موضوعات : فخررازي

از کجا و چگونه زنبور داری را شروع کنیم ؟

 

با سلام : تقریباً اکثر بازدید کنندگانی که به این وبلاگ اومدند . قصد آغاز زنبور داری را دارند و اطلاعات چندانی نسبت زنبور عسل و شغل زنبور داری ندارند . اینجانب تا جایی که توان علمی داشته باشم سعی در راهنمایی شما   می نمایم . تا شما اگر توان و امکانات زنبور داری را داشته باشید به این حرفه مشغول شده و منفعت برده باشید و اگر با مطالعه این وبلاگ پی به  عدم توان و یا نبود امکانات خود در این حرفه آگاهی یابید  . به این حرفه درست نزده تا قبل از هر اقدامی متوجه  عدم منفعت در این شغل گردیده و در  صرف هزینه و وقت صرفه جویی کرده باشید.

اولا زنبور داری شغلی جالب و متحیر کننده  می باشد . جالب اینکه در این شغل با موجوداتی سرو کار داریم که زندگی تشکیلاتی آنها نمونه بارزی است از نظم و ترتیب و همکاری متقابل که هر وقت به کندو ها سر زده با مشاهده فعالیت های هر یک از زنبور ها به شکلی خواهید بود که متوجه نظم و ترتیب بسیار شگفت انگیز خواهید شد و پی به قدرت خداوند یکتا خواهید برد.

ثانیا  شغلی پرمنفعت : با فروش محصولات کندو (عسل ، گرده گل ، موم، بره موم و ژل رویال)درامد قابل توجه ای به دست خواهید آورد . که باعث دلگرمی و انگیزه برای ادامه این شغل  خواهد بود .

اما برای شروع کار قبل از هر  چیز باید بدانید محلی که زندگی می نمایید  . یا قرار است . کندو ها را آنجا مستقر نمایید . برای زنبور ها مناسب می باشد تا هم احتیاجات خود کلنی  را براورده نماید و هم محصول اضافی داشته تا شما از آن استفاده نمایید .

بخش اول محیط  زنبور ستان:

1 – محیط از لحاظ شهد و گرده  فراوان مناسب  شغل زنبور داری باشد  .

 محیط فاقد گل و گیاه  و یا محیطی که گل و گیاه در آن کم بوده و یا فقط مدت کوتاهی  از سال گل وجود دارد برای زنبور داری مناسب نمی باشد. به نظر من مهمترین و اساسی ترین بخش زنبور داری محیط مناسب ( در اکثر اوقات سال گل فراوان وجود داشته باشد) برای زنبور داری می باشد . گیاهانی چون درختان میوه شکوفه دار بهاره (، سیب ، گلابی ، مرکبات ، زردالو، آلوچه و گیلاس)  پنبه ،آفتاب گردان ، یونجه ، شبدر ، اسپرس ، بیدمشک ، گوَ ن ، آویشن ، خردل ، زعفران ، نخود ، لوبیا ، نعنا ، اقاقیا ، کاج ، گیاهان زینتی و طیف بسیار وسیعی از دیگر گیاهان زراعی ، باغی ، جنگلی ، گیاه هان دارویی خور روی کو ها و تپه ها و مرتعی منابع شهد و گرده برای زنبور عسل محسوب می شوند. در این شرایط شما بهترین راندمان تولید را از زنبورستان خود خواهید داشت  . اگر شما بهترین زنبور دار باشید ولی محیط فاقد گل و گیاه باشد . شما موفق نخواهید بود.

2 – شرایط آب  و هوایی مناسبی داشته باشد .

به طور معمولی باد شدید یا باران و مه آلود بودن هوا و یا گرما و سرما ی شدید در همه نقاط وجود دارد اما این شرایط فقط مدت کوتاه و در حد 3 الی 10 روز از سال به وجود می آید  . اما گرما یا سرمای بیش از حد تحمل ، بارندگی پیوسته و زیاد ، هوای ابری در بیشتر اوقات سال یا فصل مورد نظر ، بادهای شدید ، هوای شرجی یا هوای غالبا مه آلود ، افزایش یا کاهش ناگهانی درجه حرارت هوا و آلودگی غیر تحمل هوا ممکن است. در اقلب اوقات سال  چنین منطقه ای را برای استقرار زنبورستان نا مطلوب میکند و زنبور داری را با ضرر و تلفات زیاد همراه می نماید .

3 - اهمیت وجود منبع آب سالم در اطراف زنبورستان :
زنبور نیز مانند سایر جانداران به آب به عنوان حیاتی ترین نیاز خود احتیاج دارد . هر چه آب سالم و پاکیزه در دسترس تر ( حداکثر 50 متر) باشد . بازه کندو ها بالا تر می رود . و زنبورستان از سلامت بهتری برخوردار خواهد بود .

4       - بهداشت منطقه زنبورستان و اهمیت آن :
زنبور عسل نیز مانند سایر حیوانات به برخی از بیماری ها حساس است و متاسفانه بیشتر بیماری ها باعث انهدام بخش مهم یا تمامی کلنی های زنبور دار می شود و یا ضمن خسارت به زنبور دار معالجه می شوند . بنابراین اقتصادی ترین اقدام برای جلوگیری از ابتلای زنبورها به بیماری توجه زنبور دار به بهداشت منطقه است .. نزدیکی به گواری ها یا مرغداری ها و یا کارخانه جات مواد شیمیایی و یا کود کمپوست و یا محل تخلیه زباله و یا مزارعی که با آب فاظلاب آبیاری می شودند برای زنبورستان مساعد نمی باشد. زیرا بوی بد زنبوران را فراری می دهد .  
  5 - آلودگی های صوتی و بوهای نامطلوب :مکان استقرار زنبورستان از  نقاط پر سر و صدا مثل جاده های پر رفت وآمد ، کارخانه های پر سر و صدا و غیره به اندازه کافی دور باشند تا سرو صدا موجب هراس زنبورها و فراری شدن آنها نشود .
 6 -  اهمیت دور بودن کافی زنبورستان از نقاط مسکونی :
زنبورها با توجه به شعاع پرواز خود ممکن است تا 5 کیلومتر از محل زنبورستان دور شوند . اما نزیک بودن زنبورستان  در فاصله 200 متری به خانه های مسکونی به وجود آمد مشکلاتی از قبیل ورود به خانه ها  به خاطر وجود مواد شیرین و  بروز مشکل برای صاحب خانه و یا ناتوانی از خروج از خانه برای زنبور  باشد و یا دم غروب با روشن شدن چراغهای روشنایی برای زنبور عسل که جهت یابیش با نور خورشید می باشد دچار مشکل نماید . و شما می بینید که زنبور ها برای رفتن به کندو در اطراف چراغ برق جمع شده اند .  
  7 -  اهمیت رعایت فاصله زنبورستان ها از هم :
 در شرایطی که بیماری های مسری در زنبورستان های همسایه شما وجود دارد حداقل فاصله لازم به رعایت زنبورستان ها از یکدیگر در هر منطقه 6 کیلومتر است . اگر منطقه پوشش گیاهی چندان خوبی نداشته باشد  چند مشکل اساسی پیش خواهد آمد .
 1 -  تولید عسل کمتر در دو زنبورستان مجاور هم به علت کمبود منابع شهد و گرده . 2 -  به علت گرده افشانی بیش از حد مورد نیاز بیشتر گل ها به میوه یا بذر تبدیل شده و تمام میوه ها قادر به دریافت مواد غذایی کافی نمی شوند و از کیفیت محصول کاسته شده 3- امکان رفتن اشتباهی زنبورهای یک زنبورستان به زنبورستان های دیگر و شیوع بیماری و غارت وجود دارد .
8 -  میزان نزدیکی زنبورستان به جاده :
جاده برای زنبورستان یه حسن می باشد که  دسترسی به وسایل نقلیه برای حمل و نقل ، بارگیری و تخلیه کندوها را آسان می نماید . اما اگر جاده نزدیک زنبورستان پر رفت و آمد باشد .( جاده های بین شهری ، اتوبان ها) زنبور عسل از سرو صدا و هم به علت اوج پرواز کم با وسایل نقلیه برخورد کرده و تلف می شوند.
9 - بهترین مناطق استقرار یک زنبورستان :
بی تردید بهترین مکان استقرار یک زنبورستان در یک باغ یا مزرعه بزرگی است که محصول آن باید توسط زنبور عسل گرده افشانی شود. در این صورت علاوه بر تولید عسل برای زنبوردار محصولات کشاورز یا باغ دار هم به قدر کافی گرده افشانی می شود.
 10 - استقرار زنبورستان در کنار دریا یا رودخانه :
چنانچه زنبورستان در ساحل دریا یا رودخانه مستقر شود زنبورها برای نوشیدن و جمع آوری آب بطرف آنها رفته و معمولا جریان آب رودخانه یا امواج دریا بیشتر زنبورها را غرق می کند و به این ترتیب خسارت سنگینی به جمعیت کلنی ها وارد می شود .
11 -  سطح زنبورستان و استقرار کندوها روی پایه یا سکو :
سطح زمین زنبورستان باید دست کم 30 سانتی متر بالاتر از زمین های اطراف باشد.
12 -  فاصله کندوها از هم در یک زنبورستان :
در یک زنبورستان رعایت فاصله 5/2 متر بین دو کندو  و فاصله 4 متری بین هر ردیف ضروری است .
13 -  مکان زنبورستان در رابطه با سمپاشی باغ ها و مزارع :

زنبورستان شما نباید در نقاطی که سپاشی زیاد وجود داردبه خصوص جالیز ها و مزارع گلزا که بیشترین سم پاشی ها را دارند قرار گیرد . در حقیقت شما عطای این مزارع را به لقاء شان ببخشید.
14 -  جهت استقرار کندوها در زنبورستان :
چنانکه منطقه ای که زنبورستان در آن مستقر است بادخیز نباشد می توان کندوها را به گونه ای در زنبورستان مستقر کرد که سوراخ پرواز آنها به سمت مشرق یا جنوب باشد در این صورت با طلوع خورشید نور به سمت جلوی کندوها می تابد و زنبورها زودتر فعالیت روزانه را آغاز می کنند.در مناطق بادخیز سوراخ پرواز باید در جهت مخالف وزش باد باشد تا بخصوص در زمستان باد سرد به داخل کندوها وزیده نشود و در سایر مواقع نیز موجب ناراحتی زنبورها نشود.

15 – عدم وجود دشمنان زنبور عسل:

 شما نباید زنبورستان خود را در مناطقی که  دشمان زنبور عسل از جمله  سار ، خرس ، زنبور قرمز، موریانه و موچه که قابلنابودی و یا محارشان وجود ندارد . قرار دهید . 

16 - مسافت مکان جدید زنبورستان تا مکان قبلی :
شعاع پرواز مفید زنبور عسل به 2 کیلومتر و شعاع پرواز دور آن به 6 کیلومتر و گاهی به 12 الی 5/13 کیلومتر می رسد. برای جلوگیری از مراجعت زنبورها به مکان زنبورستان قبلی مکان زنبورستان جدید تا قبلی باید بیش از 6 کیلومتر فاصله داشته باشد.
17 -  رابطه کندو و مساحت زنبورستان :
دیوارها نباید از 2 متر مرتفع تر و فواصل بین کندوها به میزان حداقل 5/2 متر از هم باید رعایت شود.
18 -  نحوه استقرار کندوها در زنبورستان :
محل استقرار کندوها در زنبورستان باید به گونه ای طراحی شود که زنبورهای پرواز کننده از کندوهای مختلف مانعی در جلوی زنبورهای دیگر نباشد به همین جهت در استقرار کندوها طرح هایی چون زیگ زاگ - مربع - گروهی - موازی و غیره ممکن است عملی گردد.

بخش دوم توانایی و امکانات شما :

از مهمترین شرایط این شغل  شخص خود شما که باید دانست توانایی جسمی و مالی در ابتدا این کار را دارا می باشید یا نه  . به نظر بند زنبور داری باید یا شغل اول باشد یا شغل دوم در صورتی که شغل اول سبک و با وقت فراغت زیاد باشد برای نمونه معلمان و بعضی از کارمندان .

اگر من بخوام به طور خلاصه شغل زنبور داری را معرفی کنم . باید بگویم . زنبور داری به 3 فصل بهار ، تابستان و زمستان تقسیم می شود .

 فصل و اول  فصل  بهار از اول اسفند ما شروع می شود و وظیفه زنبور دار این است که ابتدا از با یه بازدید سطحی از سلامت کندو ها و وجود ملکه اطمینان کسب نموده و هفته ای 3 مرتبه به کندو ها شربت 1 به 1 داده تا به اوایل فروردین می رسید در این زمان جمعیت زیاد شده و وظیفه ما این است که به طور متوسط هر 8 روز یک مرتبه از هر کندو بازدید نموده تا از اردو زدن کندو جلو گیری نماییم و قاب های سیاه و کهنه را از کندو خارج و برگ موم تازه به کندو می دهیم .اگر کندو با جمعیت بیش از 10 قاب مشاهده کردیم به کندو طبق می دهیم . این فصل پر کار ترین فص زنبور داری می باشد و تا اول خرداد به طول می انجام .

فصل دوم فصل تابستان می باشد که فصل برداشت عسل و کوچ و مراقبت از کندو ها و فصل اوج سم پاشی ها می باشد . این فصل تا اواخر شهریور به طول می انجامد .

فصل سوم : که از اول مهر آغاز می شود و وضیفه ما دادن شربت 1 به 1 ( یک کیلو شکر با یک کیلو آب) به کندو ها تا برای زمستان گذرانی کندو مشکل پیدا نکند .به طور معمول یه زنبور دار به هر کندو در سال 12 کیلو شکر که معادل 24 کیلو شربت یک به یک می باشد می دهد . از این 12 کیلو شهر 7 کیلو در بهار و 5 کیلو در زمستان می باشد . محافظت در برابر زنبور قرمز و سار ها  و دیگر موجودات مزاحم بوده و دریکی دیگر از وظایف  ما گذاشتن یه پارچه کتانی روی قابها برای گرم نگه داشتن کندو می باشد .تهیه خمیر شیرین برای جبران کمبود گرده گل هم در این فصل انجام می شود . همه این کارها تا اواسط آبان پایان یافته و زنبور دار در کندو را محکم می بندد و تا آغاز اسفند ماه به هیچ عنوان نباید درب کندو را باز نماید .

حال کسی که قصد زنبور داری دارد باید بدان که به ازای هر کندو در طول سال چه مقدار از وقت خود را باید صرف این کار نماید که اگر غفلت نماید به منزله از دست دادن کلنی می باشد.

نکته دیگر هزینه خرید و نگهداری وسایل زنبور داری می باشد که حداقل از 200 هزار تومان برای وسایل زنبور داری( استراکتور ، دودی ، کلاه ، کاردک و . . . ) لازم می باشد و برای هر کندو در سال 20 هزار تومان مصالح ( شکر ، موم ، خمیر شیرین و . . . ) لازم می باشد .

به نظر من اگر شما قصد شروع زنبور داری را دارید بهتر است سال اول با 3 الی 6 کندو شروع نمایید تا ضمن مشغولیت و رفع خستگی کار روزانه و یا سرگرمی با زندگی و کار زنبور داری آشنا گردید به نوعی سال اول را کارآموزی کنید و با مطالعه کتب و سایت های زنبور داری  و مشورت و آموزش از کسانی که سابقه  زیادی در این شغل دارند خود را برای توانایی در این کار محک زده و  در ضمن نیاز خانواده خود را به عسل طبیعی براورده نماید . در صورت تمایل در سال دوم با 20 الی 30 کندو به عنوان شغل دوم و کمک هزینه زندگی ادامه دهید و با آزموده شدن و تجربه جستن از خسارت های احتمالی وارده و پیدا کردن دلیل آن و و سود جستن از موارد منفعت آورد  خود را برای زنبور داری به عنوان شغل اصلی و تنها ممر درامد خانواده برای سال بعد  آماده نمایید .   

در سال سوم شما می توانید با 100 کندو ادامه دهید از 100 کندو به بالا خود را زنبور دار حرفه ای نامیده و نیاز به استخدام کارگر داشته و علاوه بر فروش عسل از فروش دیگر محصولات کندو درامد کسب نموده و  با درامدی در حد یه خانواده متوسط ایرانی زندگی نمایید . در این سالها تجربه و ممارت لازمه کار است . چنین زنبور داری باید همیشه تعداد زیادی جمعیت در اختیار داشته و با آنها کار کند . آنچه برایش اهمیت فوق العاده دارد علاوه بر تعداد جمعیت و قوی بودن تک تک آنها شناخت محیط از لحاظ گل ها ی عسل خیز در ماه های مختلف سال است . زنبور داری که این کار را بعنوان شغل اصلی انتخاب نموده باید دانسته باشد که در اطراف زنبورستان به شعاع 100 کیلومتر یا بیشتر در هر منطقه چه نوع گلی در چه ماه از سال گل می دهد تا  به موقع زنبور هایش را به همان نقطه مهاجرت داده و از شهد گل های آن منطقه حداکثر بهره برداری نماید . شما باید همه بیماریها و آفات زنبور عسل را به مثل یه دکتر شناخته و راهای درمان آن را آموخته باشید و همچنین باید دارو خانه ای برای پیشگیری و همچنین معالجه بیماریها آماده داشته باشید . شما باید به موقع ملکه ها را عوض نمایید تا مانع پیر یا ضعیف شدن جمعیت گردید . شما باید احتیاجات کندو از قبیل گرده،  دیواره مومی ، پوکه و یا طبق را به موقع برآورده نمایید .

در آخر اگر شما خواسته باشید از ابتدا زنبور داری را شغل اول خود قرار دهید حتما باید آموزش های لازم را دیده باشید و با دو سال تجربه زنبور داری ( سال اول در حدود 5 کندو و سال دوم در حدود 20 کندو) به این کاروارد شوید .

ادامه مطلب
موضوعات : فخررازي

گرفتن و مستقر کردن بچه:

نحوه گرفتن بچه کندو بستگی به محل استقرار آن داشته و وسایل مورد نیاز نیز تا حد زیادی به آن وابسته است . بچه کندو ممکن است در محلهای مختلف مستقر گردد.در صورتی که روی شاخه درختان کم ارتفاع باشند . می توان بچه را به راحتی گرفت و در کندو مستقر نمود . ولی اگر روی درختان مرتفع و یا روی دیوار های بلند ، سیم چراغ برق و غیره مستقر شده باشد که گرفتن آن مشکل است باید متناسب با امکانات موجود نسبت به گرفتن آن اقدام کرد.

برای گرفتن بچه کندو ، یک کندوی خالی را که در داخل آن  چند قاب (شان) خالی که حتما بدون عسل باشند با قاب موم دوزی شده است ، قرار داده می شود و  در زیر بچه کندو قرار داده و زنبورها را به داخل کندو تکانیده و یا با برس زدن و یا جلوی سوراخ پرواز روی زمین ریخته  سپس با دمیدن دود غلیظ روی آنها به تدریج آنها را به طرف داخل کندو هدایت نمود .

اغلب مشاهده می شود که مقداری از زنبورها در اطراف کندو پرواز می کنند ولی آنها نیز بزودی وارد کندو شده و آرامش نسبی بر قرار می شود . گاهی بعد از ریختن زنبور ها در کندو آنها دوباره به محل شاخه برمی گردند . شما باید اول دقت نمایید که ملکه همراه سایر زنبور ها به کندو وارد شده باشد و اگر این عمل تکرار شد .بهتر است یک یا دو قاب بدون عسل با تخم روز و شفیره به بچه کندو داده تا زنبور های کارگر مشغول این تخم ها گشته و فکر فرار را از سر بیرون نمایند .  پس از وارد شدن زنبورها در داخل کندو  تا 12 ساعت هیچ رفت و آمدی در کندو دیده نمی شود شما می توان آن را به جای مناسبی حمل کرده و مستقر نمود . ولی بهتر است این کار در هنگام شب انجام شود که تمام زنبورها داخل کندو هستند.بچه کندو ها هنگام فرار از کندو مقدار زیادی عسل می خورند به طوری که یک بچه 3 کیلویی حداقل یک و نیم کیلو عسل خورده است . این امر باعث آن می شود که تا چندین ساعت دیگر احتیاج به غذا نداشته باشند و هم بعد از استقرار در محل جدید میل زیادی به موم بافی داشته باشند . به همین خاطر ما به کندوی بچه 2 الی 3 قاب موم دوزی شده می دهیم تا زنبور ها بافته و آماده تخم گذاری ملکه نمایند .

نکته :گاهی بچه کندو روی شاخه درختان مرتفع مستقر می گردد که دسترسی به آن مشکل است . در این صورت باید به هر طریق ممکن یا کندو را به زیر بچه برده و مستقر نمود و یا با اره به آرامی به طوری که زنبور ها هیجان زده نشوند شاخه را برید و به روی زمین آورد و آن را به داخل کندو تکاند.

بچه کندو بعد از خروج از کندوی مادر تا شعاعی حدود 2 الی  30 متری در روی شاخه درخت و یا مکانی دیگر می نشیند . در این مکان از 2 ساعت تا 12 ساعت می ماند . بعد به جای دیگری پرواز می کنند  اگر به هر دلیلی فرست نکردید بچه را بگیری شما با دنبال کردن بچه تا فاصله ای حدود 1 الی 2 کیلومتر جایگاه جدید آنها را پیدا می کنید که اقلب سوراخ های دیوار و یا جعبه ها ی خالی و  یا 3 کنج ها می باشند .

پس از گرفتن بچه کندو و قرار دادن آن در محل اصلی مورد نظر تا 24 ساعت به هیچ عنوان نباید به کندو شربت و یا عسل داده شود که باعث فرار بچه می شود . ولی بعد از این مدت بهتر است تا 10 روز با شربت (1:1) تغذیه نمود و یکی دو روز آن را مورد بررسی قرار داده و از حضور ملکه و تخمگذاری آن اطمینان حاصل کرد . در صورتی که ملکه وجود نداشته باشد نسبت به معرفی ملکه به آن اقدام نمود و یا آن را در کندو ی دیگری ادغام کرد .

نکته : ملکه بچه کندو اغلب ملکه پیر می باشد . ولی گاهی که بچه پس بچه می باشد ملکه اش باکره است .

                                                  

 

 

 

 

 

 

                                                                                                 

 

 

ادامه مطلب
موضوعات : فخررازي

جلوگیری از تولید بچه :

جلوگیری کامل از بچه دادن کندوها تقریبا عملی نیست ولی در بعضی موارد می توان به مقدار قابل ملاحضه ای از میزان آن کاست . بعضی از علتهای بچه دادن کندوها: 1 - تراکم زیاد کندوها در کندوهائی که جمعیت زیاد دارد. 2 - کمبود فضای کافی در کندوها. 3 – تمایل به بچه دهی ارثی است . که در هر نژادی کم و زیاد می شود و یکی از راه های طبیعی ازدیاد نسل زنبوران می باشد. 4 – بچه دادن به پیر شدن و یا ضعف تخم گذاری ملکه بستگی دارد. 5 – بچه دادن به حرارت داخل کندو و عدم تهویه کافی مربوط است . 6 – شبهای گرم و روزهای بارانی متوالی که زنبوران نتوانند از کندو بیرون بیایند باعث بچه دادن می شود. 7 – علت مهم بچه دادن وجود نوزادان فراوان در داخل کندو و نبود سلول خالی برای تخم گذاری ملکه می باشد. 8 – قابهای کهنه که حجرات آنها در اثر کثرت استعمال تنگ و کوچک گردیده تمایل به بچه دادن را زیاد می کند. 9 – بچه دادن به علت تر سالی و یا خشکسالی هم می باشد. 10 – مرگ ناگهانی و یا غیبت ناگهانی ملکه می تواند باعث بچه دادن کندو گردد. در روش مدیریت صحیح پرورش زنبور عسل هدف اصلی افزایش جمعیت کلنی بوده به طوری که در هنگام وفور شهد و گرده کلنی بتواند بیشترین بهره را برده و عملکرد مناسبی داشته باشد . بچه دادن یه راه تداوم نسل زنبوران عسل بوده و سودی از قبیل فروش کندو برای زنبور دار دارد ولی این در شرایط خاصی از سال بوده و اگر کلنیهای شما بی رویه بچه بدهند . شما شاید تعداد کلنی بیشتری داشته باشید ولی جمعیت کلنی های شما ضعیف و مقدار تولید عسل شما کم می باشد چرا که اگر یکی از کلنی شما با 10 هزار زنبور در سال 10 کیلو عسل بدهد کلنی دیگرشما در هوان شرایط با 20 هزار زنبور به جای 20 کیلو عسل 30 کیلو عسل می دهد و همچنین کلنی های ضعیف مستعد انواع بیماری ، غارت ،کپک زدکی مومها و پروانه موم خوار و به احتمال زیاد در زمستان تلف خواهد شد . به مثل یه ده آباد به از 100 شهر ویران یک کلنی قوی بهتر از چند کلنی ضعیف می باشد . برای جلوگیری از بچه دادن کندو راه های مختلفی وجود دارد که اعمال هر یک بستگی به تعداد کندوهای زنبوردار و امکانات موجود دارد.در صورتی که تعداد کلنی های زنبور دار کم باشد می توان در فاصله زمانی مشخص که بچه کندو تولید می شود ملکه را حبس نمود ( به مدت چند روز) تا بین زنبوران جوان و مسن تعادل برقرار شود و تمایل کلنی به تولید بچه از بین برود. روش دیگر این است که چند قاب محتوی نوزادان را از کندوی پر جمعیت خارج کرده و به کندوی ضعیف تر منتقل نموده و بجای آن چند قاب خالی قرار داد. روش دیگر این است که تمام قابهای داخل کندو را بازدید کرده و کلیه سلولهای ملکه را خراب نمود . این عمل تا حدود یک هفته از تولید بچه کندو جلوگیری به عمل آورده و باید تا زمانی که احتمال تولید بچه کندو وجود دارد هفته ای یکبار کندوها را بازدید کرده و سلولهای ملکه را خراب نمود . در این بازرسی ها در صورتی که حتی یک سلول ملکه باقی بماند .کلنی تولید بچه خواهد کرد. یه روش این است که از کندوهایی با چند پنجره هوا استفاده نمود تا کندو خنک باشد .روش های گفته شده در مواردی که تعداد کلنی ها کم باشد قابل اجرا است ولی برای زنبوردارانی که تعداد زیادی کلنی دارند این روشها بسیار وقتگیر و پرهزینه است و قابل اجرا نمی باشد. روش دیگر برای جلوگیری از بچه دادن کندوها بکار می رود روش دیمار است . در این روش ابتدا تمام قابهای موجود در کندو مورد بررسی قرار گرفته و تمام سلولهای ملکه ساخته شده را باید خراب نمود . سپس شانهای کندو را خارج نموده و فقط یک شان که حاوی ملکه و زنبورهای روی آن است در وسط کندو گذاشته و بقیه فضای آن را با شانهای خالی پر نمود . روی این بدنه یک شبکه مانع عبور ملکه قرار داده و روی آن یک بدنه یا دو طبقه حاوی شانهای خالی قرار دهید . بقیه شانهای کلنی را که نوزادان و نبورهای روی آن است در داخل بدنه دیگری قرار داده و روی قسمت فوقانی کندوی مورد نظر قرار دهید . این کلنی تمام زنبورهای خود را داراست . با این تفاوت که ملکه در طبقه اول با فضای کافی برای تخم گذاری محبوس شده و نوزادان در طبقه فوقانی واقع شده و فاصله ای بین ملکه و نوزادان قبلی وجود دارد. در حدود 10 روز بعد مجددا شانهای طبقه فوقانی را بررسی کرده و در صورتی که سلول ملکه ساخته شده است از بین ببرید . در مدت 21 روز از شروع این کار تمام نوزادان طبقه فوقانی متولد شده و فضای خالی نیز برای ذخیره سازی عسل بکار برده می شود . ضمنا در طبقه اصلی نوزادان جدیدی پرورش داده می شود . با اجرای این روش معمولا بچه کندو تولید نخواهد شد . علاوه بر نکات فوق باید توجه داشت که چون تولید بچه کندو اساسا غریزی و ژنتیکی است باید حتی الامکان از نژادهایی استفاده شود که ذاتا تمایل زیادی به تولید بچه کندو نداشته باشند . اگر در بهار چند روز متوالی بارندگی بود . شما برای جلوگیری از بچه دادن باید به کلنی ها قابهای برگه موم بدهی تا زنبوردان وقت خود را صرف موم بافی کنند تا از بچه دادن جلوگیری شود .

جلوگيري از بچه دادن كندو

ادامه مطلب
موضوعات : فخررازي

جابجایی  و انتقال کندو ها (کوچ) :

اگر در محل زنبورستان قصد جابجایی کندو ها را دارید با ید هر روز فقط به میزان یک متر کندوها را تغییر مکان دهید .اما چون شعاع پرواز مفید زنبورها سه کیلومتر است اگر بخواهید زنبورستان را به فاصله ای در چند کیلومتری زنبورستان فعلی منتقل کنید باید ابتدا زنبورستان را به دورتر از 10 کیلومتر از محل فعلی منتقل کنید و پس از حداقل  3 هفته آنها را به مکان مورد نظر که ممکن است در یک یا چند کیلومتری از زنبورستان فعلی باشد انتقال دهید . در غیر این صورت تعدادی از زنبوران کارگر مزرعه وقتی در پرواز خود به محلی که قبلا آمده بودند رسیدن به محل قبلی برگشته و چون کندویی آنجا نمی بینند . سرگردان می مانند و تلف می شوند .

برای جابجا کردن و انتقال کلنی های زنبور عسل چند نکته مهم را باید مد نظر داشت.

1 – جابجائی کندو ها در هنگام شب یعنی پس از غروب آفتاب که همه زنبورهای کارگردر کندو هستند صورت گیرد.

2 – باید تمام سوراخها و درزهای  و دریچه پرواز کندو به جز سوراخ های تهویه کندو بسته شود .

3 – باید کندوی شما 10 قاب باشد و یا قاب های خالی در داخل کندو گذاشته شود تا به هنگام حمل قابها داخل کندو جابجا نشده که باعث تلف شدن زنبورها و یا ملکه گردند .اگر برای شما امکان این کار نیست از یه تیکه چوب  و یا یه میخ بلند در طرفین قابها برای فیکس کردن قاب آخر استفاده کنید.

4 – درب کندو ها محم بسته شود و در صورت امکان امکان دارد بخصوص برای ردیف روی بار کامیون در دو طرف درب و کندو میخ کوبیده شود و با سیم به هم وصل گردد تا باد درب کندو را برندارد و یا اگر در حین حمل و نقل کندو به زمین افتاد درب باز نشود و زنبور ها بیرون بیایند.

5 – حجم  محل بار وسیله نقلیه باید متناسب با حجم کندوها باشد تا از تکانهای شدید کندوها جلوگیری شود .

6 – موتور وسیله نقلیه باید از ابتدای بارگیری روشن باشد تا زنبور ها از ابتدای بارگیری به صدای موتور عادت داشته باشند.

7 – در هنگام بارگیری باید سعی شود که لبه سقف بالاترین ردیف های کندوها موازی با لبه قسمت بار وسیله نقلیه باشد یا حداکثر یک ردیف بالاتر از آن باشد.

9 – پس از بارگیری باید تمام ردیفهای کندوها با طناب یا سیم بکسل محکم شود تا در هنگام حرکت وسیله نقلیه ، کندوها تکان نخورند.

10 – چنانچه نیاز باشد که وسیله نقلیه بین راه توقف کند بهتر است در محل سایه توقف کند و طول مدت توقف زیاد نباشد.

11 – بهتراست زمان حرکت طوری تنطیم شود که وسیله نقلیه در شب حرکت کند و تا قبل از بالا آمدن آفتاب به مقصد برسد . زیرا با گرم شدن هوا امکان تلف شدن زنبور ها وجود دارد و زنبورها در شب تمایل به خروج از کندو ندارند.

12 پس از رسیدن به مقصد باید مکان زنبورستان را در محلی مسطح و مرتفع انتخاب نمود و کندوها را پشت به باد قرار داد و سپس بعد از گذشت نیم ساعت از استقرار سوراخ پرواز تمام کندو ها را باز نمود.

13 – بایستی توجه نمود که پس از استقرار کندوها در محل جدید نباید تا سه روز به بازرسی وضع داخلی کندوها اقدام نمود زیرا حداقل 3 روز لازم است تا زنبورها بتوانند با تنش مهاجرت خود را تطابق دهند و آرامش معمولی در کندو برقرار شود.

14 – در مواقع گرم سال ممکن است نیاز باشد که در هنگام مهاجرت زنبورستان با پاشیدن آب روی کندوها به خنک کردن فضای داخلی کندوها کمک شود.

15 – در مناطق سرد سیر یا در فصول پاییز و زمستان مشکلات تنش گرما در حین مهاجرت زنبورستان وجود نخواهد داشت یا کمتر خواهد بود . خصوصا که در هوای خنک یا سرد زنبورها تمایلی به خروج از کندو ندارند . بنا بر این در فصل گرم سال نباید روی بارکندو ها را با چادر بست ولی در فصل سرد باید با چادر روی بار را بست.

16 – گاهی زنبوردار مجبور ایت در طول روز اقدام به کوج زنبورستان خود کند . در این شرایط باید قبل از بارگیری کندو ها مقداری دود غلیظ وارد سوراخ پرواز کندوها کند و آنها را منتقل کند. ولی چون در روز مقداری از زنبورهای چرا کننده در مزرعه هستند باید یک یا چند کندوی حاوی زنبور و یا بدون زنبور ولی دارای قابهای بافته شده را در محوطه قرار دهد تا زنبورها پس از مراجعت به آنها وارد شده و بعدا انتقال داده شود ولی  باید سعی شود در روز این کار انجام نشود.

17 – در حرکت وسیله نقلیه باید آهسته حرکت کند و از ترمز های شدید و یا شتاب شدید خود داری شود و راننده و سرنشینان خودرو باید با لباس کامل زنبور داری بوده و تا پایان حرکت از برداشتن کلاه و در آوردن لباس یا دستکش خود داری کنند. چرا ممکن است در حین حرکت زنبوری وارد کابین شده و اقدام به نیش زدن کند و احتمال تصادف به وجود آید .

18 - اگر کندوهای شما فرسوده هستند باید از کندوهای نو و بدون هیچ گونه درز و شکافی استفاده نمایید و درب کندوها کیپ باشد و به راحتی برداشته نشود . اگر کندویی از شما درزی داشت با چسب و یا گل رس آن را بسته و مواظب باشید که کندویی از روی بار و یا دست کارگر حمل به زمین نیفتد.

جابجا كردن و كوچ در زنبورستان

 

جابجايي كندو

ادامه مطلب
موضوعات : فخررازي

تهیه شناسنامه برای کندو:

همان طور که هر انسان در جامعه امروزی برای شناسایی و ارائه خدمات نوین اجتماعی دارای یک شناسنامه می باشد . در زنبور داری هم بهتر استکه زنبور داران ا برای  هر کندو یک شناسنامه تهیه کنند تا مدیریت و خدمات دهی به کندو ها با برنامه ریزی و بطور یک نواخت پیش رود . کندویی که دارای شناسنامه می باشد زنبور دار می تواند از جریان رشد و فعالیت یک ساله آن کندو آگاه باشد و وظع آن کندو را بدون باز کردن درب کندو و آزار زنبور ها کنترل کند . و مدیریت جامعی به بیماری ، تولید ، برداشت عسل ، تعویض ملکه و . . . داشته باشد . یکی از فواید مهم شناسنامه . شناسایی کلنی های آرام و با بازده بالا در تولید عسل جهت تکثیر ملکه از نژاد این کلنی ها می باشد . در خرید و فروش زنبور ها هم بسیار به کار می آید . در زیر یک نمونه شناسنامه کندو آورده شده است .

 شناسنامه كندو زنبورعسل

شناسنامه کندو ( 73 )




  یک زنبور دار حرفه ای با نگاه کردن به این شناسنامه می فهمد که در تاریخ 2/12/89 که اولین بازدید انجام شده با دیدن تخم روز پس کندو ملکه دارد و علت ناراحت بودن جمعیت سردی هوا می باشد چرا که زنبور ها در هوای سرد ناراحت و نیش زن می باشند و در هوای گرم آرام و همچنین تعداد 5 قاب بعد از پایان فصل سرد بسیار خوب می باشد و . . . .

ادامه مطلب
موضوعات : فخررازي

1 - روش غذا دادن به زنبور:

2 - انواع شربت خوریها:

3 - تامین آب برای زنبور:

4 - تقویت کلنی های ضعیف در بهار:

5 - غارت و نحوه جلو گیری از آن:

1 - روش غذا دادن به زنبور:

به طور معمول در سه موقع زنبور را تغذیه می نماییم :

1 –از مهمترین موارد تغذیه  در اواخر تابستان یا اوایل پاییز که هنوز  هوا سرد نشده که مقدار شهد در طبیعت کم یا متوقف می گرد در صورتی که غذا کافی در کندو ها ذخیره نشده باشد بایستی آنها را تغذیه نمود .  تا در زمستان ذخیره عسل داشته باشند .

اگر هوا سرد شود . نباید آنها را تغذیه(شربت) نمود چون زنبور نمی تواند آن را مصرف کند و شما باید قاب عسل به کندو داده شود .

2 – بعضی اوقات کندوهائی که غذایشان را در زمستان مصرف کرده اند باید در اوایل بهار قبل از وجود شهد در طبیعیت تغذیه نمود. 

3 – در تابستان زمانی که در طبیعت شهد وجود ندارد و شما امکان کوچ دادن هم ندارید .

مواردی که بایستی کلنی ها تغذیه شوند:

1 – تحریک زنبوران عسل جعت تولید مثل و پرورش نوزادان .

2 – در هر موقعی که ذخائر غذائی زنبورها کم شود و کلنی در معرض خطر گرسنگی قرار گیرد.

3 – در مواقع مصرف دارو.

4 – در مواقع ایجاد کندوی جدید یا بچه کندو یا زنبور پاکتی.

5 – در مواقع پرورش ملکه ( کندوهای شروع کننده ، خاتمه دهنده ، پرستار، جفتگیری).

6 - در موقع تعویض ملکه.

 مهمترین غذا برای یک کندو یک یا چند قاب پر از عسل است ولی زنبورداران ترجیح میدهند که به جای عسل از آب شکر استفاده می نمایند.

غلظت شربت مورد تغذیه به زنبورها:

در مواقعی که مواد غذایی به اندازه کافی در کندو نباشد زنبور عسل گرسنه گردیده و نوزادان یعنی لاروها و شفیره ها را به خارج کندو منتقل می کنند . و غذای ملکه را کاهش می دهند تا تخم ریزی را کم و یا قطع کند.آنها همچنین نرها را از کندو خارج میکنند.

مقدار شکر و آب به عبارت دیگر غلظت شربت بسته به فصول و هدف ما تغییر می کند .

1 – در بهار غلظت شربت شکر باید 1 به 1 ( یک کیلو آب و یک کیلو شکر ) باشد.

2 – در پائیز ، غلظت شربت شکر باید 2 به 1 ( دو قسمت شکر و یک قسمت آب) باشد.

3 – جهت تحریک زنبوران به پرورش نوزادان باید غلظت شربت 1 به 2 ( یک قسمت شکر و دو قسمت آب ) باشد .

نحوه تهیه شربت:

 1 – آب و شکر مورد نیاز را پیمانه کنید .

2 – آب را که اندازه مقدار آن را اندازه گیری کرده اید روی شعله بجوشانید. پس از جوش آمدن آب ، حرارت را قطع کنید.

3 – شکر پیمانه شده  را در آن بریزید و به هم بزنید تاکاملاً حل شود و ته ظرف هیچ ذره ای از شکر باقی نماند.

4 –  در فصل سرد سال گه غلظت شربت بالا می باشد .برای جلوگیری از شکرک زدن یک قاشق غذا خوری اسید ستریک در مقابل هر 25 کیلو گرم شکر به محلول اضافه کنید. اگر لازم باشد .در بهار از آنتی بیوتیک ( تترا سایکلین مخصوص زنبور عسل که از دامپزشکی ها تهیه می گردد ) به میزان 100 گرم در 100 کیلو شربت استفاده شود.

 

2 - انواع شربت خوریها :

ظروف شربت خوری را به اشکال و اندازه های مختلف تهیه می کنند . در زیر چند روش تهیه شربت خوری و نحوه استفاده از آن شرح داده می شود

شیشه های درب پیچدار:

یکی از مهمترین راه های تغذیه زنبور عسل استفاده از شیشه های 5/2 الی 5 لیتری است که به صورت معکوس روی قابهای کندو  یا در روی قسمت سوراخ پرواز قرار می گیرد . ظروف شیشه ای از آن لحاظ انتخاب می شود که بخوبی قابل شستشو بوده و مقدار شربت داخل آن قابل رویت است . برای استفاده از این نوع شربت خوری ابتدا ظروف شیشه ای از شربت پر کرده و سپس درب فلزی پیچدار را سوراخ می کنیم برای سوراخ کردن از میخی به قطر 6/1 میلیمتر استفاده می شود و در آن 6 تا 10 سوراخ می نمائیم قبل از قرار دادن در کندو ابتدا شیشه را معکوس کرده تا شربت اضافی خارج شود . سپس شیشه را معکوس در داخل کندو قرار می دهیم پس از قرار دادن شیشه یک طبقه خالی روی کندو قرار داده و درب کندو را می بندیم .

شربت خوری قابی:

شربت خوری قابی را از پلاستیک ، چوب ، فلز می توان ساخت . چنانچه از تخته ساخته شده باشد با پارافین یا موم ذوب شده ابتدا شکافها و سوراخها ی احتمالی را باید گرفت سپس در آن شربت ریخت و در داخل این شربت خوری ها توریهای سیمی به شکل 7 به عنوان پلکان و یک تخته که در سطح شربت شناور و راست قرار میدهند تا از غرق شدن زنبور ها جلوگیری گردد.

شربت خوری قابی ابعادی به اندازه یک قاب می باشد و با برداشتن یک قاب از کندو جایگزین آن می گردد . اگر کندوی شما چند طبقه می باشد باید شربت خوری را در بالا ترین طبقه قرار داده شود تا به هنگام شربت دادن مجبور به برداشتن طبق نگردید .

یکی از مشکلات این شربت خوری حجم کم می باشد .که شما باید از تعداد بیشتری از این نوع شربت خوری در یک کندو استفاده نمایید.

شربت خوری بردمن:

شربت خوری بردمن از یک پایه چوبییا پلاستیکی درست شده که در روی آن یک شیشه دهان گشاد درب پیچدار به حجم 1 تا 2 لیتر سوار می شود . قسمت جلوئی پایه که سوراخدار است در قسمتی از سوراخ پرواز و در صورتی که سوراخ پرواز محدود باشد در کنار کندو و مجاور سوراخ پرواز به داخل کندو مستقر می کنیم.

این نوع شربت خوری معمولا برای تغذیه مقدار کمی شربت ولی برای مدت طولانی به کار برده می شود .

شربت خوری بشقابی:

در بیشتر نقاط ایران از شربت خوری بشقابی استفاده می شود.این شربت خوری از هر نوع بشقابی ( پلاستیکی ، فلزی ، چوبی ، ملامین و . . . )  در بالای قابها قرار داده شده و در داخل آن شربت می ریزند .باید در داخل بشقاب مقداری شاخه خشک درخت یا برگ خشک کاج و یا لیف خرما قرار داد تا زنبور ها در محلول شربت غرق نشوند.

شربت خوری قوطی حلبی چهار لیتری:

قوطیهای حلبی چهار لیتری که دارای درب چرخشی کوچک هستند به عنوان شربت خوری مورد استفاده قرار میگیرند به این منظور روی درب چرخشی قوطی 4 تا 6 سوراخ کوچک ایجاد کرده به طوری که زنبور بتواند خرطوم خود را وارد آن کند . سپس روی درب چوبی فوقانی کندو سوراخ به قطر درب چرخشی ایجاد نموده و پس از پر کردن قوطی از شربت آن را وارونه روی سوراخ حاصل شده قرار میدهیم این نوع شربت خوری استحکام زیادی داشته و از آلوده شدن شربت جلوگیری می شود .اینگونه شربت خوریها برای تغذیه مقدار کم ولی برای مدت طولانی استفاده می شود .

 

 3 - تامین آب برای زنبور:

عده ای از زنبور های چرا کننده مقداری آب در چینه دان خود به کندو حمل کرده و ذخیره می کنند . مصرف آب عمدتاَ برای رقیق کردن عسل به عنوان غذای لارو ها ، خنک کردن و مرطوب کردن کندو و تا حدودی برای مصرف خود زنبور ها جهت تعادل فیزیولوژکی بدن آنها می باشد .

بهترین روش تامین آب ، مستقر کردن کندو ها در فاصله نزدیک به آبهای جاری تمیز و آری از آلودگی های شیمیایی مثل دریاچه ، نهر ، جوی و چشمه و غیر می باشد . در صورتی که اینگونه منابع در دسترس نباشد می توان از یک تانک آب بدین ترتیب استفاده نمود که در زیر شیر خروجی آن تخته ای را به طوری مورب قرار داده و در پایین آن تشتکی را مستقر نمود که آب در آن جمع شده و سرریز گردد . ضمناَ بهتر است روی تخته را با کونی پوشاند و داخل تشتک نیز قطعات چوب یا شاخه درخت را قرار داد تا زنبور ها بتوانند روی آن نشسته و آب بنوشند . یا اینکه در زیر شیر تانکر که به صورت چکه کنان باز است . یه ظرف بزرگ قرار داده و درون آن سنگ ریزه ریخت .

را دیگر تامین آب کلنی ها استفاده از انواع شربت خوریها است که در آنها آب ریخته و در اختیار زنبورها قرار داده می شود. گرچه این کار وقت گیر و پر هزینه است ولی برای مواقع بحرانی بسیار مفید است .

نکته مهم : اگر زنبورستان شما در نزدیکی دریاچه ، نهر ، جوی و چشمه می باشد .باید محل ساحل ( برخورد آب با خشکی) آب افقی با موج کوتاه و کمی  شن نرم  داشته باشد .تا زنبور به راحتی بتواند آب خودش را تامین کند . اگر محل ساحل عمودی ویا آب با موج باشد . باعث افتادن زنبور در آب می گردد . چون زنبور نمی تواند به راحتی از آب بیرون بیاید بنا بر این تلف می گردد .

 

4 - تقویت کلنی های ضعیف در بهار:

در فصل بهار اگر شما یه کندوی ضعیف دارید . باید به سرعت این کندو را تقویت کنید تا جمعیت بالا رفته تا شما در تابستان محصول خوبی از این کندو برداشت کنید .

راه های تقویت کلنی ضعیف:

1 – تغذیه :با شربت 1 به 1  به صورت روزانه یا 3 روز در هفته به میزان مصرف کلنی یکی از بهترین ره های تقویت همه نوع کلنی و همین طور کلنی های ضعیف می باشد.

2 – تعویض ملکه : یکی از دلایل ضعف کلنی ها ملکه های پیر و فرسوده می باشد . اگر کلنی شما ملکه اش پیر و یا توان تخم گذاری خوبی ندارد بهتر است . ملکه کندوی خود را با یک ملکه جوان و از یه نژاد خوب تعویض کنید.

3 – تقویت با قاب تخم: یکی از راه های این می تواند باشد که شما در چند نوبت در به مدت 10 روز یک قاب پر از بچه در حال تولد را از یک کلنی قوی خود برداشته و به این کلنی داده تا با تولد نوزادان جمعیت بالا رود . در ضمن یک نکته را باید در نظر داشت که اگر این قاب بچه هایی  هستند که چند روز آینده متولد می شود . جمعیت کندو به حدی باشد که توان گرم و متعادل نگه داشتن دمای فیزیولژیک مورد نیاز بچه ها را داشته باشند و در غیر این صورت بچه ها قبل از تولد بر اثر گرما یا سرما در حجره ها تلف می شوند .

4 – دادن یک قاب زنبور: فقط در فصل بهار برای تقویت کلنی ضعیف به صورت جهشی شما یک قاب پر زنبور و بچه در حال تولد  از یک کلنی قوی برداشته و مطمئن شود که ملکه همراه این قاب نیست ، سپس در کلنی ضعیف و در کنار دیواره کلنی گذاشته و بین این قاب و قابهای مابقی زنبورهای کلنی ضعیف چند پوکه  بگذارید و کلنی را با شربت تغذیه نمایید . سعی کنید این کار را با آرامش انجام دهید . بعد از یک روز قاب را کنار مابقیس قابها گذاشت و با تکرار این عمل کلنی شما به صورت جهشی جمعیت  اش بالا می رود و کلنی های قوی شما هم از ازدهام خارج شده و مانع بچه دادنشان می شود . البته به یک صورت دیگر هم این کار را می توان انجام داد و آن با پاشید شربت روی زنبوران  قاب و زنبوران کلنی  که باید دوباره عرض کنم که فقط در فصل بهار این کار را انجام دهید

 

 

 

5 - غارت و نحوه جلو گیری از آن:

زنبور عسل در جستجوی غذا به هر ماده شیرین ، چون عسل ، شهد ، شیره میوه جات برخورد نماید آنها را جمع آوری می کند . در بعضی از مواقع که در طبیعت شهد کم می شود.زنبور عسل سعی می کند به کلنی های دیگر دستبرد بزند. اغلب کلنی های قوی ، کلنی های ضعیف که خوب محافظت نمی شوند را مورد حمله قرار میدهند.

زنبوران غارتگر معمولاً سیاه رنگ هستند و اغلب رفتاری عصبانی دارند و به صورت تک تک و مخفیانه وارد کندوها می شوند و پس از پر کردن عسلدان خود از کندو خارج می شوند.( در حالت پرواز  پاهای عقب خود را به سمت جلو خم می کند).

غارت علاوه بر اینکه سبب از بین رفتن بعضی از کندو ها و یا تلف شدن زنبورهای غارت گر و غارت شونده می شود سبب اشاعه و انتشار بعضی از بیماریها و آفت شده و خطرات جبران ناپذیری را به وجود می آورد.

نحوه جلوگیری از غارت :

1 – تنگ کردن سوراخ پرواز.

2 – کلیه سوراخ ها و شکاف های کندو که احتمال ورود زنبوران غارتگر وجود دارد بایستی بست.

3 – قرار دادن تخته ای پهن در جلوی سوراخ پرواز تا نگهبانان کندو بهتر بتوانند از کندو محافظت کنند.

4 – در غارت های شدید ، کندوهای ضعیف  مورد تهاجم را در انبوهی از علفهای سبز نخفی می نمائیم.

5 – استقرار کندو های ضعیف در نقطه ای دورتر از زنبورستان  و قرار دادن یک کندوی خالی با مقدار کمی عسل در محل سابق.

6 – قرار دادن کلنی های مهاجم در مکانی دورتر از 3 کیلومتری زنبورستان.

7 – تغذیه کندوها در اوخر روز ( نزدیک غروب) انجام گیرد تا وقتی بوی شربت در هوا می پیچد . خورشید غروب کرده باشد و زنبورها به داخل کندو ی خود رفته باشند و از غارت صرف نظر کنند . البته در هنگام غروب باز کردن سر کندو با احتیاط انجام شود چون در این موقع باز کردن سر کندو آنها را عصبانی می کند و اقدام به نیش زدن می کنند.

8 – چون اغلب غارت در پائیز و در زمانی که شهد در طبیعت کم می باشد انجام می گیرد بهتر است . آنها را تغذیه کنیم تا به سراغ غارت نروند.

9 – غارت گاهی ارثی می باشد پس بهتر است از نژاد هایی استفاده کنیم که این حس را کمتر داشته باشند.

10 – تا حد امکان سعی شود کندوی ضعیف در زنبورستان نداشته باشید.( ب ا ادغام کردن و دادن یک یا چند قاب نوزاد در حال تولد) تا که این حس غارت در زنبورستان شما ایجاد نشود.

شربت خوري بردمن

ادامه مطلب
موضوعات : فخررازي

زمستان گذراني زنبوران عسل

شهد وگرده تنها جيره غذايي زنبور عسل را تشکيل مي دهند . گرده به عنوان منبع پروتئين در زاد و ولد ، توليد ژله رويال ، زهر ، موم ، بره موم ، آنزيم ها و انجام فعاليت هاي فيزيولوژي بدن زنبوران عسل کاربرد دارد .

شهد و مخصوصاً عسل ترکيبي اشباع از انواع هيدرو کربن ها دارند و تنها منبع انرژي براي زنبوران عسل مي باشند . تنظيم دماي کلني زنبوران عسل يکي از موارد استفاده انرژي توليدي در کندو مي باشد . يعني در تابستان با گرم شدن کندو ، يک عده از زنبوران آب به کندو حمل مي نمايند و آب جمع آوري شده را به صورت قطرات بسيار ريز در فضاي کندو پخش مي کنند و عده اي ديگر در اطراف درب ورودي کندو به سرعت بال مي زنند و هواي داخل کندو را تهويه مي سازند (اين عمل انرژي نسبتاً زيادي را خرج مي کند ). اما در فصول سرد با مصرف عسل انرژي مصرفي به صورت گرما در فضاي اطراف بدن ساتع مي گردد. پس در زنده ماني زمستانه زنبوران عسل نقش مهمي را ايفا مي نمايد.

آماده سازي کلني ها براي زمستان گذراني

قدرت زمستان گذراني خوب جز صفاتي مي باشند که به طور مستقيم با عملکرد کلني در ارتباط است. زمستان گذراني خوب با صفات ديگري مانند زنده ماني کلني براي مدت طولاني با ذخاير کم ، مصرف کم ذخاير ، عدم انجام پرواز پاکسازي (دفع مواد زايد) ، عدم واکنش به تغييرات ناگهاني درجه حرارت ، عدم تحرک زياد و ... پيوستگي دارد . در نژاد زنبور عسل ايراني با توجه به اينکه عملکرد اين نژاد نسبتاً پايين مي باشد ، در مقابل بسيار صرفه جو و زمستان گذراني خوب اين نژاد باعث شده تا عملکرد اقتصادي مناسبي داشته باشد.

طي زمستان گذراني هر قدر که دماي خارج از کندو سرد باشد اما با اعمال مديريت صحيح مي توان بر سرماي سخت به کمک زنبوران چيره شد .

1-    اولاً سعي شود براي زمستان گذراني زنبوران عسل منطقه اي معتدل و نه چندان سرد انتخاب گردد .

2-    نه تنها براي زمستان گذراني در مناطق سرد  ، حتي در فصول کاري در مناطق گرم سالم بودن کندو و رعايت اصول فني و استاندارد در ساخت کندو در کاهش مصرف انرژي (عسل) بسيار موثر خواهد بود .پس سعي کنيد از کندو هاي سالم استفاده نمائيد .( کندوي سالم کندويي است که در آن هيچ گونه سوراخ يا درزي وجود نداشته باشد ، تخته کف و درب اصلي کندو يک تکه باشد ، زير ورق فلزي لايه اي پلي اتيلني به عنوان عايق کار گذاشته شود ، ضخامت چوب به کار برده شده در ساختمان اصلي کندو کمتر از 2 سانتي متر نباشد ، کندو رنگ شود ، کندو کهنه نباشد و ...)

3-    سعي شود کندوها در مناطق سرد در مکاني مستقر گردد که سرپناه داشته باشد (مثل انبار) ، سايه نباشد و در مسير وزش باد قرار نگيرند .

4-    چنانچه کندوي شما فاقد درب فرعي (تخته اي نازک زير درب اصلي روي قابها قرار مي گيرد ) باشد حتماً از پارچه اي ضخيم يا برزنت استفاده نمايند . سعي کنيد از گوني هاي پلاستيکي و پلاستيک براي پوشش استفاده نکنند چون آنها مي توانند به عنوان مانعي براي خارج شدن بخار آب از داخل کندو و در نتيجه  ايجاد کپک روي قابها و شانها و شيوع بيماري در کندو باشند .

5-    پوشش درب ورودي زنبوران به کندو را تا حدي که يک زنبور بتواند از آن عبور نمايد بسته و ساير درزهاي کندو را با بتونه يا گل بپوشانند.

6-    کندو را در محلي که احتمال دارد محل عبور سيلاب باشد قرار ندهيد . همچنين کندوها را در محل هاي پست يا جايي که آب جمع مي شود و احتمال يخ زدن وجود دارد قرار ندهيد .

7-    کندو را در محل هاي پر رفت و آمد و پر سر و صدا اسکان ندهيد .

8-    ورود رطوبت بيش از اندازه به کلني چه در تابستان و مخصوصاً در زمستان موجب شيوع انواع بيماري ها مي گردد . قير اندود کردن کف کندو از ورود رطوبت بيش از حد به فضاي کندو جلوگيري و به مقدار چشمگيري ميکاهد .

9-      در مناطقي که سرماي آزار دهنده اي دارند پوشانيدن کل کندو به غير از درب ورودي و دريچه هاي تهويه مي تواند راه حلي موثر در کنترل سرما باشد .

براي آماده سازي کلني براي زمستان گذراني زنبور دار بايد بدينگونه عمل نمايد .

1-      تميز کردن کندو : کندوي مورد نظر بايد عاري از هر گونه موم ، بره موم مانده از سال گذشته ، لاشه زنبوران مرده و هر گونه ماده ديگر شود .

2-    کاهش تعداد قاب هاي اضافي و به عبارتي ديگر کاهش حجم فضاي کندو : تمامي قاب هايي که فاقد جمعيت و نوزاد مي باشند بايد از داخل کندو برداشته شود . قابهايي که مقدار کمي عسل دارند نيز برداشته شود .

3-    فشرده سازي : تمام قابها را به يک سمت کندو فشرده سازيد و کنار قاب آخري تخته اي سه لايه به صورت عمودي قرار دهيد و پارچه اي ضخيم مثل پارچه برزنت روي قاب ها و تخته سه لايه کشيده شود . در فضاي باقي مانده کاغذ مچاله شده ، روزنامه يا گوني و يا به نحوي ديگر پر شود .

تامين غذا

زنبوران براي گذراندن و تحمل سرماي زمستان نياز به انرژي و گرمايي دارند که توسط عسل تامين مي گردد . معمولاً عسلي را که زنبور از طبيعت جمع آوري مي نمايد (کيفيت بسيار مطلوبي دارد ) در فصل برداشت عسل ، برداشت مي شود و آنرا با تغذيه زمستانه (محلول شکر و آب ) جايگزين مي نمايند . نسبت آب و شکر تغذيه زمستانه با تغذيه بهاره متفاوت مي باشد . تغذيه بهاره به نسبت 1 به 1 و تغذيه زمستانه به نسبت 5 به 3 است ( 5 قسمت شکر و 3 قسمت آب) . ثابت شده که زنبوران اين نسبت شيره را در مقابل ساير غلظت ها با سرعت عمل بيشتر و صرف کمترين انرژي به غذاي زمستاني تبديل مي نمايند . اصولاً مقدار غذاي  زمستاني مورد نياز يک کندو را بر مبناي تعداد شان هاييکه روي آنها را زنبور پوشانده است بر آورد مي کنند .نحوه محاسبه مقدار شکر مورد نياز براي زمستان گذراني از نظر زنبورداران آمريکايي از اين فرمول بدست مي آيد .

Pkg = 1.3 n + .7 n*

در اين فرمول P   مقدار عسل ، n تعداد قاب داراي جمعيت و n* تعداد قاب هاي حاوي نوزاد مي باشد .در روشي ديگر براي هر قاب جمعيت 2 کيلو گرم شکر در نظر گرفته مي شود . بهتر است 1 کيلو گرم شکر نيز به خاطر صرف انرزي در موقع تبديل شربت به عسل مصنوعي و انتقال آن به حجرات شان ها در نظر گرفته شود . براي بدست آوردن مقدار آب در نسبت 5 به 3 مقدار شکر را در 6/ 0 ليتر ضرب مي کنيم عدد بدست آمده مقدار آب مورد مصرف را نشان مي دهد .

چند نکته

-         دماي کندوبين 33 تا 35 درجه مي باشد . اين دما ، دمايي مطلوب براي پرورش نوزاد مي باشد . سنسور هاي تشخيص دما در شاخک کارگران بسيار دقيق مي باشند به طوري که افزايش يا کاهش جزئي دما توسط کارگران تشخيص داده مي شود و سريعاً واکنش براي تعديل دماي کندو را در پي خواهد داشت .

-         دماي کندو در مناطقي که عسل يا گرده قرار دارد با منطقه اي که در آن در نوزاد پرورش داده مي شود . متفاوت است . به عبارت ديگر دماي منطقه ذخيره عسل و گرده کمتر از دماي مناطق پرورش  نوزاد مي باشد . اين تفاوت دما را مي توان به علت وجود دائمي زنبوران در منطقه پرورش نوزاد توجيه کرد .

-         فاصله بين دو شان کمتر از يک سانتي متر مي باشد . زماني که روي قاب ها پوشيده از زنبوران کارگر باشد بين دو شان تنها فاصله اي حدود 1 تا 2 ميلي متر باقي مي ماند . حجم بين دو شان توسط کارگران پر مي شود . حرارت ساتع شده از زنبوران کارگر در اين شرايط به خوبي باعث گرم شدن نوزاد مي شود .

-         در فصل سرما زماني که دما حدود 10 درجه سانتي گراد شود ، خوشه اي درون کندو تشکيل مي شود . در مرکز اين خوشه ملکه و زنبوران کارگر در اطراف او قرار دارند که کارگران مرتباً و به تدريج از مرکز به سمت خارج حرکت مي کنند و جاي خود را تعويض مي نمايند . خوردن عسل باعث گرم شدن خوشه مي شود . چنانچه عسل درون کلني وجود نداشته باشد خوشه سرد مي شود و نهايتاً کلني مي ميرد .(در 10 درجه سانتي گراد فعاليت زنبوران عسل بسيار کند مي شود )

-         قرار دادن مقدار بيشتري عسل درون کندو نه تنها هيچ مشکلي ايجاد نمي نمايد بلکه در شروع فعاليت زنبوران عسل در سال آينده به رشد کلني بسيار کمک مي نمايد اما قرار دادن مقدار کمي عسل درون کندو عراقب جبران ناپذيري به دنبال خواهد داشت . 

زمستانگذراني زنبوران عسل

ادامه مطلب
موضوعات : فخررازي

شرایط کندوی کف باز در زمستان :

كندوي كف باز

کندوی کف باز کندویی است که کف کندو بجای تخته یک طوری گذاشته می شود .و کلیه درز و شکاف های و پنجره های هوا را در قسمت درب و بدنه کندو بسته می شود .در قسمت داخلی درب با فومی ٔ زیر در کندو عایق بندی شده ولی کفهٔ کندو کاملا" بازاست و فقط با توری مانع از خروج زنبورعسل پوشیده شده است. مزایای این نوع کندو این است که در تابستان کنترل گرمای کندو به دست خود زنبور داده می شود .برای درک بهتر اگر شما دود سیگاری را در یک لیوان برعکس بدمید ، دقیقا" حرکت هوای گرم را خواهید دید و مشاهده می کنید که دود سیگار در قسمت بالا لیوان ( ته لیوان) قرار می گیرد که با یک حرکت آرام از لیوان خارج می شود. با این تست پی می برید که چنانچه هوایی از قسمت بالایی و زیر در کندو خارج نگردد،هوای گرم در داخل فضای بدنه که همان طبق باشد جمع میشود و زنبورها قادرند با جنب و جوش و حرکت ، هوای داخل را به پایین فشار دهند و مجددا" از قسمت پایین کندو هوای تازه دریافت نمایند. وقتی این سیستم را به زنبور داران معرفی می کنید و نحوه اجرایش را تشریح می کنید و از مزایای این روش صحبت می کنید . به راحتی حاضر است در فصل تابستان این شیوه را پیاده نماید چون واقعا درک می کند در فصول گرم سال زنبور در کندویش با گرما دسته پنجه نرم می کند. حتی یک از زنبور دار ها می گفت اگه زنبور هم مانند مورچه حضرت سلیمان می توانست با ما صحبت کند. در تابستان وقتی از کندو یش بیرون می آمد اولین حرفی که میزد می گفت :تور رو خدا کاری بکندید کندو خیلی گرمه ، پختیم از گرما . اما همین زنبور دار برای زمستان هرگز حاظر نیست این ریسک را انجام دهد و از سیستم کف باز استفاده کند .

 

و همواره این سئوال در ذهنش است چطور امکان دارد در هوای سرد زنبور با کندویی که کفش باز شده می تواند زمستان را به سلامت رد کند.و به همین دلیل حاضر نیستند این سیستم را اجرا کنند. برای پاسخ به این سئوال و متقاعد کردن زنبور دار ها به اجرای این سیستم باید نتایج یک آزمایش ساده را بیان نمود . ما یک دماسنج خانگی از نوع دو سنسوره و دیجیتالی را برداشته و به بدنه کندو متصل می کنیم .

 

این دماسنج های خونگی دارای دو سنسور بوده به شکلی که یکی از سنسور ها در داخل اتاق و دومی با سیم به بیرون خونه و در هوای آزاد قرار می گیرد . با این شکل دماسنج قادر است هم دمای داخل و هم دمای بیرون را نمایش می دهد. ولی ما موقع نصب در کندو یکی از سنسور ها را بیرون کندو و دیگری را از سوراخی ریز به داخل کندو برده و در فضای داخلی کندو قرار می دهیم. کندوی مورد آزمایش ما یک کندوی معمولی که همه درز هایش بسته بوده و به اصطلاح زمستانی شده است می باشد . برای نتایج صحیح تر این آزمایش را در چند کندو ی دیگه هم انجام می دهیم . صبح روز بعد وقتی به صفحه دما سنج نگاه می کنیم نتایج قابل باور نیست . چون فرق دمای بیرون با داخل کندو بین 4 تا 6 درجه سانتیگراد می باشد . بطوری که در یک نمونه وقتی دماسنج دمای بیرون را مثبت 1.7 درجه نشان می دادن دمای داخل کندو 4 .6 درجه بالای صفر بود یعنی 7 . 4 درجه اختلاف داخل با بیرون کندو وجود دارد . یعنی این کندویی را که ما همه درز ها و شکاف هایش را بسته و کاملا زمستانیش کردیم تنها قادر است 4 تا 5 درجه فرق دمایی با بیرون ایجاد کند. و این میزان برای زنبور تاثیر چندانی ندارد . همین آزمایش را در کندوی کف باز انجام دادیم . در کمال ناباوری در کندوی کف باز هم این اختلاف دما در همین حدود یعنی 3 تا 4 درجه بود . یعنی فرق چندانی بین کندوی کف باز و معمولی در زمستان در مورد تبادل حرارت وجود ندارد. در یک آزمایش دیگه سنسور داخل کندو را در میان خوشه زمستانی قرار دادیم . وقتی نمایشگر دماسنج را نگاه کردیم دمای 22 درجه بالای صفر را نشان می داد. در هر دو نوع کندو ( کف باز و معمولی ) دمای خوشه باز همین عدد یعنی 22 درجه بود و در چند نمونه مختلف در کل دما بالای 18 درجه بود . و این ختلاف اندک هم مربوط به تعداد جمعیت خوشه می باشد . یعنی در زمستان وقتی زنبور عسل به خوشه می رود فقط داخل خوشه گرم است و فضای کندو فرق چندانی با بیرون ندارد . یعنی در زمستان زنبور عسل بجای گرم کردن تمام کندو فقط بخش کوچکی از داخل کندو را که همه آنجا هستند گرم می کند .تقریبا شبیه قدیمی های ما که بجای گرم کردن خانه یک کرسی در گوشه ای از اتاق گذاشته و با گذاشتن یک لحاف روی کرسی فقط فضای داخل کرسی را گرم می کردند وهمه خانواده داخل کرسی می رفتند. و کاری به گرم کردن کل فضای خانه نداشتند . یا در آزمایش دیگر شما در زمستان در ابتدای شب همه وسایل گرمایش خانه را خاموش کنید کمتر از 3 ساعت فرق چندانی بین دمای داخل اتاق با بیرون نیست و این در حالی است که همه درب ها و پنجره ها بسته هستند . به گفته یک زنبور دار دریچه هوا در کندو به مانند پنچری لاستیک ماشین می باشد بزرگی و کوچکیش چندان مهم نیست . چرا که لاستیک پنچر بالاخره بادش خالی می شود و بزرگی و کوچکی پنچری فقط مدت زمان خالی شدن باد را تغییر می دهد . بطور ساده تر وقتی بین دو نقطه اختلاف فشار باشد و راهی بین این دو نقطه باز شود . حتما از این راه تعادل بین این دو نقطه بر قرار می شود . بزرگی و کوچکی تنها مدت زمان تعادل را تغییر می دهد .

 

. با این آزمایش ها به این نتیجه می رسیم که در زمستان هم فرق چندانی بین کندوی کف باز و معمولی نیست .تنها فرقش این است مدت زمان تعادل دمای بیرون و داخل فوق می کند . بطوری که در زمستان در برخی از روز ها که هوای بیرون در وسط روز گرم می شود و دما به بالای 8 درجه می رود . زنبور های کندوی کف باز زود تر از کندوی معمولی از خوشه بیرون می آیدند وهمین طور به بیرون کندو پرواز می کنند . در بعد از ظهر ها هم که هوا سرد می شود زود تر نسبت به کندوی معمولی به خوشه می روند . به نظر من در کندوی معمولی چون هنوز دریچه پرواز کمی باز بوده و همین درز کوچک باعث می شود جریان هم رفتی هوا ( حرکت هوای گرم به سمت هوای سرد و بلعکس تا بر قراری تعادل) باعث تعادل نسبی دمای داخل و خارج کندو می شود . در کندو های پلاستیکی هم که بدنه کاملا عایق می باشد این شرایط تا حدودی برقرار است . البته دو نکته را نباید فراموش کرد .

1 – زنبور عسل ذاتی نسبت به سرما توان مقابله خوبی دارد.

2 – در زمستان رطوبت بالا بیشتر از هوای سرد به زنبور عسل آسیب می زند .

 

در اثبات نکته دوم بیان این موضوع را بدانید زنبور دارانی که از کندوی پلاستیکی استفاده کرده اند و قبل از شروع فصل سرما دریچه های هوای این نوع کندو ها را بسته اند . غالبا زنبور هایشان را به دلیل بالا رفتن رطوبت داخل کندو از دست داده اند و زنبور دارانی که دریچه های هوا را باز گذاشته اند . زنبورهای کلنی از زمستان به سلامت عبور کرده اند . شما می دانید که باز گذاشتن دریچه هوا در زمستان یعنی چه برای درک بهتر در زمستان فقط یه سوراخ به اندازه 10 سانتیمتر مربع در شیشه اتاق خوابتان باز کنید. همین سوراخ کوچک اندازه کولر گازی پر قدرت توان خنک کردن هوای گرم داخل اتاق شما را دارد . و تا برقراری تعادل نسبی دمای داخل و خارج اتاق همچنان روند ورود هوای سرد ادامه دارد. با این شرایط زنبور دار ها در زمستان نباید چندان نگران دمای هوا در داخل کندو باشند . بلکه باید به عوامل دیگر مانند رطوبت ، ذخیره غدایی و . . . که اثبات شده در زمستان باعث تلف شدن کلنی ها می شود توجه داشته باشند . پس نتیجه می گیریم که در زمستان نسبت به استفاده از سیستم کف باز نباید چندان ترسی به دل راه داد . البته در سیستم کف باز باید قسمت بالایی کندو بطور کامل عایق بندی شود . اما در بهار وضع فرق می کند چون برای پرورش نوزادان زنبور ها کل فضای رشد نوزادان را گرم می کنند . یعنی بخش عمده ای از داخل کندو . و این موضوع در شرایطی که هوای بهاری تعادل چندانی ندارد و بشدت در نوسان است بخصوص در شب ها که نسبت به روز ها خیلی سردتر می باشد ( اسفند و فروردین ماه) در سیستم کف باز زنبور برای گرم کردن کندو به عسل بیشتری برای سوزاندن نیاز دارد و جمعیت هم باید قوی باشد تا در پرورش نوزادان مشکلی ایجاد نشود . به همین دلیل کندوی کف باز دربهار برای پرورش نوزادان در کندو هایی که جمعیت کمی دارد خوب جواب نمی دهد و بهتر است در کندو هایی که جمعیت زیر 3 قاب دارند از کندو معمولی استفاده شود . در کندوی معمولی تعداد کمی زنبور با ایستادن مقابل ورودی های هوا ( پنجره هوا و دریچه پرواز) مانع ورود هوای سرد می شوند .و بقیه با سوزاندن عسل کندو را گرم می کنند . به همین دلیل است که همه زنبور دار ها معتقد هستند بیشترین مصرف عسل کلنی هایشان در طول سال در بهار می باشد . در مجموع از بابت سرمای زمستان زنبور دار ها برای استفاده از سیستم کف باز هیچ نگرانی نداشته باشند .

کندوی کف باز

ادامه مطلب