های تولید و جمع آوری ژله رویال :

الف ) روش های طبیعی :

  در کندوها و جمعیت هائی که شرایط لازم را برای تکثیر و بچه دهی دارند حجره های ملکه یا شاخون های زیادی انباشته از ژله رویال به وجود می آید و از این سلولها در روز سوم بعد از تشکیل ، ژله نسبتاً زیادی جمع آوری می شود و بعد از بسته شدن درب شاخنها به تدریج ژله حالت نسبتاً سفت ژلاتینی پیدا می کند .

در اوایط بهار در مناطق معتدله و از اوایل اسفند ماه در مناطق قشلاقی و گرمسیری جمعیتها و کلنی هائی که زنبوران کارگر جوان زیادی دارند ، اگر به هر علتی ملکه و مادر خود را از دست داده باشند ، بلافاصله اقدام  به ایجاد شاخون های زیادی با ذخایر ژله رویال فرائان خواهند نمود . زیرا  زنبوران کارگر جوان از روز دوم بعد از تولد تا روز ششم حداکثر میزان ژله رویال رااز طریق غدد شیری و آرواره ای ودر  صورت مساعد بودن روند و جریان گرده و شهد از طبیعت ، ترشح کرده و در اختیار لاروهای ملکه ( و سایر لاروها به نسبت کمتر) زنبور عسل قرار می دهند و تولید کنندگان می توانند با قاشقک ها و سایر ابزار بعد از خراب نمودن شاخون ها ژله رویال حجره ها را جمع آوری کنند . به هر حال کندوهای قوق در موقع و زمان بچه دهی و نیز به هنگام یتیم شدن منابع تامین ژله رویال برای زنبورداران و تولید کنندگان مربوطه خواهند بود .

ب ) روش های مصنوعی :

در همه واحدهای پرورش ملکه می توان توام با تولید ملکه اقدام به تولید ژله رویال نمود . زیرا در واقع بخشی از پروسه  و روند عملیاتی تولید ملکه و تولید ژله رویال مشابه می توانند باشند . بعد از سازماندهی کندوهای مادری ، لاروهای یکروزه به کندوهای پرستار ( کندوهای شروع کننده ) انتقال داده می شوند . کندوهای شروع کننده در زمان  پیوند لارو باید در وضعیت و موقعیتی شبیه حالت بچه دهی کندو در حالت طبیعی باشند تا پذیرش لاروهای پیوندی با راندمان خیلی بالائی همراه باشند . روز بعد از پیوند می توان از پذیرش و یا عدم پذیرش لاروها با انجام بازدید های لازم مطلع شد . در صورت پذیرفته شدن لارو ها ته و کف حجره های پیوندی به تدریج از ژله رویال پر می شوند . در روز سوم لاروی و پیوند مقدار ژله به حداکثر می رسد که با وسایل لازم ( چه قاشقک های چوبی یا فلزی و چه با دستگاه های کنده و یا سرنگ مخصوص ) می توان ژله حجره ها را بعد از برداش و خارج کردن لاروها استحصال نمود .

لازم به ذکر است که از 90 تا 120 حجره لارو می توان در کندوهای شروع کننده به نسبت قوی و ضعیف بودن کندو ، برای جمع آوری ژله استفاده نمود . زیرا در این عملیات بیشتر مقدار ژله اندوخته شده مطرح است و نه کیفیت ملکه ها و لاروهای تولیدی ، واضح است که هر چه تعداد کندوهای پرستار شروع کننده و تعداد حجره های پیوندی بیشتر باشد مقدار تولید ژله رویال در جریان اجرای عملیات بیشتر خواهد بود . تا بعد از بسته بندی در ظروف مربوطه به بازارهای مصرف و یا محل های نگهداری حمل شوند . برای تهیه یک کیلو گرم ژله رویال به حدود 2500 سلول ملکه نیاز است . ژله های استخراج شده را پس از صاف کردن به وسیله پارچه های صافی بسیار ریز در ظروف شیشه ای در بسته ریخته و تا زمان مصرف در یخچال نگهداری می نمایند .

مشخصات کلنی های پرستار برای تولید ژله رویال:

همانطور که گفته شد برای تولید ژله رویال در سطح وسیع از طریق یکی از روشهای پرورش ملکه استفاده می شود و در پرورش ملکه نیز به هر طریق که باشد . نیاز به کلنی های پرستار می باشند . وظیفه اصلی کلنی ها پرستار ، پرستاری از لاروهای جوانی می باشد که از کندوهای مادر به آنها انتقال داده می شود . بنابر این هر چه پذیرش آنها برای سلول ملکه بیشتر باشد از نظر زنبور دار مطلوبتر خواهد بود و ژله بیشتری تولید خواهد شد .

عوامل متعددی در حصول به نتیجه ( تولید ژله رویال) موثر است .

1 - نژاد کلنی های پرستار: کندوهای محلی و بومی برای پرستاری بهتر از نژاد های اصلاح شده می باشند .

2 – سلامتی کندوهای پرستار

3 – شرایط مناسب کندو .

4 – وضعیت نسلی و تعداد زنبورهای جوان .

بهترین زمان برای پرورش ملکه در هر منطقه زماناوج پرورش نوزادان می باشد چون در این زمان زنبوران پرستار به مقدار زیاد در کلنی بوده و کلیه نیازمندی های سلول ملکه (شاخون) را برآورده می نمایند .

همچنین کلنی های تولید ژله رویال باید دارای شرایط زیر باشند :

1 – بسیار قوی و پر جمعیت بوده و اکثر جمعیت آن را زنبوران پرستار جوان تشکیل دهند .

2 – گرده به مقدار کافی در کندو و جود داشته باشد.

3 – شهد و یا عسل به مقدار کافی  در اختیار کندو باشد .

4 – شرایط آب و هوائی مناسب باشد.

نگه داری و محافظت از ژله رویال :

ژله رویال در هوا باز و آفتابی بسیار ی از مواد اصلی خود را از دست می دهد . در داخل یخجال معمولی در دمای 4 تا 5 درجه سانتی گراد بالای صفر مدت زیادی می توان ژله را نگهداری نمود . ضمن اینکه ژله مواد اصلی خود را حفظ کند . به طور کلی شرایطی را که باید جهت نگهداری ژله رویال در نظر گرفت عبارتند از :

1 – ژله رویال باید در داخل شیشه های ضخیم رنگی نگهداری شود .

2 – در مقابل هوا و نور قرار نگیرد .

3 – محیط نگهداری ژله رویال مرطوب نباشد .

ژله رویال در شرایط آژمایشگاهی تا مدت 18 ماه بدون اینکه تغییری در ترکیبات و کیفیت آن به وجود آید نگهداری نموده اند و ژله نگه داری شده را باید در پرورش ملکه نیز بکار بردند و ملکه حاصله وضع نرمالی داشتند .

نگهداری ژله رویال در بعضی از کشورها به این طریق می باشد : ژله رویال در آزمایشگاه های مخصوص خیلی به آسانی بخار می شود و به این صورت آب خود را از دست می دهد ( تحت فشار و حرارت 50 درجه سانتیگراد ) محصول بدست آمده ماده ای است که می توان مدت  زیادی آن را بدون آنکه تغییری در خواص و ترکیبات مواد خشک آن به وجود آمده باشد نگهداری نمود .

می توان ژله رویال را در همان حالت تازگی با عسل مخلوط نمود ( یک گرم ژله رویال + 100 گرم عسل) و در شیشه های مخصوص نگهداری نمود . مقدار ژله بدست آمده از یک حجره به یک گرم نمیرسد و حداکثر ژله رویال بدست آمده از یک حجره حدود 800 میلی گرم  و میانگین در حدود 150 – 200 میلی گرم می باشد .

در صورتی که لازم باشد ژله رویال را برای مدت طولانی نگهداری نمود باید آن را در سرد خانه یا فریزر ( زیر صفر درجه  سانتیگراد ) نگهداری کرد .

موارد استفاده ژله رویال و خواص داروئی و درمانی آن :

در موارد استفاده  از ژله  رویال به غیر از کاربرد اصلی آن در تغذیه نوزادان و ملکه زنبور  عسل  اختلاف  نظرات زیادی وجود دارد .

آنچه مسلم است این است که ژله رویال به خاطر ترکیب شیمیائی بسیار پیچیده اش و همچنین به دلیل داشتن مقادیر بسیار قابل توجهی پروتئین  ، چربی ، قندها ، ویتامین ها  و مواد نا شناخته  دیگر تاثیر بسیار شگفتی روی فیزولوژی و بیولوژی ملکه زنبور عسل داشته اگر چه ملکه از نظر مبداء تولید و ژنتیک با زنبورهای کارگر یکسان می باشد ولی بخاطر تغذیه از این ماده عذائی با ارزش ، کاملاً از نظر خصوصیات ظاهری و رفتاری و بیولوژی از سایر زنبورها متمایز میگردد به همین دلیل چنین به نظر می رسد که ژله رویال احتمالاً اثر مشابهی روی انسان و سایر حیوانات دارد . در زیر به پاره ای از موارد مصرف آن اشاره می شود :

1 – در تقویت قوای جنسی و افزایش میل جنسی سالیان متمادی یک موضوع جالب و بحث بر انگیز بوده است .

2 – در بعضی از کشور ها از این ماده در ساخت کرمهای زیبائی برای حفظ سلامت ظاهری و محافظت از پوست مورد استفاده قرار میگیرد .

3 – افزودن ژل رویال به جیره غذائی حشرات ، خوکچه های هندی ، موشها و دیگر جانوران آزمایشگاهی طول عمر آنها را تا 3/1 بیشتر نموده است .

4 - دکتر موور فرانسوی  عقیده دارد  ژله رویال داروئی عالی برای پیشگیری موقت پیری زودرس می باشد .

5 – در ساختن مواد حافظ پوست یکی از عناصر اصلی است .

6 – به علت داشتن ماده شیمیائی استیل کولین در درمان ناراحتیهای عصبی و بیماری های مربوط به فشار خون مصرف مورد مصرف قرار گرفته است .

7 – ژله رویال دارای خاصیت  آنتی بیوتیکی و باکتری سیدی با طیف  و عملکرد وسیعی است که می بایست مورد بررسی و تحقیق قرار گیرد .

8 – در بیماری های قلب  ، قلب ، عروق و رگها ، ناراحتی  لوله گوارش ، ورم سرخرگها ، پارکینسون  ، مداوای آنفلو آنزا  ، سل  و تب مالت مورد استفاده قرار گرفته و نتایج موفقیت آمیزی داشته است .

9 – استفاده از ژله رویال در صنایع دارو سازی ( به صورت آمپول های خوراکی ، تزریقی و قرص و گپسول استفاده می شود ) .

10 – استفاده از ژله رویال در صنایع آرایشی .

11 – ژله رویال برای تقوقت حافظه خواص شگفت انگیزی دارد .

پاره ای از روش های مصرف ژله رویال :

ژله رویال را هم با عسل و هم  به صورت خالص می توان مصرف نمود . به علاوه ژله رویال را می توان به صورت سرم  هم تزریق نمود  Api serum  که در این صورت نتیجه بهتری عاید خواهد شد .

ژله رویال را به صورت خالص برای کودکانی که بیش از یک سال سن دارند روزانه 30 – 20 میلیگرم نیم ساعت قبل از صبحانه با استفاده از قاشق کوچکی زیر زبانی مصرف می کنند . مدت معالجه 20 روز می باشد که پس از یک  هفته فاصله دوباره باید تکرار شود . این مقدار برای افراد مسن روزانه 100 – 50 میلیگرم می باشد که روزانه دو یا سه وعده 30 دقیقه  قبل از غذا باید مصرف شود . بنا به عقیده  برخی از دانشمدان مصرف ژله رویال باید با وزن انسان رابطه مستقیم داشته باشد و این رابطه مقدار  یک میلیگرم ژله خالص در مقابل یک کیلو وزن  در روز می باشد .

به علاوه بنا به نظر یه ای چون ممکن است اسید معده  در خاصیت اصلی ژله رویال اثر کند در بعضی از کشورها آنها را داخل کپسول های مخصوص قرار می دهند که این کپسول ها در داخل  معده حل نمی شود و نتیجه کپسول  مستقیماً وارد روده می شود و در آنجا هضم شده مستقیماً وارد خون میگردد. ژله خالص رامی توان با عسل مخلوط و بعد مصرف نمود برای این کار 100  گرم ژله رویال را با یک کیلو گرم عسل مخلوط می کنند و مخلوط را در یخچال نگهداری  کرده و در مدت 8 – 12 روز بایستی مصرف گردد . ضمناً ژله  رویال را به صورت  مخلوط با گرده و یا مخلوط  با آب نیز استفاده می شود . ژله رویال در سایر مکملهای غذائی  نیز استفاده می شود استفاده از ژله رویال به عنوان  یک عنصر محرک به علت داشتن ویتامین 5 B  ( اسید پانتوتنیک) در بسیاری از تولیدات بهداشتی استفاده می شود .  مهمترین روش مصرف ژله رویال که امروزه در بیشتر کشورهای خارجی معمول است تزریق زیر جلدی یا پوستی و با درون ماهیچهای ( عضلانی ) آن است و از طریق زیر  زبانی هم مورد استفاده زیادی  دارد زیرا به سرعت توسط مخاطهای زیر زبانی جذب شده و بدون گذاشتن از روده وارد جریان خون میگردد . مصرف زیر زبانی آن ، امکان جذب سریع عناصر فعال آن را بدون دخالت شیره معده فراهم میکند .

کشوره های عمده تولید کننده ژله رویال :

در مناطقی که از شرایط آب و هوائی خوبی  برخوردارند میزان تولید ژله رویال بالاست . مقدار تولید ژله رویال در چین و تایوان متمرکز گردیده به طوری که در سال 1984 ژله رویال چین 400 تن در سال بوده است . جمهوری کره  و هنگ کنک و بعضی از کشورهای آسیای شرقی هم تولید کننده ژله رویال هستند . سالانه در کشور ژاپن 24 تن  ژل تولید میگردد و به میزان 99 تن نیز وارد می شود . قیمت عمده فروشی ژله رویال تازه 1000 تا 2500 دلار در کیلو می باشد .

ادامه مطلب
موضوعات : تغذیه

روش هاي آناليز و استانداردهاي عسل(4)-هدايت الكتريكي عسل (سانتيمتردرهزارم ثانيه)

mS/cm  جدول شماره4: هدايت الكتريكي عسل (سانتيمتردرهزارم ثانيه)

 

نام گل

نام علمي , انگليسي

منشاء

تعداد نمونه

Cm/mS

توت فرنگي

Arbutus (arbutus)

E

46

0/63-0/90

نوعي خلنگ

Banksia (heath)

Au

4

0/74-1/02

كلم

Brassica (rape)

E

442

0/09-0/27

شاه بلوط

Castanea (chesnut)

E

297

0/80-2/07

گل گندم

Centaurea (centaurea)

E

27

0/21-0/75

مركبات

Citrus (orange,lemon)

E

150

0/10-0/35

نوعي خلنگ

Erica (heather)

E,A

291

0/42-1/40

اكاليپتوس

Eucalyptus (eucalyptus)

All

181

0/19-1/33

پنبه

Gossypium (cotton)

E

20

0/45-0/76

اسپرس

Hedysarum (honeysuckle)

E

57

0/09-0/30

آفتابگردان

Helianthus (sunflower)

E

174

0/20-0/60

مانوکا

Leptospermum(manuka,jellybush)

A

25

0/31-1/07

اسطوخودوس

Lavandula (lavander)

Au

304

0/12-0/60

يونجه

Medicago (lucerne)

E

16

0/11-0/23

برگ آبي

Phacelia (phacelia)

E

46

0/09-0/44

اقاقيا

Robinia (false acacia)

E, A

658

0/09-0/30

خرزهره هندي

Rhododendrone (alpine rose)

E

112

0/15-0/45

اكليل كوهي

Rosmarinus (rosemary)

E

81

0/10-0/35

گل قاصد

Taraxacum (dandelion)

E

67

0/29-0/65

آويشن

Thymus (thyme)

E

154

0/24-0/72

نمدار, زيرفون

Tilia (lime)

E, A

199

0/33-1/15

شبدر

Trifolium (clover)

E

65

0/13-0/25

عسل مخلوط

Blossom, blend

All

2052

0/10-0/70

عسلك

Honeydew

All

1623

0/80-2/11

ادامه مطلب
موضوعات : تغذیه

روش هاي آناليز و استانداردهاي عسل(3)-ميزان حداكثر و حداقل قند موجود در عسل

جدول شماره  3:  ميزان حداكثر و حداقل قند موجود در عسل

نام گل

نام علمي , انگليسي

N

گلوکز+فروکتوز (گرم/100گرم)

ساکاروز

(گرم/100گرم)

توت فرنگي

Arbutus (arbutus)

23

74/3 63/1

0/1 3/3

نوعي خلنگ

Banksia (heath)

51

-

10/7- 1/6

كلم

Brassica (rape)

310

83/9 68/2

0/0 1/0

شاه بلوط

Castanea (chesnut)

158

81/4 62/0

0/0 1/3

گل گندم

Centaurea (centaurea)

27

79/5 68/8

0/0 4/5

مركبات

Citrus (orange,lemon)

104

77/9 63/8

0/0 8/4

اريكا ,نوعي خلنگ

Erica (heather)

199

82/6 64/0

0/0 1/5

اكاليپتوس

Eucalyptus (eucalyptus)

26

77/0 63/3

0/1 2/8

ماش معطر- اسپرس

Hedysarum (honeysuckle)

29

74/1 67/0

0/0 8/3

آفتابگردان

Helianthus (sunflower)

117

84/8 68/7

0/0 1/8

اسطوخودوس

Lavandula (lavander)

159

73/2 60/1

0/0 15/0

يونجه

Medicago (lucerne)

16

75/6 63/8

0/0 7/0

برگ آبي

Phacelia (phacelia)

39

80/4 64/9

0/0 4/0

اقاقيا

Robinia ( false acacia )

1474

83/8 60/6

0/0 10/0

خرزهره هندي

Rhododendrone (alpine rose)

91

79/4 60/8

0/0 4/3

اكليل كوهي

Rosmarinus (rosemary)

43

84/1 64/8

0/0 4/6

گل قاصد

Taraxacum (dandelion)

40

84/2 67/4

0/0 5/0

آويشن

Thymus (thyme)

40

80/3 64/0

0/0 0/6

نمدار, زيرفون

Tilia (lime)

150

79/3 54/7

0/0 4/5

شبدر

Trifolium (clover)

23

78/5 66/6

0/0 3/1

عسل مخلوط

Blossom, blend

880

83.0 60.0

0/0 4/8

عسلك

Honeydew

442

71/8 45/1

0/0 4/8

ادامه مطلب
موضوعات : تغذیه

روش هاي آناليز و استانداردهاي عسل(2)-استاندارد كيفيت عسل بر اساس دستورالعمل كدكس و اتحاديه اروپا

جدول 1-  استاندارد كيفيت عسل بر اساس دستورالعمل كدكس و اتحاديه اروپا

معيار

دستورالعمل Codex

دستورالعمل اروپا

(گرم/100گرم)  ميزان رطوبت

عموم عسلها

شبدر

عسل هاي صنعتي

 

 21

 23

 25

 

 21

 23

 25

ميزان قندهاي احيا کننده (گرم/100گرم)

عموم عسلها به جز عسل هاي ذيل

عسلك يا عسل مخلوط با عسلك

 

 65

 45

 53

 

 65

 60

 53

ميزان ساكاروز  (گرم/100گرم)

عموم عسلها بجز عسلهاي ذيل

اقاقيا، اسطوخودوس، اسپرس، شبدر، مرکبات، يونجه.

اکاليپتوس، خلنگ، اکليل کوهی

عسلك يا عسل مخلوط با عسلك

 

 5

 10

_

 15

 

 5

_

 10

-

 

 

 

مواد معدني (خاكستر)  (گرم/100گرم)

عموم عسلها

عسلك يا عسل مخلوط با عسلك ,عسل شاه بلوط

 

 0/6

 1/2

 

 0/6

 1/2

اسيديته (ميلی اکی والان در کيلوگرم)

 50

 40

فعاليت دياستاز (آميلاز)

بعد از فرآوري و بسته بندی(Codex)

براي تمام عسل هاي تجاری و (EU)

عسل هاي با ميزان فعاليت آنزيمی پايين

 

 8

 3

 

 8

 3

هيدروكسي متيل فورفورال (ميليگرم/کيلوگرم)HMF

بعد از فرآوري و مخلوط كردنCodex) (

براي تمام عسل هاي فله (EU)

 

 60

_

 

_

 40

مواد غير محلول در آب  (گرم/100گرم)

عموم عسلها

عسل پرس شده

 

 0/1

 0/5

 

 0/1

 0/5

 

 

جدول 2- ميزان قند و هدايت الكتريكي : پيشنهادي براي استاندارد جديد عسل

 

ميعارهاي جديد پيشنهادي براي  كيفيت عسل

 

 

ميزان قند (گرم/100گرم)

عموم عسلها (جمع گلوكز و فروكتوز)

عسلك يا عسل مخلوط با عسلک

ساكاروز

ساكاروز عسل هاي ذيل

اقاقيا، اسطوخودوس، اسپرس، مرکبات، يونجه

اکاليپتوس،خلنگ، اکليل کوهی

 

60

45

5

 

10

15

 

هدايت الكتريكي (سانتيمتردرهزارم ثانيه )

عموم عسلها بجز عسل هاي ذيل يا عسل مخلوط با آنها يا عسلك مخلوط با عسل

توت فرنگی، اکاليپتوس، مانوکا، نمدار عسلك ياعسل شاه بلوط,

 

 

0/8

0/8

ادامه مطلب
موضوعات : تغذیه

روش هاي آناليز و استانداردهاي عسل(1)

 

مقدمه :

توليد كنندگان عسل براي حضور در بازار جهاني به استانداردهاي بين المللي نياز دارند , اين استانداردها در جلسات و نشست هاي متخصصين بر اساس جمع بندي نتايج حاصله از آزمايشات روزانه اي كه در آزمايشگاههاي مرجع بر روي عسل هاي ارسالي از كشورهاي مختلف انجام مي شود , بدست ميآيد .

با نگاهي بر آمار و ارقام تصويب شده توسط استانداردهای بين المللی ميتوان دريافت كه عسل ايران ميتواند به  درجاتِ  بالايي از استاندارد جهاني دست يابد و اين امر منوط به چند شرط است :

1. آلوده نكردن عسل به سموم و داروها .

2. مخلوط نكردن عسل با شربتِ حاصله از تغذيه دستي .

3. حفظ عناصر مفيد و آنزيم هاي عسل ( حرارت نديدن عسل ) .

 

اميد است اين مقاله ترجمه شده بتواند مورد استفاده كارشناسان قرار گيرد و همچنين باعث تشويق توليد كنندگان عسل , به توليد عسل استاندارد و  مرغوب  شود.

روش هاي بررسي كيفيت عسل , مقررات و استانداردهاي بين المللي

 مروري بر كار كميسيون بين المللي عسل:

استانداردهاي بين المللي كه در دستورالعمل اروپايي و در استاندارد غذايي كد كستدوين شده ، هر دو در حال بازنگري ميباشند.

در اين مقاله اطلاعات موجود مربوط به شاخص هاي مختلف كيفيت و روش هاي مورد استفاده براي تعيين اين شاخصها مورد بررسي قرار گرفته است. جهت بررسي روش هاي آناليز و مقررات مندرج در دستورالعمل اروپا و در استاندارد غذايي كدكس , كميسيون بين المللي عسل

IHC در سال 1990 تشكيل شده تا روش هاي آناليز و استانداردهاي عسل را مورد بازبيني قرار دهد.

 نويسندگان اين مقاله بعنوان اعضاء‌ كميسيون ، با ارايه آمار و اطلاعات در تدوين مقاله حاضر سهيم بوده اند.

اين كميسيون با برگزاري جلسات مشترك با كميسيون غذايي سوييس SFM روش هاي كنترل كيفيت عسل را  تنظيم كرده است. روشها ابتدا در كميسيون غذايي سوييس مطرح و سپس با اندكي تغيير به ثبت رسيده است.

 در اين كميسيون اطلاعات موجود درباره معيارهاي مختلف كيفي و روش هاي مورد استفاده تعيين كيفيت, بررسي شده است.

 در نظر است اطلاعات لازم در اختيار متخصصين شيمي مواد غذايي و مسئولين مربوط به كميسيون بين المللي عسل و همچنين مسئولين قانون گذاري و تصميم گير در تشخيص عسل قرار گيرد.

 رطوبت:

هر چه ميزان رطوبت عسل بيشتر باشد , احتمال تخمير آن بيشتر است .   حداكثر ميزان 21 گرم در100 گرم عسل در استاندارد جديد پيشنهاد شده است  . بر اساس استاندارد جديد عسل شبدر استثناء ‌نشده , و لذا حداكثر رطوبت براي عسل شبدر نيز همان 21 % ميباشد. در عمل ، اين ميزان رطوبت بندرت ديده ميشود. در آزمايشات روزمره كنترل كيفيت انجام شده بر روي 30000 نمونه , توسط كميته بين المللي تعيين كيفيت عسل در طول سالهاي97 تا 1989 ، 91تا 95در صد  همه عسلها ، ميزان رطوبت كمتر از 20 داشته اند . همچنين در سوييس اين استاندارد در بيست سال گذشته بطور موفقيت آميز مورد استفاده قرار گرفته ، تا اينكه در آخرين بازبيني سازمان غذايي سوييس ميزان حداكثر رطوبت21 % را كه اتحاديه اروپا پيشنهاد كرده بود, پذيرفت .

خيلي از سازمانهاي ملي زنبورداري (مثل آلمان، بلژيك، اتريش ، ايتاليا، و سوييس) حداكثر رطوبت عسل را بين 18 تا 5/18 گرم در صد پذيرفته اند.

مواد معدني (خاكستر):

خاكستر يك عامل كيفي و متمايزكننده عسل هاي مختلف از عسلك ميباشد. ميزان خاكستر عسل (عسل با منشاء گياهي) نسبت به ميزان خاكستر عسلك (عسل با منشاء حشرات ) كمتر است . در حال حاضر ، اين معيار با هدايت الكتريكي جايگزين شده است . استفاده از معيار خاكستر بعنوان يك فاكتور تعيين كيفيت در دوره انتقالي بايد حفظ شود, تا زمانيكه هدايت الكتريكي عسل ، بعنوان استاندارد جهاني پذيرفته شود.

 اسيديته:

استاندارد قديمي عسل ميزان حداكثر   40  ميلي اكي والان در هر كيلوگرم را پذيرفته بود كه در دستورالعمل كدكس تا 50 ميلي اكي والان در كيلوگرم افزايش پيدا كرده است، اگر چه تعدادي از عسل ها وجود دارند كه  بطور طبيعي اسيديته بالا دارند.

هيدروكسي متيل فورفورال:

فاكتور اصلي در تعيين كيفيت عسل و معرف حرارت ديدن عسل ميباشد. در عسل هاي تازه ، عملاً هيدروكسي متيل فورفورال  HMF  وجود ندارد. اما با حرارت دادن عسل يا نگهداری در محل نامناسب، در عسل ايجاد شده و بتدريج افزايش مي يابد و به PH  عسل و درجه حرارت محل نگهداری بستگي دارد.

برخي از اتحاديه هاي زنبورداران اروپايي (آلمان، بلژيك، ايتاليا، اتريش) نمونه عسل خود را با عنوان عسل با كيفيت (با حداكثر 15  ميلي گرم HMF  ) ارايه ميكنند. در تجارت بين المللي حداكثر 40 ميلي گرم در كيلوگرم پذيرفته شده است.

 در طي 10 سال كنترل مداوم عسل در انستيتو آناليز عسل (IHA) در برمن آلمان, در بيشتر از 90% نمونه هاي عسل فرآوري شده ( 30000 نمونه ) و بيشتر از 85% عسل تجاری ( 2000 نمونه ) , ميزان HMF كمتر از 30 ميلي گرم بوده است.

حداكثر   ميزان پذيرفته شده HMF توسط كدكس 60 ميلي گرم در كيلوگرم است. ذخيره عسل در كشورهاي گرمسير باعث افزايش HMF ميشود, لذا پيشنهاد افزايش ميزان حداكثر گرديده است . آخرين پيشنهاد داده شده توسط اتحاديه اروپا ميزان استاندارد حداكثر 40 ميلي گرم در كيلوگرم ميباشد.

 يك راه حل ممكن براي اين فاكتور كيفي , ارايه يك استاندارد منطقه اي ميباشد.

 فعاليت دياستاز (آميلاز) :

 فعاليت دياستاز ( DN ) , يك فاكتور كيفي است كه در اثر ماندگاري عسل و حرارت تغيير ميكند و نشانگر تازه بودن يا حرارت دادن عسل ميباشد. حداقل استاندارد ميزان فعاليت دياستاز 8 است . در كنترل روزانه و طولاني مدت انستيتو آناليز عسل (IHA) در92% عسل هاي فرآوري نشده (2000 نمونه) و بيش از 88% عسل هاي فله (1000 نمونه) ميزان DN بيشتر از 8 بوده است . در هنگام قرائت نتيجه دياستاز بايد در نظر داشت كه برخي از عسل هاي تك گل بطور طبيعي داراي فعاليت دياستازي پايين هستند.

قندها:

قسمت اعظم قندهاي عسل را قندهاي احيا کننده تشكيل ميدهند. ولي در عسلك مخلوط با عسل اين وضعيت متفاوت و بيشتر قندها را,  قندهاي مركب غير احيا کننده مثل ملزتيوز، مالتوتريپوز و رافينوز تشكيل ميدهند. با توجه به اين يافته ها استاندارد قندها تعيين گرديده و بر خلاف استاندارد گذشته كه ميزان آن 60 گرم در صد بوده , حداقل 45 گرم در صد  جهت قندهاي احيا کننده پذيرفته شده است. با اندازه گيري قندهاي احيا کننده , تفاوت بين عسل و عسلك تعيين ميشود. اما اين تفاوت ها را ميتوان با ساير روش ها مثل استفاده از هدايت الكتريكي تعيين نمود. بحث هاي فراواني براي جايگزيني اندازه گيري قندهاي احيا کننده با قندهاي اختصاصي وجود دارد، كه در قسمت بعد اشاره مي شود .

مواد جامد غير قابل حل در آب :

اندازه گيري مواد غير محلول، براي تعيين ناخالصي بيش از حد مجاز عسل , ابزار مهمي مي باشد. با وجوديكه هم اكنون بخش قابل توجهي از عسل دنيا را با فشردن شانهاي عسل استخراج ميكنند, امروزه تقريباً همه عسل هاي تجاري پس از سانتريفيوژ كردن استحصال ميشوند. بنظر ميرسد كه ميزان حداكثر مجاز ( 0/1گرم در  100 گرم عسل ) خيلي زياد است. معمولاً در عسل ها  ميزان اين مواد كم و در مقياس 05/0 تا 005/0 گرم در  100 گرم يافت ميشود.

موم ، كه ميزان آن در استاندارد Codex تعيين نشده , ماده اصلي مواد غير محلول است. بمنظور صاف كردن عسل از فيلتر كاغذي استفاده ميشود ، اما اين متد تا كنون پذيرفته نشده است.

معيارهاي ويژه براي استاندارد بين المللي عسل :

 ارقام مربوط به ميزان قند و ميزان هدايت الكتريكي كه از آناليز آزمايشگاههاي نويسندگان اين مقاله جمع آوري شده در جداول 3 و 4 آمده است . 50% آمار از برمن آلمان است , در اين محل عسل هاي ارسالي از اروپا (اغلب عسل مخلوط با عسلك) , آسيا (اغلب چين)، آمريكاي جنوبي و شمالي و استراليا بطور روزمره آزمايش ميشوند . آمار مربوط به عسل هاي تك گل از ساير آزمايشگاهها و كشورهاي ديگر مي باشند.

هدايت الكتريكي:

امروزه هدايت الكتريكي بجاي بررسي خاكستر , مقياس مناسبي براي تشخيص عسل از عسلك ميباشد. اين معيار به خاكستر و اسيد موجود در عسل بستگي دارد. هر چه ميزان اين مواد بيشتر باشد هدايت الكتريكي بيشتر است. يك ارتباط خطي بين ميزان خاكستر و هدايت الكتريكي برقرار است.

 

C   = 0.14+ 1.74 A

در اينجا C هدايت الكتريكي بر حسب هزارم ثانیه در سانتي متر (mS/cm) و A گرم در 100 گرم عسل ميباشد.

ارقام هدايت الكتريكي عسل ها, عسل هاي تك گل و عسلك در جدول شماره 3 خلاصه شده است. بر اساس اين آمار ميزان هدايت الكتريكي در عسل هاي مخلوط با عسلك بايد كمتر از  mS/cm8/0باشد و اين ميزان در عسلك و عسل شاه بلوط بيشتر از  mS/cm8/0 مي باشد. عسل تعدادي از گل ها و همچنين مخلوط آنها، استثناء بوده و تفاوت فاحشي در ميزان هدايت الكتريكي آنها وجود دارد.

با توجه به نياز به اطلاعات بيشتر درباره عسل ها ، ضروري است استانداردهاي عسل هاي اختصاصي با منشاء گياهي و جغرافيايي مختلف مشخص شود.

 اندازه گيري هدايت الكتريكي سهل و سريع بوده و به ابزارهاي گران قيمت نياز ندارد , استفاده هاي فراواني از آن براي تشخيص عسل هاي تك گل از يكديگر و تميز عسلك از عسل ,ميشود. بنابراين مقدمتاً گنجاندن هدايت الكتريكي در استاندارد بين المللي پيشنهاد گرديد.

قندهاي اختصاصي:

در جدول 4 آمار مربوط به مجموع فروكتوز و گلوكز و همچنين قند ساكاروز حدود 3500 نمونه از عسل هاي تك گل و مخلوط آمده است . اين آمار اغلب مربوط به نتايج آزمايشات انجام شده در آزمايشگاههاي نويسندگان اين مقاله مي باشد , با دو استثناء مربوط به آمار ساكاروز كه از منبع ديگري گرفته شده است. بر اساس اين آمار استاندارد عمومي مجموع فروكتوز و گلوكز 60 گرم در صد براي عسل و براي عسلك  45 گرم در صد , پيشنهاد گرديده است . در 99% ‌موارد آناليز عسل ميتوان به اين استاندارد اطمينان نمود.

 براي ساكاروز وضعيت اندكي پيچيده است. استاندارد عمومي 5 گرم در صد را ميتوان در 99% موارد پذيرفت.

 عسل هاي تك گل مثل عسل حبش اوتي (Banksia) ، مركبات  (Citrus) ،‌ماش معطر يا اسپرس (Hedysarum)، يونجه (Medicago) و اقاقيا (Robinia) استثناء بوده و استاندارد ساكاروز آنها g/100g 10 می باشد.

ميزان استاندارد ساكاروز برای عسل اسطوخودوس  (Lavandula ) 15 گرم در صد , تعيين گرديده است.

مجموع ميزان فروكتوز و گلوكز خيلي به مجموع قندهاي احيا کننده نزديك است. چون اين دو قند بيش از 90% قندهاي احيا کننده را تشكيل ميدهند. در واقع استاندارد حداقل پيشنهاد شده براي جمع گلوكز و فروكتوز  عسل 60 گرم در صد و براي عسلك 45 گرم در صد ميباشد و براي قندهاي احيا کننده عسل ميزان 65 گرم در صد و براي عسلك همان 45 گرم در صد پذيرفته شده است.

تعيين استاندارد براي عسل هاي اختصاصي نتايج مثبتي را براي كنترل معمول عسل بدنبال  خواهد داشت . در حال حاضر ميزان قند نمونه عسل هاي تجاري از نظر استاندارد بررسي ميشوند ، اما اين بررسي پاسخگوي كيفيت عسل نمي باشد . و ضرورت دارد ميزان قند نمونه هاي عسل از جنبه هاي مختلف كيفيت مورد بررسي قرار گيرند . در اين راستا نسبت فروكتوز به گلوكز و غلظت ساكاروز شواهد خوبي براي تفكيك بين عسل هاي تك گل از يكديگر ميباشند . همچنين ميزان ملزتيوز ، مالتوتريوز و دو اليگوساكاريد ديگر معيار خوبي براي تفكيك عسلك موجود در عسل است . همچنين طيف اختصاصي قندها اطلاعاتي درباره كيفيت , اعتبار و رسيده بودن عسل ارايه مينمايد.

 فاكتورهاي كيفي فوق استاندارد:

تعدادي معيار كيفي مفيد ,علاوه بر مقررات معمول بين المللي , وجود دارد كه براي تعيين كيفيت عسل بكار ميرود.

فعاليت انورتاز ( استاندارد تازگي عسل ):

اين آنزيم اختصاصاً به حرارت و ذخيره سازي عسل حساس ميباشد و بعنوان معيار تازگي عسل شناخته ميشود . براي عسل تازه و حرارت نديده عدد انورتاز   10 پيشنهاد گرديده و براي عسل هايي كه داراي فعاليت آنزيمي پايين ميباشند عدد انورتاز بيش از 4 تعيين شده است. اگر چه فعاليت انورتاز همانند دياستاز از نظر طبيعي تفاوت زيادي ميكند. ولي اثر آن در تعيين كيفيت عسل ثابت شده است.  فعاليت انورتاز در اتحاديه هاي زنبورداران آلمان و بلژيك مورد استفاده ميباشد.

 پرولين:

ميزان پرولين عسل نشانگر رسيده بودن و طبيعی بودن عسل است و ميزان پايين آن نشانگر نارس بودن يا تغذيه دستی کندو با شکر است. براي عسل خالص 180 ميلي گرم در كيلوگرم پرولين ميزان حداقلي است كه براي آزمايشگاههاي كنترل پذيرفته شده است .بهر حال بايد در نظر داشت كه بسته به نوع عسل ميزان پرولين تفاوت زيادي خواهد داشت.

گردش نوري:

 انحراف نور در اثر قندهاي مختلف عسل يك معيار مهم است . اندازه گيري انحراف نور در حال حاضر در يونان، ايتاليا، انگلستان براي تشخيص عسل از عسلك بكار ميرود. در ايتاليا مشخص گرديده كه عسل از نظر گردش نوري ارزش منفي داشته در صورتيكه عسلك داراي گردش نوري مثبت است . اينكه آيا اين روش قابليت شناسايي عسل هاي مناطق مختلف جغرافيايي را دارد , بستگي به مطالعات آتي دارد.

بحث:

مقاله حاضر ، مروري خلاصه بر آخرين اطلاعات و دستورالعمل هاي بين المللي مربوط به روش هاي آناليز و معيارهاي كيفي مورد استفاده در تعيين كيفيت عسل ميباشد . بحث هاي زيادي جهت تصويب استانداردهاي جديد و استفاده از قندهاي اختصاصي و هدايت الكتريكي مطرح شده است. در سي سال اخير از قندهاي احيا کننده و خاكستر بعنوان فاكتورهاي تعيين كيفيت استفاده شده ,  در صورتيكه در حال حاضر از قندهاي اختصاصي و هدايت الكتريكي بعنوان شاخص در استاندارد بين المللي عسل استفاده مي شود.

علاوه بر معيارهاي برشمرده شده در اين بررسي ، تست هاي بهداشتي , معيارهاي تعيين آلودگي، توسط استاندارد Codex ارايه شده است.

بعلاوه, متخصصان عسل معيارهاي ديگري براي تعيين منشاء گياهي يا جغرافيايي عسل , مخصوصاً براي تعيين خصوصيات عسل هاي تك گل , بكار مي گيرند . در آينده كميسيون بین المللی  در نظر دارد روش ها و معيارهاي مورد نياز كيفي شيميايي براي عسل هاي تك گل را كه در چند كشور مورد استفاده بوده است و در تجارت بين المللي عسل رسماً  استفاده نميشود,آماده و ارايه نمايد.  

ادامه مطلب
موضوعات : تغذیه

شکرک زدن عسل یا:
( متبلور شدن رس کردن، ته نشین شدن، دانه شدن، کریستالیزه شدن) Grandulated honey 

 آقای دکتر شهرستانی استاد دانشگاه و مولف کتاب زنبور عسل و پرورش آن می نویسد:
شکرک زدن عسل نه تنها دلیل بر بدی و تقلبی بودنش نیست بلکه برعکس معرف آنست که عسل کاملا سالم بوده و به هیچ وجه با شکر مخلوط نشده است و این خلاف تصور غلط و رایج در ایران است که عسل شکرک زده و سفت شده را تقلبی می دانند.
آنچه که در اصطلاح (شکرک زدن) می گویند و به خاطر وجود کلمه شکر در ذهن تقلبی بودن عسل را تداعی میکند، چیزی جز پدیده تبلور ( بلور شدن، کریستالیزاسیون ) نیست.
عسل به علت در صد بالای مواد قندی که دارد در واقع یک ماده جامدی است که تحت شرایط بسیار شکننده ای به صورت مایع قرار دارد. این ماده اشباع شده قندی (منظور از قند انواع قندهایی است که در علم شیمی با پسوند اوز مشخص می شود مانند گلوکز، فروکتوز و مالتوز ) باید در واقع جامد باشد، ولی به طور اتفاقی مایع است. به همین دلیل به محض اینکه شرایط مطلوب مهیا شود این تغییر فیزیکی یعنی شکرک زدن، پدیدار می گردد.
شکرک زدن عسل بستگی به ترکیبات آن، شرایط انبارداری، بسته بندی نمودن و یا ذخیره شدن آن دارد و همیشه علامت نامرغوب بودن آن نیست. بعضی از عسل ها هرگز کریستالیزه نمی شوند و برخی دیگر چند روز پس از استخراج شکرک می زنند، بعضی از عسل ها در شان (قاب) هم کریستالیزه می شوند. اکثر عسل ها پس از مدتی که در انبار، فروشگاه و منازل نگهداری شدند خدبخود شکرک زده و از حالت مایع خارج می گردند و به اصطلاح رس می کنند.از نقطه نظر اکثر مصرف کنندگان که آگاهی کافی از خصوصیات عسل ندارند این امر مبین ناخالصی و غیرطبیعی بودن آن است. متاسفانه این موضوع به حدی تأثیر سوء در ذهن مصرف کنندگان ایجاد کرده است از یک طرف مشکل بزرگی را برای تولید کننده (زنبوردار) در جریان عرضه به بازار و از طرف دیگر برای مصرف کنندگان از نظر طبیعی بودن عسل مایع به وجود آورده است. باید توجه داشت که شکرک زدن و خاصیت تبلور عسل، دلیل عدم مرغوبیت آن نیست و در بعضی از کشورهای خارجی عسل متبلور را بیشتر دوست دارند و گاهی به عسل غیر متبلور (مایع) مقداری پودر قند می افزایند تا به مرور به شکل بلور درآید.
ولی در کشور ما متأسفانه به علت عدم آگاهی افراد و خریداران، تبلور عسل را یک صفت نامطلوب دانسته و تمایلی برای خرید عسل متبلور ندارند و بعضی افراد به غلط عسل بلوری شده را مصنوعی یا تقلبی می دانند.

ادامه مطلب