سایت زنبورعسل ایران: سالنامه زنبور داری(فصلنامه زنبورداري)

جستجو پیرامون این موضوع:   
[ برگشت به صفحه اصلی | انتخاب موضوع جدید ]

موضوعات : سالنامه

کارهای زنبور داری در ماه اردیبهشت


در زنبور داری اردیبهشت ماه معمولا بهترین ماه سال می باشد چون جمعیت در این ماه به حداكثر قدرت سالیانه اش رسیده است. البته به شرط اینكه اولا هوای بد ماههای پیش مانع رشد طبیعی آنها نشده و ثانیا زنبور دار تمام نیازهای جمعیت را هر یك به موقع خود و به حد كافی برآورده باشد.

در صورت خوب و صحیح كنار آمدن با زنبورها ممكن است جمعیت حتی در اواخر فروردین به حداكثر قدرت سالیانه اش برسد و هر دو طرف همه 10 قابهای كندو پر از زنبور عسل گردد و به قول معروف ( جای سوزن انداختن برایشان باقی نماند ) .در این وقت زمان گرفتن مهمترین تصمیم در زندگی جمعیت فرا رسیده است و آن اینكه اطاق عسل را روی كندو بگذارد و به اصطلاح به آن طبقه دوم بدهد.

اطاق عسل اگر نیم طبقه باشد می توان آن را با شانهای نیم طبقه پر كرد. برای این كار نخست روی هر قاب مقداری شربت كه از مخلوط كردن 2 لیتر آب گرم و یك كیلو گرم شكر و یك كیلو عسل تهیه شده پاشیده در نیم طبقه آویزان و نیم طبقه را فوری روی كندو گذاشت. اگر پنجره ملكه در اختیار باشد آن را بین طبقه پایین و اطاق عسل می گذارند تا ملكه نتواند به اطاق عسل راه یابد.

هرگاه اطاق عسل یك طبقه باشد در این حال به طریق دیگر عمل می شود و آن اینكه: سه قاب با لاروهای سرپوشیده و همه زنبورهایی كه رویشان نشسته اند ولی بدون ملكه به اطاق عسل یعنی طبقه بالا و درست بالای همان شانهائی كه در طبقه پایین شانهای پر از لارو قرار دارند انتقال می یابند. آنگاه همه شانهای طبقه پایین را به یك سمت فشار داده و جای خالی را با دیواره پر نموده و پنجره ملكه بین دو طبقه گذاشته می شود. به كندو  چه نیم طبقه داده شود و چه یك طبقه كامل روی قابهای بالا یا زیر سقف همیشه یك پارچه كتانی دولا پهن می نمایند تا به زنبورها در گرم كردن كندویشان كمك شود.

زود گذاشتن اطاق عسل یعنی زمانی كه هنوز جمعیت به اندازه كافی قوی نشده باشد به زنبورها صدمه می زند چون :

اولا: گرم كردن تمام دو طبقه كندو برایشان مشكل است و باعث كمتر شدن تعداد تخمهائی كه ملكه در روز می گذارد می گردد.

ثانیا: در صورت سرد شدن غیر منتظره و ناگهانی هوا زنبورها دوباره به خوشه می روند. در نتیجه تمام لاروئی كه خارج از خوشه قرار دارند از سرما می میرند و متعفن می شوند.

دیر گذاشتن آن نیز خود خطائی دیگر می باشد چه جمعیت به دلیل تنگ شدن جا و زیاد بودن نسبی تعداد زنبورها خود را برای بچه دادن آماده می نماید و بچه دادن همیشه نتیجه اش ضعیف شدن جمعیت است زیرا در این كار یك جمعیت قوی و بار آور تبدیل به دو یا چند جمعیت ضعیف می گردد كه وظیفه اصلی هر یك از آنها تقویت داخلی خودشان می باشد و تمام شهد و عسلی را كه می آورند به ناچار باید صرف تغذیه خود و لاروهایشان كنند تا قوی گردند و معمولا زمانی قوی می شوند كه دیگر گلی در طبیعت وجود ندارد تا شهدش را به صورت عسل تحویل زنبور دار دهند. بدین طریق ملاحظه می گردد كه جمعیتی كه بچه داد آن سال عسلی نمی تواند بیاورد و اگر هم بیاورد مقدارش ناچیز خواهد بود.

هنگام دادن اطاق عسل به كندو ممكن است با شانهائی كه از طبقه پایین به اطاق عسل منتقل شده برحسب اتفاق ملكه نیز به آنجا انتقال یافته باشد. كنترل دقیق در این زمان كار مشكلی است بخصوص اگر تعداد كندوها مثلا 100 عدد و یا بیشتر باشد كه به وقت خیلی زیادی نیاز دارد. برای رفع این اشكال یك كنترل اطاق عسل 15 روز پس از گذاشتن آن توصیه می شود. وجود لاروهای سرپوشیده در این تاریخ در اطاق عسل دلیل بر بودن ملكه در اطاق عسل است كه باید آن را پیدا و به طبقه پایین انتقال داد. در اغلب استانهای مركزی و شمالی كشور ما اردیبهشت ماه زمان بچه دادن جمعیت ها هم هست. زنبور دار باید ازدیاد جمعیت هایش را به همان تعدادی كه در پاییز و زمستان از دست داده محدود كند مگر آنكه خود تصمیم به ازدیاد جمعیت های زنبورستان گرفته باشد.

در بررسی داخلی كندوها اگر به جمعیتی برخورد كه روی شانهایش چند سلول ملكه با لارو و یا سلولهای ملكه سربسته وجود داشت در این حال برای جلوگیری از بچه دادن آن جمعیت دیر شده و حتما بچه خواهد داد. بهتر است هر چه زودتر از آن یك بچه مصنوعی بگیرد. هرگاه جمعیت را به حال خودش بگذارد پس از چند روز بچه طبیعی خواهد داد. در اینجا بدی كار در این است كه معلوم نیست آیا بچه طبیعی در زمین یا باغ یا خانه خودش فرود خواهد آمد یا در باغ همسایه كه اغلب همسایه ها حاضر به پس دادن بچه نخواهند شد. با گرفتن بچه مصنوعی این خطر كاملا رفع می گردد. وجود سلول های سر باز ملكه تنها زمانی معرف میل جمعیت به بچه دادن است كه داخل آنها لارو هم باشد. ساختن سلول های خالی ملكه در روی شانها به هیچ وجه نشان دهنده علاقه اشان به بچه دادن نیست چون اغلب زنبورها به طور غریزی این كار را می كنند حتی زمانیكه جمعیت خیلی ضعیف است و كوچكترین استعدادی برای بچه دادن هم ندارند. اگر بچه طبیعی تولید و در نزدیكی زنبورستان روی شاخه ای آویزان شده چیزی را كه زنبور دار باید بداند و به آن عمل كند اینست كه پس از گرفتن آن در سه روز اول به آن نه عسل بدهند و نه اینكه آن را تغذیه كند. زنبورها هنگام بچه دادن و قبل از خروج از كندو تمام كیسه ذخیره شان را پر از عسل می نمایند. و این مقدار عسل برای تغذیه سه روز اولشان كافی است. هرگاه پس از گرفتن بچه به خیال خوش خدمتی و جلب زنبورها فوری شربت یا عسل در اختیار جمعیت گذاشته شود خیلی از مواقع بچه كندو را ترك و فرار می كند و این كار خطا است.

یبوست در این ماه بین زنبورهای جوان زیاد است. بیماری های دیگری وجود دارند كه علائمی شبیه یبوست دارند ولی در فروردین و اردیبهشت و اوایل خرداد به محض دیدن علائم مذكور زنبور دار باید اول به فكر یبوست بیفتد. یبوست بیماری نیست تنها یك عارضه است كه در زنبورهای جوانی كه قادر به پرواز و تهیه آب نیستند. بدلیل زیاده روی در خوردن گرده های گل بوجود می آید و باید با همان روشی كه در فصل بیماری ها گفته شد مبارزه كرد. در صورت ضعیف بودن جمعیت و یا فراموشی كه ملكه بعضی از جمعیت ها تا كنون عوض نشده باشند. هنوز هم موقیعت برای این كار خوب است مشروط بر این كه در طبیعت به اندازه كافی شكوفه و گل باشد.

چكیده کار های زنبور داری در ماه اردیبهشت:

1- در اواخر اردیبهشت و اوایل خرداد جمعیت معمولا به حداكثر قدرت سالیانه اش می رسد.

2- اردیبهشت ماه زمان بچه دادن جمعیت ها در اغلب نقاط كشور است. جمعیت ها معمولا پس از پایان گل درختان اقاقیا بچه دادن را شروع می نمایند. از تمام عواملی كه مانع بچه دادن بی رویه می گردند استفاده باید كرد.

3- بدلیل فراوانی گرده گل در این ماه زنبورهای جوان می تواند گرفتار یبوست گردند.

4- در صورت نیاز ملكه را عوض كنید.

5- روی كندوهائی كه جمعیت آنها قوی هستند ( 9 الی 10 قاب پر از زنبور دارند ) اطاق عسل یا طبقه دوم ( یك طبقه یا نیم طبقه ) بگذارید.

6- با گذاشتن یك پارچه كتانی دو لا به جمعیت در گرم كردن كندویشان كمك كنید.



زنبورداري در ارديبهشت ماه


منبع : کتاب زنبور عسل و پرورش آن از دکتر شهرستانی, پدر زنبور داری ایران

ادامه مطلب
موضوعات : سالنامه

کارهای زنبور داری در ماه فروردین

 

زنبورعسل نر شروع زنبورداري



فروردین ماه زمانی است كه معمولا هم جمعیت نسبتا قوی است و هم اینكه تعداد كارگران به سرعت در حال افزایش می باشند. زیاد بودن تعداد كارگران در این ماه به جمعیت امكان می دهد كه از گل های درختان میوه یك محصول عسل جالب توجه تحویل زنبور دار دهند. جمعیت ضعیف این شهد را تنها صرف تقویت داخلی خودش می كند تا تعداد كارگرانش زیاد شود و عسلی تحویل زنبور دار نمی تواند بدهد. در نتیجه زنبور دار از یك محصول عسل نسبتا زیاد و معطر عقب می ماند. از اینجا اهمیت تغذیه جمعیت ( در مرداد و شهریور ) و تغذیه زمستانی آنها معلوم می گردد. چون همین دو تغذیه اگر به موقع و به مقدار كافی انجام گیرند جمعیت هنگام باز شدن شكوفه های درختان میوه در فروردین ماه حتما قوی خواهد بود. البته مشروط به اینكه ملكه اش پیر یا ناقص و یا ضعیف نباشد. جوان و با استعداد بودن ملكه از شرایط لازم این كار است. در مناطق معتدل تر كشور ما مثل گیلان و مازندران اغلب شكوفه های درختان میوه حتی از نیمه دوم اسفند ماه باز می شوند. اوایل اردیبهشت ماه معمولا درختان مركبات گل می دهند. در فاصله بین این دو گل در خیلی از نقاط گل جالب توجهی در طبیعت وجود ندارد كه زنبورها از آن شهد جمع كنند. در نتیجه امكان فعالیتی برایشان وجود ندارد و بیكار می مانند.

در چنین وضعی زنبور دار نباید جمعیت ها را به حال خودشان رها كند. بهتر است آنها را وسیله مخلوطی از شكر و عسل و آب یا خمیر شیرین هر شب تغذیه نماید تا نه تنها بی غذا نمانند و از گرسنگی و بیكاری صدمه ببینند بلكه مانع آن گردد كه ملكه كم شدن شهد آوردن كارگران را حس كرده و تخمگذاریش را كم و در صورت طویل بودن مدت آن حتی قطع كند.

ازدیاد تدریجی و مرتب تعداد زنبورها در جمعیت و كندو و اغلب كار را به جایی می رساند كه سطح همه شانهای موجوده پر از زنبور عسل گردد و زنبور دار باید جای تازه برای زیست آنها و ملكه برای تخمگذاریش بدهد تا به فكر بچه دادن نیفتند. چون بچه دادن همیشه باعث كم شدن محصول عسل سالیانه جمعیت می گردد. بهتر است به كندو دیواره بدهد تا زنبورها مشغول فعالیت شوند و از بچه دادن صرف نظر نمایند بیكاری در بهار همیشه جمعیت را به فكر بچه دادن می اندازد. یكباره آویزان كردن چندین دیواره یا شان در داخل كندو اشتباه است. هر چند روز 1 الی 2 دیواره یا شان بعد از آخرین قابی كه لارو سرپوشیده دارد باید آویزان نمود. به طور مثال هرگاه جمعیت در پاییز روی 6 قاب تنگ شده بود می توان به وی 2 دیواره یا 2 شان بافته شده خالی و یا 2 شان بافته شده كه داخلش هم كمی عسل از پاییز باقی مانده باشد داد. اگر روی دیواره ها كمی شربت پاشیده و فورا داخل كندو آویزان شوند اثرش خیلی بهتر خواهد بود زنبور عسل ها آنها را زودتر قبول كرده و فعالیت را رویشان فوری شروع می نمایند. پس از یك هفته همین كار را می توان تكرار كرد.

شانهایی را كه زنبورها در سال قبل بافته اند ولی ملكه حتی یك بار هم داخل سلولهایش تخم ریزی نكرده است را ملكه در فروردین ماه با زحمت و اكراه قبول كرده داخلشان تخم می گذارد. بهتر است آنها را در ماه های بعد داخل كندو آویزان كرد. دیواره ها را تنها زمانی داخل كندو آویزان می كنند كه جمعیت موم سازی را بطور جدی شروع كرده باشد و این تقریبا هنگامی است كه شكوفه های آلبالو ریخته باشد و به دنبال هم انتظار شكفتن مقدار زیادی گل در بین باشد و گرنه آنها را نخواهند بافت.

باز كردن كندو برای دیدن ملكه یا وضع تخمگذاریش در فروردین ماه به جمعیت صدمه می زند. چون باعث از دست رفتن گرمای داخلی و سرد شدن كندو گشته و پس از بستن آن زنبورها باید كلی عسل مصرف كرده و زحمت بكشند تا گرمای داخلی را دوباره به 35 درجه برسانند و لاروها تلف نگردند. زنبور دار با تجربه تقریبا تمام اوضاع داخلی كندویش را با نگاه و دقت كردن به سوراخ پرواز كندو طرز رفت و آمد زنبورها تشخیص می دهد. حمل گرده گل به وسیله زنبورها به داخل كندو برایش دلیل كافی بر وجود تخم و لارو و همچنین زنده بودن ملكه می باشد. بنابراین باز كردن كندو برای مطمئن شدن از بودن ملكه دیگر برایش لزومی ندارد.

اوایل بهار جمعیت حساسیت زیادی نسبت به ملكه از خود نشان می دهد. بطوری كه در صورت باز كردن كندو اغلب از ترس از دست دادن ملكه و یا تلف شدنش زنبورها دور ملكه گلوله مانند جمع شده و ملكه را سخت در وسط گلوله می گیرند تا خطری متوجه اش نشود و درست در همین وضع ملكه را در وسط گلوله خفه می كنند.  یعنی از شدت محبت آن را می كشند. نتیجه می گیریم كه در فروردین ماه ضرر باز كردن كندو خیلی بیشتر از نفع آن است و این كار را تنها برای آویزان كردن شانهای خالی و یا دیوارها به داخل كندو باید محدود كرد.

بررسی هایی كه زنبور دار در ماه های پیش با استفاده از شناسنامه های تك تك جمعیت ها انجام داده تعداد جمعیت هایی را كه در سال گذشته كمتر از حد متوسط زنبورستان عسل آورده اند را معلوم می كند. ملكه های آنها باید در فروردین ماه عوض شوند. اگر ممكن باشد نیمه اول فروردین ماه برای این كار بهتر است تا نیمه دوم آن. ملكه های جمعیت های نیش زن و ناراحت هم در همین ماه عوض می شوند كه حداكثر تا دو ماه بعدش آرام شده و دیگر نیش نخواهند زد. اگر پس از این مدت باز هم به نیش زدن ادامه دهند دلیلش این خواهد بود كه ملكه داده شده را كشته و از لاروهای خودشان ملكه تازه ای تولید نموده اند. در این صورت باید همه شان هایی كه لاروهای سرباز دارند را بیرون آورده در كندوهای دیگر آویزان نمود و از سایر كندوها لاروهای سربسته ولی بدون زنبور عسل داخل كندو آویزان و آن وقت ملكه را عوض كرده و به آن یك ملكه جفتگیری كرده داد. ازدیاد نرهای پر قدرت در صورت تولید ملكه لازم است.

توجه دقیقی به غذای موجوده در كندو داشته باشید. وزن كردن هر 15روز یكبار كمك خوبی به دانستن مقدار تقریبی غذای موجود در كندو است و زنبور دار را از باز كردن كندو  بی نیاز می كند ولی هرگاه هوا نسبتا گرم بود می توان كندو را باز كرده و به سرعت یك بررسی از وضع غذای جمعیت انجام داد و در صورت كمبود، جمعیت را وسیله شربت یا قابهای پر از عسل و یا بالاخره خمیر شیرین تغذیه نمود. جمعیت ضعیف را در اولین فرصت با یك جمعیت قوی متحد نمائید ولی به شرط این كه بیمار نباشد چون در این حال جمعیت قوی را هم بیمار كرده و باعث تلف شدنش می گردد. در بهار جمعیت ها متحد شدن را راحت تر قبول می كنند تا پاییز.

سمپاشی درختان میوه كه معمولا بیش از همه در این ماه اجرا می گردد می تواند صدمات زیادی به زنبورها و زنبور داران بزند. بیشترین سمپاشی در ایران بین همه درختان میوه فعلا در مورد مركبات اجراء شده و اغلب باعث مرگ و میر زنبورها و حتی تمام زنبورهای یك جمعیت در اثر مسمومیت می گردد و بطوریكه در حال حاضر زنبور داران از بردن كندوهایشان به باغ های مركبات اكراه دارند. در این كار همیشه باغدار خیلی بیشتر از زنبور دار زیان می بیند. چون مقدار محصول باغش نصف می شود. درست است كه ساختمان گل های عده ای از مركبات به طریقی است كه تخمدانشان به وسیله گرده های خودشان بارور می گردند و به اصطلاح خودگشن می باشند. در نتیجه نباید برای گرده افشانی به زنبور عسل نیازی داشته باشند ولی بررسی های انجام شده باغ ها اطراف بارسلن ( اسپانیا )  و جزیره سیسیل ( ایتالیا ) نشان می دهند كه باغ هائی كه در آن كندوی زنبور عسل گذاشته شده عملا همیشه محصول خیلی زیادتری داده و به ویژه میوه هایشان بزرگتر و خوشمزه تر بوده اند تا باغ های مركبات بی زنبور. عده ای دیگر از مركبات مثل انواع و اقسام نارنگی های خودگشن نیستند و وجود زنبور عسل در چنین باغ هائی الزامی است تا بتوانند محصول كافی بدهند.

با برنامه ریزی صحیح می توان كار را طوری تنظیم كرد كه نه باغ دار صدمه ای ببیند و نه زنبور دار بدین طریق كه: می دانیم كه دوره گل دادن درختان میوه حدود 15روز است. رعایت زندگی پر ارزش زنبور عسل با سمپاشی نكردن در همین مدت كوتاه هیچ صدمه ای به درختان میوه و میوه ها و باغ دار نمی تواند بزند ولی از طرفی جلو مسمومیت و مرگ و میر زنبورها را می گیرد و از طرف دیگر به آنها امكان گرده افشانی و بالا بردن مقدار محصول باغ را می دهد.

سمپاشی در شكوفه های درختان چه از نظر زنبور داری و چه از نظر باغ داری غلط است و باید قبل از باز شدن گل ها و یا پس از ریختن آنها و تشكیل میوه انجام گیرد. در این حال هم سمپاشی انجام گردیده و هم زنبورها صدمه ندیده اند. زنبورها فقط با گل ها و شكوفه ها سر و كار دارند و از آنها شهد و گرده گل جمع آوری كرده و به كندو می آورند. پس از ریختن گل ها و تشكیل میوه همه روابط بین زنبورها و درختان قطع می گردد.

راه دیگر سمپاشی پس از غروب آفتاب و شبها است كه برایش نمی تواند ایجاد خطری نماید.

آخرین راه قابل توصیه استفاده از سمومی است كه آفات را نابود می كند ولی به زنبور عسل صدمه ای نمی زند. این عده از سموم را هر زمان كه مایل باشید می توانید روی درختان و میوه ها بپاشید و در بازارها به فراوانی وجود دارند. تیودان یكی از آنهاست.

چكیده کارهای زنبور داری در ماه فروردین:

1- فاصله زمانی بین شكوفه 2 نوع از میوه های منطقه اگر زیاد باشد و در این فاصله هیچ نوع گل شهد زائی در منطقه وجود نداشته باشد، باید تنها در همین فاصله زمانی جمعیت ها را با شربت و یا بهتر مخلوطی از شكر و عسل و آب به نسبت مساوی تغذیه نمود تا ملكه از فعالیت تخمگذاری روزانه اش نكاهد و جمعیت ها به دلیل بیكاری به فكر بچه دادن نیفتند.

2- دیواره ها را داخل كندوهای قوی آویزان كنید تا زنبورها آنها را ببافند.

3- از باز كردن بی جهت كندوها خودداری نمائید. تنها زمانی كندو را باز كنید كه واقعا لازم باشد.

4- با دقت در سوراخ پرواز می توانید از وضع داخلی كندو آگاه شوید. مثلا هرگاه زنبورها شهد و به ویژه گرده گل به كندو حمل نمایند در این حال جمعیت هم ملكه دارد و هم تخم و لارو. بنابراین همه چیز در داخل كندو حالت عادی دارد و جای نگرانی نیست.

5- فروردین ماه بهترین زمان برای تعویض ملكه است و زنبورها ملكه تازه را تقریبا بدون درد سر قبول می كنند.

6- در صورت كمبود عسل در كندو جمعیت باید حتما تغذیه شود.

7- مواظب سمپاشی نا بهنگام شكوفه های درختان میوه باشید. از باغ داران بخواهند كه تنها در 10 الی 15 روزی كه درختان میوه شكوفه دارند سمپاشی نكنند و یا اقلا قواعد سمپاشی را رعایت نمایند.

8- روی كندوهائی كه جمعیت آنها فوق العاده قوی هستند یك نیم طبقه یا یك طبقه كامل بگذارید.

منبع : کتاب زنبور عسل و پرورش آن از دکتر شهرستانی, پدر زنبور داری ایران

ادامه مطلب
موضوعات : سالنامه

کارهای زنبور داری در ماه اسفند
در اسفند ماه هم مهمترین وظیفه زنبور دار گرم نگهداشتن و گرم بسته بندی نمودن كندوها در محل خودشان است. این كار تا اواخر فروردین ماه و با هر شیوه ممكن باید انجام گیرد. ملكه بعد از یك استراحت زمستانی تخمگذاری را از سرگرفته است. به همان نسبت كه طبیعت شكوفه و گرده گل در اختیار زنبورها قرار می دهد ملكه نیز به همان نسبت روزانه تخم می گذارد. همچنین به همان نسبتی كه روزها درازتر می شوند ملكه نیز بیشتر تخمگذاری می كند.
برای اولین تخم ها و لاروها گرده های جمع و ذخیره شده اواخر پاییز در داخل شان ها و همچنین مواد ذخیره شده در زیر پوست زنبورهای زمستانی كه شامل مواد پروتئینی و چربی ها است كفایت می كند ولی پس از تمام شدنشان باید از گرده های گل شكوفه ها كمك گرفت.
اولین گرده ها پس از سرمای زمستانی را معمولا درختان فندق و بیدمشک می دهند. گرده های فندق از كیفیت خوبی برخوردار نیستند با وجود بر این در اسفند ماه كمك بزرگی برای جمعیت ها می باشند. بر عكس گرده های بیدمشک یكی از بهترین انواع گرده ها است كه وجود دارد و در پرورش و رشد سالیانه جمعیت ها اثر فوق العاده خوبی می گذارد.
گل های بیدمشک علاوه بر گرده مقدار قابل توجهی عسل هم می دهند. كاشت چند درخت بیدمشک در هر زنبورستان و یا نزدیكی آن با اصرار توصیه می شود. گو اینكه گرده گل و شهد موادی می باشند كه قدرت و ضعف همه زنبورها و جمعیت ها به ویژه در اسفند ماه بدان وابستگی ناگسستنی دارند ولی این دو ماده به تنهایی جواب گوی همه نیازهایشان نمی توانند باشند. عوامل دیگری هم هستند كه در قویتر شدن بخصوص سریعتر قوی شدن جمعیت ها وجودشان نه تنها لازم بلكه غیر قابل صرف نظر كردن می باشند.
مهمترین عوامل قدرت یافتن جمعیت ها عبارتند از:

1- ملكه جوان كه بتواند روزانه تخم های زیادی بگذارد.
2- وجود زنبورها جوان در جمعیت كه غده های شیریشان خوب ترشح كنند.
3- ذخیره عسل در شان ها به مقدار خیلی زیاد. چون مصرف روزانه جمعیت در این ماه و تا اندازه ای در ماه پیش به ناگاه به مقدار زیادی بالا رفته و حتی چند برابر می گردد. در صورت لزوم تغذیه با خمیرشیرین یا قاب های پر از عسل. معمولا جمعیت ها را تا قبل از 15 اسفند با شكر و یا شربت تغذیه نمی كنند.
4- حفظ گرمای داخلی كندو.
5- وجود آب در نزدیكی های زنبورستان و یا اقلا به صورت یك آبشخور.
جمعیتی كه ملكه نداشته باشد زنبورهایش هرگز گرده گل به كندو نمی آورند. بنابراین اگر جلو تخته پرواز كندو زنبورها در حال گرده آوردن دیده شوند نباید به فكر بی ملكه بودنش افتاد و بی جهت كندو را باز نموده و زنبورها را آزار داد. در سایر كندوها اگر وضع نامطلوب بود كنترلش را در روزهایی انجام دهید كه هوا گرم و آفتابی باشد.  برای مطمئن شدن از زنده بودن ملكه پس از بازكردن كندو اگر نتوانستید خودش را ببینید به تخم ها و یا لاروهای آن توجه كنید. اگر تخم یا لارو داشتید خود نشان زنده بودن ملكه است. ولی اگر جمعیتی در اسفند ماه لارو یا تخم نداشت دلیل كافی بر بی ملكه بودنش نیست، زیرا بعضی از ملكه ها تخمگذاری را زودتر شروع می كنند و برخی دیرتر، در این حال به رفتار زنبورها باید توجه داشت. اگر پس از بازكردن كندو زنبورهایش آرام بودند ملكه دارد و اگر ناراحت باشند احتمالا ملكه اشان مرده است. برای اطمینان كافی است قابی را با تخم و لاروها خیلی جوان از كندوئی دیگر به وسط این جمعیت منتقل كرد. 3 الی 4 روز بعد اگر پستانک یا سلول ملكه رویش زده باشند دلیل بر این است كه ملكه ندارد و اگر سلول ملكه نزده باشند حتما ملكه دارد.
در هر محل كه كندوها هستند و به هر محلی كه منتقل می شوند، وقت شروع و ختم تك تك گل های همان منطقه در یك دفترچه كوچك یادداشت شود. به كمك آن زنبور دار همیشه خواهد دانست كه كندوها را به كدامیك از مناطق و تقریبا در چه روزی باید كوچ دهد. از جابجا كردن كندوها در داخل زنبورستان در هر ماه و فصل به هر دلیلی كه باشد باید احتراز كرد. انتقال كندو از نقطه ای كه به خط مستقیم 10 كیلومتر با محل تازه فاصله داشته باشد مجاز است و نه كمتر، زیرا شعاع پرواز زنبورها بطور عادی 4 كیلومتر می باشد. به جمعیتی كه ملكه ندارد یك ملكه در قفسه ملكه كه مقداری خمیرشیرین هم داخل یكی از سوراخ های قفسه گذاشته شده باید داد. در اسفند ماه همه جمعیت ها معمولا ملكه تازه را خیلی ساده و بی درد سر قبول می كنند.
جمعیتهایی كه مدفوع آنها بی رنگ روی قاب ها خشك شده اند آلوده به بیماری نوزما می باشند كه در صورت شدت بیماری مدفوع بی رنگ و خشک شده آن اطراف سوراخ پرواز هم دیده می شوند. به آنها شربت 1به 1 نیمه گرم مخلوط با مقداری داروی ضد نوزما مثل فوماژیلین عصرها به مدت 10 روز می دهند تا معالجه شوند. وزن كردن هر 2 هفته یكبار فراموش نگردد كه باز هم كمك بزرگی به فهمیدن وضع داخلی كندوها می كند. كنترل دائمی و مرتب سوراخ پرواز در این ماه از لحاظ بیماری و همچنین حمل گرده گل می تواند باعث آن گردد كه نیازی به بازكردن كندو نباشد و بدین وسیله از بازكردن كندوها و اذیت بی جهتشان صرف نظر گردد.
چكیده کارهای زنبور داری در ماه اسفند:

1- فعالیت تخمگذاری ملكه در این ماه زیادتر از بهمن ماه می باشد.
2- كندوها را گرم نگهدارید.
3- مواظب غذا و تغذیه جمعیت ها به كمك عسل یا خمیرشیرین باشید. جمعیت ها در این ماه خیلی بیشتر از ماه های پیش مصرف غذایی دارند.
4- اگر در نزدیكی كندوها محلی برای تهیه آب زنبورها وجود نداشته باشد، برایشان یك آبشخور ساده درست كنید.
5- كاشت چند نهال بیدمشک در نزدیكی كندوها كمک بزرگی برای زنبورها است.
6- هرگاه در سوراخ پرواز زنبورها در حال حمل گرده گل دیدید، در آن حال از زنده بودن ملكه مطمئن باشید.
7- زمانی كه كندو را باز كردید، آرام بودن زنبورها علامت زنده بودن ملكه است.
8- وجود تخم و لارو در شان ها علامت زنده بودن ملكه می باشد.
9- از تغییر مكان دادن كندوها در داخل زنبورستان حتما خودداری كنید.
10- در كوچ دادنها حداقل فاصله از محل اصلی را 10 كیلومتر در نظر بگیرند.

كارهاي زنبورداري در اسفند ماه

تخم گذاري ملكه زنبورعسل
منبع : کتاب زنبور عسل و پرورش آن از دکتر شهرستانی, پدر زنبور داری ایران

ادامه مطلب
موضوعات : سالنامه

کارهای زنبور داری در ماه آذر
آذر ماه زمان آسایش زنبورها است وقتی كه نه زنبورها با طبیعت كاری دارند و نه طبیعت با زنبورها. پرواز به خارج از كندو تنها در روزهای گرم و آفتابی برای دفع مدفوع انجام می گیرد كه مدتش هم همیشه كوتاه است. این تنها كاری است كه زنبورها در این ماه برای انجامش كندویشان را ترك می كنند. در چنین روزهای باید زنبور دار از آویختن پارچه های سفید روی سیم یا طناب به منظور خشك كردنشان پس از شستن آنها خود داری نموده و این وضع را به همسایه های نزدیكش نیز اطلاع دهد تا آنها هم این اشتباه را نكنند. چون زنبورها پارچه های سفید را برای دفع مدفوع ترجیح می دهند و مدفوعشان را رویشان خالی و پارچه را پر از لكه می نمایند. این لكه ها متاسفانه به آسانی پاك نمی شوند و از بین بردنشان كار مشكلی است.
اولین برف سال معمولا در نیمه دوم همین ماه می بارد و اغلب سوراخ های پرواز را مسدود می كند كه زنبور دار باید فوری سوراخ های پرواز را با جارو یا انگشت باز و این كار راحتی به فردا هم موكول ننماید. زیرا ممكن است همین سهل انگاری كوچك باعث تلف شدن تعدادی از جمعیت ها گردد. هرگاه برف سوراخ پرواز را مسدود نماید تنفس جمعیت با استفاده از سوراخ های ریز موجود در برف تنها كمی دشوار می شود ولی بدی اصلی كار در اینست كه به زودی هوای گرم داخل كندو سطح داخلی برف های مجاور به سوراخ پرواز را آب می كند. این آب در سرمای شدیدتر شب تبدیل به یخ می گردد. یخ هم همان طوریكه می دانید خلل و فرج و یا سوراخ های ریز برای عبور هوا ندارد. در نتیجه جمعیت در داخل كندو پس از مدتی كوتاه خفه می شود. بنابراین بعد از هر برف مهمترین وظیفه زنبور دار پاك كردن فوری سوراخ های پرواز كندو است.
طرز زندگی جمعیت ها در سرمای زمستان بدین طریق است كه زنبورها داخل كندو به صورت گلوله ای در اطراف قاب های پر از عسل در می آیند. گرما در مركز این گلوله حدود  18 تا 20 درجه است. زنبورهایی كه داخل گلوله هستند پس از گرم شدن جای خود را با زنبورهایی كه در سطح خارجی گلوله می باشند و با هوای نسبتا سرد داخل كندو تماس مستقیم دارند عوض می كنند تا آنها هم به نوبه خود گرم شوند. این زنبورها نیز پس از گرم شدن جایشان را با زنبورهای سرد دیگر عوض می كنند. این كار تمام مدتی كه هوا سرد است ادامه دارد زمانی كه آنها به صورت گلوله در می آیند می گوییم زنبورها به خوشه رفته اند. جای ملكه همیشه در مركز یا نزدیكی های مركز گلوله است.
نوع دوم حركت زنبورها برای دسترسی داشتن به عسل است كه دسته جمعی و بدین طریق انجام می گیرد. پس از تمام شدن همه عسل در منطقه ای از شان كه خوشه زمستانی آنجا قرار گرفته است همه زنبورهای خوشه به آرامی ولی با هم چند سانتیمتر روی همان شان به جلو می روند تا منبع غذایی تازه و دست نخورده دیگری را در اختیار گیرند و بتدریج مصرف نمایند. بعد از اتمام عسل این نقطه باز هم دسته جمعی چند سانتیمتر جلوتر می روند. در جریان زمستان آنقدر به این كار ادامه می دهند تا به آخر همان شان برسند. آنگاه باز دسته جمعی خود را به قاب پر از عسل مجاور انتقال داده ولی این بار بعد از تمام شدن عسل این نقطه چند سانتیمتر به عقب می روند. باز هم بتدریج آنقدر عقب می روند تا عسل این قاب نیز تمام شود و همین طرز حركت را با سایر شان های پر از عسل در تمام مدت زمستان ادامه می دهند.
زنبور در سرما و داخل خوشه زمستانی دو نوع حركت را انجام می دهد:
1- حركت انفرادی هر یك از زنبورها در داخل خوشه. از سطح خوشه به داخل آن و از داخل خوشه به سطح.
2- حركت دسته جمعی خوشه روی هر قاب و از یك قاب به قاب دیگر.
زنبورها گرمای لازمه خوشه اشان را با خوردن عسل ایجاد می كنند و از آنجائی كه به صورت گلوله در می آیند قادرند گرمای ایجاد شده را داخل گلوله اشان حبس نموده و مانع خروج و از دست رفتنش گردند. طبق همه حساب های ریاضی و فیزیولوژی بدین طریق موفق می شوند كه كمترین مقدار عسل ممكنه برای گرم شدن و زنده ماندن و زندگی در زمستان مصرف نمایند. همان طوریكه در بالا ملاحظه كردید تا زمانی كه زنبورها عسل كافی در اختیار داشته باشند شدیدترین سرما نمی تواند صدمه ای به آنها بزند چون قدرت كنار آمدن با آن را دارند. آنچه به آنها صدمه زده و می تواند حتی تمام زنبورهای یك جمعیت را تلف كند جریان هوا ( كوران ) می باشد كه زنبور در مقابل آن هیچ نوع مقاومتی ندارد. به همین توصیه می شود كه هنگام تمیز كردن كندوها با كمال دقت باید مواظب بود كه درزها و سوراخ هایی نداشته باشند. اگر داشتن باید آنها را مسدود نموده و یا كندو را عوض كرد.
كنترل هفته ای یكبار سوراخ های پرواز به زنبور دار امكان می دهد اوضاع داخلی كندوهایش را حدس بزند. در صورتی كه بعضی از جمعیت ها و زنبورهایش را ناراحت روی تخته پرواز دید شماره كندویش را یاد داشت كرده و در اولین فرصت كه هوا گرم تر از 10 درجه شد آن را باز كرده و به سرعت وضع داخلیش را بررسی نموده و كمك لازمه را در اختیار آن جمعیت قرار دهد. مدت بررسی هر كندو باید خیلی كوتاه بوده و مثلا از 2 دقیقه تجاوز ننماید. اگر مدت زیادتر باشد گرمای داخلی كندوها باز هم بیشتر پایین می آید. زنبورها برای اینكه گرمای داخلی را به حد اولیه برسانند ناچارند مقدار زیادتری از عسل های ذخیره زمستانیشان را خورده و در بدنشان تبدیل به گرما نموده و داخل كندو پخش كنند تا هوای داخلی دوباره گرم و متعادل گردد. بدین طریق باز مقدار بیشتری از عسل مصرف می كنند كه این به ضرر زنبور دار و جمعیت است.
اصلا این قاعده كلی است كه زنبورها هر باز كردن سر كندو را با خوردن مقداری عسل پاسخ می دهند. بنابراین به صرف زنبور دار است كه چه در تابستان و چه در زمستان تا آنجا كه برایش ممكن است از این كار اجتناب ورزد و تنها هنگامی سر كندو را باز كند كه واقعا لازم باشد. عده ای از زنبور داران كندوهایشان را زیر سقفی كه از قبل برای همین منظور ساخته و آماده نموده اند می گذارند تا باران و برف روی كندوها نریزد كه البته این كار خیلی بهتر هم هست چون علاوه بر اینكه پاك كردن برف از روی كندوها دیگر لزومی ندارد. در تابستان هم در مدتی كه كندوها هنوز مهاجرت داده نشده اند سایه بان خوبی برایشان می باشد و زنبور دار مجبور نیست برای كار كردن با زنبورها در وسط آفتاب مرتب عرق بریزد.

 

زمستانگذراني زنبوران عسل

نحوخ زمستان گذراني كندوها در زمستان


چكیده کارهای زنبور داری در ماه آذر:

1- در نقاط سردسیر كشور همه زنبورها در خوشه زمستانی زندگی می كنند. تنها روزهائی كه گرمای هوا از 8 درجه بیشتر شود كندو را ترك كرده به سرعت دفع مدفوع نموده و فورا به كندو برمی گردند.
2- اولین برف در نیمه دوم همین ماه می بارد. فوری سوراخ های پرواز را پاك كنید.
3- زنبورها شدیدترین سرما را تحمل می كنند ولی كوچكترین جریان هوا ( كوران ) می تواند آنها را تلف كند.
4- از مطالعه كتاب های خوب زنبور داری غفلت نكنید.
5- هفته ای یكبار به سوراخ های پرواز دقت كنید. در صورت مشاهده وضع غیر طبیعی شماره كندو را یادداشت نموده و در ساعات گرم یك روز آفتابی آن را به سرعت كنترل و رفع نواقص نمائید.
منبع : کتاب زنبور عسل و پرورش آن از دکتر شهرستانی, پدر زنبور داری ایران

ادامه مطلب
موضوعات : سالنامه

خلاصه شهریور

ـ با آخرین انتقال کندوها را به مکان اصلی که پاییز ، زمستان و بهار در آنجا قرار خواهند داشت برگردانید

ـ شانهای سیاه را از کندو برداشته و شانه های نیمه تازه به جایشان آویزان کنید .

 ـ قابهای پر از گرده را نزدیک نقطه اقامت زنبور در داخل کندو آویزان کنید تا فاسد نشوند .

 ـ زنبورهایی که در این ماه بدنیا می آیند تمام پاییز و زمستان را زنده بوده و در اواسط بهار می میرند .

 ـ برای پیش بینی قدرت جمعیت در بهار سال آتیه به تعداد زنبورها اهمیت ندهید ، فقط به مقدار تخم و لارو آن در شهریور و مهرماه توجه کنید .

 ـ تغذیه پاییزی جمعیتها را عصرها شروع کرده و پس از اتمام ، تعادل غذایی بین آنها ایجاد کنید .

 ـ مواظب باشید که زنبورها غارت را شروع نکنند برای جلوگیری از این کار سوراخ پرواز را تنگ کنید .

 ـ کندوها را با پارچه و گونی و روزنامه گرم بسته بندی کنید .

 ـ بعد از انتقال سوراخ پرواز را همیشه سمت مخالف باد قرار دهید .

 ـ زنبورستان را در محلهای بادگیر قرار ندهید .

 ـ خلاصه مهرماه

ـ برای جلوگیری از غارت ، تغذیه را بعد از غروب انجام داده و سوراخ های پرواز را تنگ کنید .

 ـ آخرین محصول عسلتان را از کندوها بردارید .

 ـ حالا صحیح ترین وقت برای تعویض ملکه است .

 ـ راه تعویض ملکه در پاییز با بهار فرق دارد .

 ـ زنبورهای جوان هر ملکه ای را به آسانی می پذیرند و حال آنکه زنبورهای مسن و قادر به پرواز به زحمت یک ملکه تازه را قبول می کنند .

 ـ از اواسط مهرماه نباید در کندوها نری دیده می شود 

ـ خلاصه آبان

 1- تغذیه پاییزی باید تا حال پایان یافته باشد .

 2ـ هر مقدار عسل از هر کندو می گیرید در شناسنامه شان نوشته و در آخر سال همه را جمع بزنید تا کندوهای پر محصول را شناخته و در موقع لازم از آن ملکه و زنبور نر بگیرید .

 3ـ آبان ماه آخرین وقت تمیز و مرتب کردن کندوهای پر از زنبور است .

 4ـ مواظب باشید که کرم موم خوار جمعیتهای شما را از بین نبرد .

 5ـ شانهای سفید یا دیواره ها را از وسط جمعیت برداشته و به کنار کندوها منتقل کنید .

 6ـ کندو را تنگ کنید ( قابهای اضافی را بردارید) تا زنبورها در زمستان آن را راحت تر گرم کنند .

 7ـ برای دانستن وضع داخلی کندوهایتان هر 15 روز یکبار آنها را وزن نمائید .

 8ـ موم های جمع آوری شده را ذوب و تصفیه کرده و قالب بزنید تا در موقع لزوم از آن استفاده نمائید .

 ـ خلاصه آذرماه

 1ـ کاری به کار زنبور و کندو نداشته و آنها را به حال خودشان بگذارید .

 2ـ اگر زنبورهای کندویی را ناراحت دیدید شماره آن را یادداشت و در موقع مقتضی به سرعت کنترل و کمکش کنید .

 3ـ زنبورها هر باز کردن سر کندویشان را با خوردن مقداری عسل پاسخ می دهند که البته به ضرر زنبوردار است چون این عسل از کیسه زنبوردار می رود .

 4ـ برف سوراخهای پرواز را خیلی فوری پاک کنید . غفلت در این کار ممکن است باعث مرگ جمعیتها گردد .

زمستلن گذراني در زنبورعسل

 5ـ جمعیت در زمستان به صورت گلوله زندگی می کند .

 6ـ کندوهای خالی را تمیز و آماده بهره برداری برای سال تازه کنید .

 7ـ مومهای سیاه را تصفیه نمایید .

 8ـ از مطالعه کتابهای مفید زنبورداری غفلت نکنید .

 9ـ شرکت در اتحادیه های زنبورداری لازم است .

 

ادامه مطلب