سایت زنبورعسل ایران: مقالات زنبورعسل

جستجو پیرامون این موضوع:   
[ برگشت به صفحه اصلی | انتخاب موضوع جدید ]

موضوعات : مقالات

مجید عاکف : مدا هنوز وجود دارد!

نحل منفرد: وقتی به اتاق کار مهندس مجید عاکف کارشناس مسئول بخش زنبور عسل سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی وارد می شوی مجموعه ای از تجهیزات زنبورداری توجهت را به خود جلب می کند. بی اختیار حس بودن در چادر یک زنبوردار فعال برایت تداعی می شود. در همین فضا گفت و گویی شکل گرفت که در آن ایشان به بیان تاریخچه ی اصلاح نژاد ملکه ی زنبور عسل در کشور ، روش های ساده ی اصلاح نژاد در زنبورستان ها و تشریح برخی فنون مدیریت کلنی های زنبور عسل پرداخت. 

مجید عاکف - نحل منفرد

 

نحل منفرد : سلام لطف کنید خودتان را برای خوانندگان ما معرفی کنید.

مجید عاکف : بسم الله الرحمن الرحیم . من عاکف هستم. کارشناس مسئول بخش زنبور عسل یا به عبارتی مسئول زنبور داری استان خراسان. افتخارم این است که یک زنبور دار هستم.  از دوران دبیرستان با زنبور آشنا شدم و الآن هم زنبور دار هستم. رشته تحصیلی ام زراعت اصلاح نباتات بوده است. کارشناسی ارشد رشته ی پرورش زنبور عسل را دارم . دوره های اصلاح نژاد زنبورعسل را در خدمت آقای دکتر بنیفل از موسسه تحقیقات آلمان ، گذرانده ام. کا ر اصلی ای که انجام داده ام در رابطه با پرورش ملکه بوده که همکار طرح جامع اصلاح نژاد ملکه بودم که مجری اش آقای دکتر طهماسبی در موسسه تحقیقات و امور دام تهران بودند.

جهاد خراسان - نحل منفرد

نحل منفرد: این همان طرحی است که در گرگان انجام می شد؟

مجید عاکف : نه این طرح در کرج انجام می شد . ما ده نسل را دنبال کردیم. یعنی تا ده نسل کار پرورش ملکه این پروژه بزرگ کشوری با من بود. سرپرست گروه بودم و با پانزده کارشناس دیگر این کار را انجام می دادیم . آقای دکتر نژادی و سایر همکاران این رکورد ها را آنالیز می کردند.

در اسفند ماه صد کندوی مادری و ده تا بیست ، کندوی پدری به ما می دادند و ما نسل اینها را عوض می کردیم. مثلاً از هر ملکه با همان شماره  بیست ، سی تا کپی می زدیم. دخترهای آن ملکه و نرشان را پرورش می دادیم. سالانه حدود دوهزار ملکه جوان با شماره های مشخص مثل همان صد کندوی اولیه تحویل می دادیم. تا اف ده من همکار این پروژه بودم . ما پانزده کارشناس اسفند ماه کار را شروع می کردیم و تا اردیبهشت دو ماه در جنوب کشور بودیم . گروهی که با ما کار می کردند شاید ده سال هیچ وقت سال تحویل خانه نبودند. در بیابان کار می کردیم هرچند بعضی جاها این مسائل دیده نشد و حتی آن کارشناسانی که ده پانزده سال در بیابان کار کردند گمنام هستند .

نحل منفرد: یعنی ایستگاه جفت گیری داشتید؟

مجید عاکف : کار ما در گروه فقط پرورش ملکه بود .

نحل منفرد: تلقیح مصنوعی که انجام نمی دادید؟

مجید عاکف : ما تلقیح مصنوعی نداشتیم. جفت گیری ها آزاد بود. نر را در منطقه غالب می کردیم . بیست تا کندو را نسبت به کندوهای دیگر قوی می کردیم تا اینها آنقدر نر تولید کنند که نرغالب شود . شفیره های نر کندوهای دیگر را هم خراب می کردیم که نری از آن ها متولد نشود. نر به قدری غالب می شد که اگر همسایگانی در منطقه باشند نتوانند تأثیر گذار باشند ، البته کسی هم نبود. این روشی است که در تمام دنیا استفاده می شود. روش دیگری هم هست که به همسایه ها ملکه می دهند تا اگر نری هم تولید شد از نر های خودشان باشد. به این دلیل که در عمل ایزوله درست کردن به حرف ساده است ولی در عمل دچار مشکل خواهد شد.

نحل منفرد: چرا به جزایر نمی رفتید؟

مجید عاکف : جزایر مشکل اقلیمی ، مشکل تدارکات و مسائل دیگری داشتند. یعنی ما می خواهیم زنبور پرورش پیدا کند ولی منابع گیاهی در جزایر کافی نیست. نمی توانیم در آنجا  کندو را به آن حد برسانیم. در کار پرورش ملکه نیاز به گرده گل داریم. حتماً این مسئله را شما خودتان می دانید اگر گرده گل کافی نباشد یا  حتی دارای پروتئین و چربی کافی نباشد ملکه ی شما بعد از دو یا سه ماه دچار نر زایی خواهد شد و شما پتانسیل لازم را نخواهید داشت.

     بحثی که با دوستان درمورد تلقیح مصنوعی داریم نیز همین است. بعضی از دوستان به این دلیل که به تلقیح مصنوعی یک مقدار جلوه دهند می گویند که بیایید صد در صد تلقیح مصنوعی را استفاده کنیم ولی تلقیح مصنوعی برای ملکه های تجاری به هیچ عنوان به درد نخواهد خورد. در حالی که برای اصلاح نژاد خیلی خوب است. یعنی شما یک نسل می توانید تولید کنید ولی در نسل های بعدی حتماً دچار مشکل خواهید شد. بنا بر این ما از روش جفت گیری آزاد استفاده می کردیم. در این پروژه مشاور طرح ، آقای دکتر بنیفیلد هم نظرشان این بود که از جفت گیری آزاد استفاده شود.

در پروژه های دیگری هم کار کرده ام. دو سال در بیروت در رابطه با ایستگاه پرورش ملکه و بانک ژنی که در آنجا داشتند کار کردم و در زمینه تولید ژل رویال ، پرورش ملکه و همچنین اصلاح نژاد تدریس می کردم.

پایان نامه کارشناسی ارشد من در رابطه با مقاوم سازی و روش های ژنتیکی مبارزه با کنه واروآ بود. که در آن سالهایی که من کار می کردم این بحث ، بحث تازه ای بود و هنوز کسی در ایران روی آن کار نکرده بود. مبارزه ژنتیکی با کنه واروآ یعنی شما بدون این که به کندو داروی شیمیایی بدهید زنبورهایتان را به کنه واروآ مقاوم کنید که در این زمینه چندین روش وجود دارد. یکی از روش ها گرومینگ ( grooming ) یا جوریدن هست. رفتار جوریدن در حیوانات و پرندگان دیده می شود که یک موجود موجود دیگر را می جورد و کنه آن موجود را از بین می برد. در زنبورها هم این رفتار دیده می شود برخی زنبورها زنبور دیگر را می جورند . پای کنه را می شکنند پوشش بدن کنه را می شکنند و کنه را به کف کندو می اندازند کنه دیگر نمی تواند بیاید و روی زنبور سوار شود.

نحل منفرد: این رفتار را زنبور های ما دارند؟

مجید عاکف : بله گرومینگ را ما داریم. اما چون این ها رفتار های ژنتیکی و معمولاً عامل آن ژن های مغلوب مغلوب هست ، این ژنها پنهان می شوند. این ژن ها نهفته اند. این ها را باید با روش های ژنتیکی و پرورش ملکه یا حتی تلقیح مصنوعی بروز داد و زیاد کرد  و فراوانی آنها را افزایش داد. می شود این رفتار ها را بروز داد. در دنیا الآن ملکه های بهداشتی یا اصطلاحاً "های ژین" (Hygiene Queen ) را تولید می کنند و با قیمت بالاتر می فروشند.

نحل منفرد: از نژادهای مختلف می تواند باشد ؟

مجید عاکف : هر نژادی می شود. اولین کاری که ما کردیم این بود که بگوییم در توده ی موجود در ایران آیا این رفتار اصلاً وجود دارد یا نه؟ همان سؤال شما.

نحل منفرد: که شما می گویید وجود دارد.

مجید عاکف : بله. البته گرومینگ را من کار نکردم. رفتاری را کار کردم که به اش می گویند "آن کپینگ اند ریمووینگ" ( on capping and removing ) این به آن معناست که زمانی که کنه می رود و در سلول مستقر می شود و از خون لارو استفاده می کند در آن زمان زنبور متوجه می شود که کنه رفته و لانه گزینی کرده است.

در مرحله شفیرگی وقتی سر سلول می خواهد بسته شود در آن لحظات آخر کنه  وارد آن می شود. بعد از ورود یک مدت بی هوازی است و بعد مرحله فعالیت آن شروع می شود که می خواهد تغذیه کرده و تخم گذاری کند. در این مرحله است که زنبور سر سلول را دوباره خودش باز می کند. یعنی "آن کپ" می کند. مثل در کمپوت باز کردن در سلول را باز می کند و چون اکسیژن وارد و تغییر و تحول ایجاد می شود کنه متوحش می شود و از سلول بیرون می زند و ممکن است گیر گروهی بیافتد که زخمی اش می کنند. با خارج شدن کنه از سلول زنبور دوباره سر سلول را می بندد.

نحل منفرد: شفیره آسیب نمی بیند؟

مجید عاکف : در این مرحله شفیره هنوز شروع به تغذیه نکرده است. می خواهد شروع به تغذیه کند. زنبور کنه را می فرستد بیرون. در سلول را باز می کند و کنه بیرون می زند اگر کنه بیرون رفت که رفت - این مرحله ، مرحله ی اول باز کردن در سلول است - اگر بیرون نرفت یک گروه دیگر نوزادانی را که رویشان کنه مستقر شده است به دندان می گیرند و به بیرون از کندو می اندازند. البته این گروه ، آن گروه قبلی نیستند. گروه قبلی یک ژنو تایپ مخصوص به خود را دارند و گروه قلیلی هم هستند که این کار را انجام می دهند.

نحل منفرد: خود نوزاد را با کنه به بیرون می اندازند؟

مجید عاکف : بله ، دو نفر در نیا خیلی روی این موضوع کار کرده اند یکی خانم اس وی واگ از آمریکا و یکی آقای بوکینگ از آلمان. آقای بوکینگ با ما همکاری نکرد و جواب ایمیل های ما را نداد ولی این خانم آمریکایی مقالاتش را در اختیار ما قرار داد و بعد نتیجه تحقیق ما را خواست. نکته جالب در بررسی مقالات اینجاست که زمانی که شما یک کنه داخل سلول داشته باشید یعنی جمعیت کنه ها کم باشد ، این کار صورت نمی گیرد. زمانی که سه کنه یا بیشتر روی بدن لارو باشد باز هم این کار صورت نمی گیرد. تنها زمانی صورت می گیرد که شما دو عدد کنه روی لارو داشته باشید. این خیلی جالب است. یعنی آثار خلقت را انسان در این جا می بیند. موجودی که هوش ندارد و می گویند بی هوش است و از قدرت ادراک برخوردار نیست رفتار غریضی اینجوری را انجام می دهد. دلیلش خیلی روشن است. زمانی که یک کنه است حیوان می گوید این با یک کنه به لارو من آسیب نمی زند. پس بگذار کنه هم باشد عیبی ندارد. این هم در کنار من زندگی کند.

نحل منفرد: پس به خودش زحمت اضافی نمی دهد.

مجید عاکف : بله، نیاز نیست زحمت اضافه بکشد یا لاروش را حذف کند. زمانی که دو تا است صدمه می زند و زنبور می تواند مبارزه کند یعنی قدرت مبارزه  دارد و قدرتی که در اختیار دارد مثمر ثمر است. در سلول را باز می کند. اگرنرفت لارو را بیرون می اندازد و کنه را حذف می کند. اما چرا وقتی سه تا است این کار را انجام نمی د هد؟ در آنجا می گوید آنقدر آلودگی بالا است که من باید همه نوزادان را حذف کنم و باز هنوز کنه روی بدن خود من و بقیه خواهرانم موجود است. بنا بر این کارم بیهوده است. این جا رفتار دیگری را انجام می دهد در این جا ما رفتاری داریم به نام ترک کندو یا ابسکندینگ (Absconding ) تمام نوزادان را در کندو باقی می گذارد و به شکل بچه زنبور کندویش را ترک کرده و به شکل خوشه روی درخت می آید. زنبورداری که اطلاع یا علم کافی ندارد فکر می کند زنبور بچه داده است. مراجعه می کند و می گوید آقای مهندس زنبور های من بچه داده اند در صورتی که فصل بچه دهی نیست وسط تابستان است. زنبور نه شاخون دارد نه اثری از شاخون دیده می شود. رفته روی درخت. هی می ریزم در کندو و دوباره به روی درخت بر می گردد. در این جا زنبوردار باید بداند این دارد از عامل آفت فرار می کند زنبور می داند چه کار می کند ولی زنبوردار علمش ناقص است و دوباره زنبور را بر می گرداند به مرکز آلودگی. اگر یک کندوی دیگر بگیرد و موم برایش گرفته و شان برایش بگذارد زنبور ماندگار می شود. ولی به کندوی خودش باز نمی گردد زیرا مملو از آلودگی است .

نحل منفرد: آقای مهندس چند درصد از زنبور های موجود در ایران این رفتار را دارند  ؟

مجید عاکف : کدام رفتار؟

نحل منفرد: همین مثلاً رفتار جوریدن یا بازکردن و ... .

مجید عاکف : در این باره تحقیقات متعددی صورت گرفته. چند درصد را نمی دانم ولی وجود دارد ما نمی توانیم بگوییم چند درصد در بعضی مناطق بیشتر وجود دارد در بعضی مناطق کمتر وجود دارد.  ولی وجود دارد و چون وجود دارد شما می توانید این رفتار را تکثیر کنید.

نحل منفرد: یعنی آن را در یک نژاد بارز کنیم؟

مجید عاکف : بله آن را می توانید نشان بدهید به دیگران الآن در ایستگاه های پرورش ملکه ما این کار  به عنوان یک خط و صفت دارد پیگیری می شود این که شما گفتید گرگان ، گرگان دارد همین کار را انجام می دهد ما هم در ایستگاه پرورش ملکه خودمان داریم عیناً همین کار را انجام می دهیم.

نحل منفرد:  در خراسان ؟

مجید عاکف : بله ، یعنی این صفت را داریم بارز می کنیم یعنی ملکه ای به دست پرورش دهنده ملکه می دهیم که دیگر احتیاج به دارو ندارد و زنبور خود به خود آفت را از بین می برد. نکته جالب اینجاست مثلاً در ایستگاه گرگان که همکاران ما ملکه پرورش می دهند زنبوردار می گوید شما می گویید این ملکه با کنه مبارزه می کند ولی کندو های من کنه دارد من کنه را می بینم . ما می گوییم بله شما باید کنه را ببینید ما نمی گوییم شما نباید کنه را ببینید ولی کنه به شما ضرر نمی رساند.

نحل منفرد: یعنی زندگی مسالمت آمیز با زنبور دارد؟

مجید عاکف : بله ، کنه وجود دارد و در یک حدی هست ولی آیا به شما ضرر می رساند؟می گوید خیر.حالا این رفتار به نام رفتار باز کردن در سلولها و خارج کردن لارو های آلوده در چه زمان انجام می شود؟ زمانی که فقط دو عدد کنه وجود داشته باشد. یعنی زمانی که با این رفتارش بتواند آن آفت یا بیماری را از کندویش حذف کند آن را بروز می دهد. این رفتار در رابطه با بیماری لوک آمریکایی هم هست. علت این که من در پایان نامه کارشناسی ارشدم روی این رفتار کار کردم همین بود. من می توانستم گرومینگ را بگیرم. جوریدن فقط در رابطه با کنه است ولی رفتار باز کردن درب سلول و لارو آلوده به کنه ، بیماری یا باکتری در رابطه با بیماری هایی نظیز لوک هم رخ می دهد. یعنی شما کندو را به لوک آلوده می کنید زنبوری که این رفتار را دارد لارو آلوده را بیرون می اندازد و آلودگی را به سطح پایینی می رساند. به همین دلیل هم به این رفتار ها رفتارهای بهداشتی می گویند. چون کندو را در یک سطحی از پاکیزه گی نگه می دارد. در آلودگی به لوک یا چالک برود (Chalkbrood نوزادان گچی) و یک سری بیماری ها این رفتار را از خودش بروز می دهد و می تواند کندو را در یک سطحی از آلودگی کمتر نگه دارد.  الآن در ایستگاه پرورش ملکه روی این موضوع کار می شود و نسل مقاوم هم بوجود آورده ایم البته گفتم که این صفات ، صفات مغلوب ، مغلوب است و در دنیا هم خیلی رویش کار شده است. در ایران اولین بار من در پایان نامه ام گفتم که این رفتار در توده موجود در ایران نیز وجود دارد. یعنی می توانید این صفت را در زنبورهای ما پیدا کنید و افزایش بدهید.

راه کار هم ارائه دادیم که این کار را  زنبور دارها چطور انجام دهند. من در کنگره کنه شناسی در دانشگاه رازی ارائه مقاله دادم که شبکه چهار هم آن را پخش کرد و مورد استقبال زنبور داران قرار گرفت چون من راهکار ارائه داده بودم.  الآن هم در ایستگاه های پرورش ملکه این کار را انجام می دهند.  یک قسمت از شان را انتخاب می کنند و بوسیله ازت یا سوزن شفیره های زنبور را در آن قسمت از بین می برند. دوباره شان را در اختیارش قرار می دهند . اگر در مورد بیش از نود درصد از این شفیره های مرده رفتار برداشتن درب سلول و خارج کردن نوزاد ها را ظرف بیست و چهار یا چهل و هشت ساعت بروز دهد این کندو دارای این صفت هست. از چنین زنبوری در نسل های پی در پی ملکه می گیرند و بعد از سه یا چهار نسل می توانند نسل مقاوم را بوجود آورند.

نحل منفرد: خب گفتید: کسانی که می خواهند در بنه خودشان اصلاح نژاد بکنند رفتار بهداشتی را هم می توانند رصد بکنند .می شود در این مورد کمی توضیح دهید؟ آیا این کار ساده است؟

مجید عاکف : بله خیلی ساده است. زنبوردار هیچ چیز نداشته باشد می آید زنبورهای خوبش را که صفات دیگرش خوب است از روی صفات دیگر انتخاب می کند. شما می بینید یک کندو عسلش خوب است. بچه دهیش خوب است. یا موارد دیگر. بعد در فصلی که شفیره دارید کادر مشخصی مثلاً ده در ده یا پنج در پنج را روی شفیره ها در نظر می گیرید و می روید یک سوزن ریز بر می دارید. کوچک ترین سایز سوزن را انتخاب کنید. شروع می کنید سر سلول ها را سوزن زدن و شفیره ها را کشتن. باید مراقب باشید هیچ سلولی از چشم نیافتد. هر چه رد کنید خطایتان زیاد می شود تمام شفیره ها را سوزن سوزن می کنید. درست شد؟ بالای کادر هم یک پونز می زنیم و این را داخل کندو می گذاریم. چهل و هشت ساعت بعد می رویم نگاه می کنیم. ببینیم که چقدر از اینها را خالی کرده است. یک زنبور می بینیم نصفش را خالی کرده است. به درد نمی خورد یک زنبور بیست تایش را خالی کرده است. این به درد کار نمی خورد. یکی همه اش را خالی کرده است. این می شود زنبور خوب. این می شود زنبوری که رفتار بهداشتی بالایی دارد. این زنبور را انتخاب می کنید و سال بعد ، از آن ملکه می گیرید در دخترانش هم همین کار را می کنید بعد از سه سال شما زنبور هایی را دارید که همه ی سلول ها را خالی می کنند.

ما در کار های تحقیقاتی همین کار را با ازت انجام می دهیم . چرا؟ علت دارد. برای این که شما وقتی سوزن می زنید خون زنبور از آن سوراخ بیرون می زند زنبور هم متوجه می شود. علاوه بر آن سلول سوراخ شده است ممکن است زنبوری که غیر از های جین باشد و این ژن ها را در بدنش نداشته باشد بیاید سر این را بردارد فضولی کند بگوید این زنبور خون زده است. پولک سر سلولش چرا سوراخ است. ما به خاطر این که این احتمال را کم کنیم و زودتر به نتیجه برسیم می آییم یک سیلندرهایی مثل قوطی های کنسرو لوبیا که سر و ته آن باز باشد را بر می داریم. روی شفیره قرار می دهیم .صدو شصت عدد سلول در این دایره قرار می گیرد. یک ملاقه از ازتی را که در گاوداری ها برای رنگ بری استفاده می کنند می ریزیم در قوطی . خیلی سوزنده است. با یک ملاقه ازت این قوطی یخ می زند. کاملاً ازت با برودت منهای صدو هشتاد درجه می جوشد و بخار می شود .

نحل منفرد: یعنی داخل این استوانه می ریزید؟

مجید عاکف : بله داخل قوطی می ریزیم. سر این سیلندر رفته است داخل موم شان شفیره ها و داخل آن سیصد میلی گرم ازت مایع می ریزیم. ممکن است از کناره هایش نشتی هم بدهد. ولی سعی می کنیم اینقدر این را داخل شفیره فرو کنیم که نشتی ندهد. ازت بخار می شود و همزمان منهای صدو هشتاد تا دویست درجه زیر صفر برودت ایجاد می کند. جوری که شفیره شما مثل استخوان صفت می شود یخ می زند و تمام شفیره ها می میرند .

نحل منفرد: درش خراب نمی شود؟

مجید عاکف : نخیر شما روی درش ازت ریخته اید و ازت هم بخار شده است ؟ رویش خراب نمی شود. این را یکی دو ساعت درون طبق بالای زنبور نگه می داریم تا گرم بشود و دوباره شفیره های مرده نرم بشوند. در تابستان بعد از دو ساعت یخ هایش باز می شود. وقتی یخ هایش باز شد در اختیار زنبور می گذاریم زنبور اصلاً متوجه نمی شود که این مرده است. چون رویش ازت ریخته اند. ازت نه بو دارد و نه چیزی. این را در اختیارش می گذاریم. بعد از چهل و هشت ساعت آن را بر می داریم و نگاه می کنیم. می بینیم زنبور درهایش را برداشته است یعنی فهمیده است زنبور مرده است. آنهایی که فهمیده اند زنبور مرده است می توانند بفهمند دو عدد کنه هم وجود دارد. این زنبورها را انتخاب می کنیم. سه سال که این زنبورها را انتخاب کنیم زنبور ضد کنه درست کرده ایم. دیگر زنبورشما احتیاج به هیچ دارویی نخواهد داشت. کاری که ما در ایستگاه هایمان می کنیم هم همین کار است.

نحل منفرد: یعنی بعد از سه نسل می توانند مطمئن شوند که این به عنوان یک صفت بارز در این زنبور وجود دارد؟

مجید عاکف : بله و بعد هم باید دائم کنترل کنیم یعنی هر سال این تست انجام گیرد. باز از بین ملکه های موجود بهترین ها انتخاب شوند. کار به جایی می رسد که کندو های شما دیگر احتیاجی به کنه کش یا آنتی بیوتیک ندارند.

نحل منفرد: اجازه بدهید حالا که کامل وارد بحث شده ایم من سؤال اصلی خودم را که حرف بسیاری از زنبوردارها است بپرسم. چون گاهی نمی توانند حرفشان را خیلی علمی بیان کنند بنده هم همینطور هستم. سؤال این است که: یکی از اصلی ترین مشکلات زنبورداری ما در ایران نژاد زنبور عسل است. خب بعد از انقلاب واردات ملکه ممنوع شده است. تقریبا ملکه ای وارد نمی شود و از طرفی قرار بود با تکیه به کارشناسان داخلی نژاد زنبور عسل ما اصلاح شود زنبوردارها خاطرات خوشی را درباره ملکه های وارداتی قبل از انقلاب نقل می کنند. می گویند اولاً نژاد زنبور خودمان که قبل از انقلاب از بین رفت دوماً ما از نعمت ملکه های وارداتی هم محروم شدیم اما از آن طرف کار کارشناسان داخلی هم به نتیجه ملموسی نرسید. یعنی ما هیچ وقت از کارشناسان داخلی ملکه هایی مشابه ملکه های خارجی آن زمان تحویل نگرفتیم که بازده عملکردشان بالا باشد. بنابر این فایده این اصلاح نژاد و این همه کار مطالعاتی چیست؟ اگر این همه هزینه برایش انجام می گیرد چرا ما به آن نتایج نمی رسیم؟  آیا بهتر نبود یک نژاد را انتخاب می کردند و همه آن را از خارج می آوردند و کل نژاد زنبور را در ایران تغییر می دادند. بعد روی آن مراقبت می کردند که خصوصیات مثبتش از بین نرود و ما اینقدر با زنبور کم بازده درگیر نبودیم؟

مجید عاکف : سؤالی که شما پرسیدید سؤالی اساسی است . با مجلات یا صدا و سیما هم که مصاحبه می کنیم این سؤال را می پرسند. ابتدا من مسئله ای را بگویم که همه جا گفته ام. زمانی که من داشتم در زمان تدوین پایان نامه کارشناسی ارشدم یک دوره ژنتیک را با آقای بنیفیلد که از مشاهیر اصلاح نژاد زنبور عسل در دنیا است - در اینترنت جستجو کنید کاسپار بنیفیلد (Kaspar Bienefeld  )مقالات و رفرنس های علمی زیادی از وی می یابید. ایشان یکی از کسانی است که در کار اصلاح نژاد در دنیا مطرح است و در موسسه ی تحقیقات آلمان  هستند، زنبوردارهای سرآمد اصفهانی اجازه گرفتند بیایند و از آقای دکتر راه حل بگیرند. سؤال شما را من از زبان آقای بنیفیلد مسئول بخش ژنتیک اصلاح نژاد آلمان غربی جواب می دهم. اجازه هم نمی دادند ، چون می گفتند کلاس درس است ولی دوساعت آمدند و گفتند آقای دکتر ما می خواهیم ملکه وارد کنیم ولی دولت ما اجازه نمی دهد. نظر شما چیست؟ آیا واردات ملکه به نفع ما نیست؟ این آقای دکتر حرف بسیار جالبی زد.  ایشان به زبان انگلیسی صحبت می کردند و گفتند: اگر من یک  تاجر بودم و من را دعوت کرده بودید حتماً می گفتم بیایید از کشور آلمان ملکه های کارنیکا را که خیلی دوست دارید و پر محصول هستند و در دنیا نتیجه داده اند را ما به شما بدهیم ، وارد کنید. هر سال ملکه از آلمان وارد کنید. اما من اینجا یک معلم هستم و به عنوان یک معلم آمده ام به ایران. به شما یک چیز می گویم ، کاری که کشور مصر کرد شما انجام ندهید. مصر یک نژاد بومی داشت و بی حد و حساب ملکه وارد کرد.

 

کاسپار بنیفیلد - نحل منفرد

نحل منفرد: کاری که ما قبل از انقلاب کردیم!

مجید عاکف : بله ، کاری که ما قبل از انقلاب کردیم. بی حد و حصر این کار را انجام داد. توده ی ژنی خودش را به کلی از بین برد. دیگر اثری از توده ی آفریقایی یا سوری که داشتند باقی نماند و دچار مشکل شدند. الآن ملکه های وارداتی به آنجا جواب نمی دهد.  نمی توانند با اینها کار کنند و آنچه که داشته اند را نیز از دست داده اند. گفتند : نظر من این است که شما آپیس ملیفرا مدا را دارید. البته این را هم با نظر کلی می گفت که دارید. ایشان حدود ده هزارتا از نجف آباد ، اصفهان ، شمال ، تهران و کاشان نمونه زنبور عسل ما را برد آلمان. یک سری آزمایشات مرفولوژیک(ریخت شناسی) انجام دادند.  بعد از چهار ماه جواب آمد که هنوز توده ژنی شما باقی است ، یعنی مدا هنوز وجود دارد .

نحل منفرد: چه سالی این آزمایشات را انجام دادند؟

مجید عاکف : فکر می کنم سالهایی که ایشان در ایران بودند سالهای 80-79 بود. از آقای دکتر طهماسبی بپرسید دقیق تر می دانند. جهت اطلاع شما و سایر زنبوردارها این را می گویم: کسانی که با علم ژنتیک آشنا هستند آپیس ملی فرا مدا نزدیک به نژاد قفقازی و نژاد کارنیکا است. یعنی اگر روی آن کار بشود نژاد ما حرف برای گفتن دارد. می تواند شانه به شانه ی آنها راه برود ولی باید رویش کارهای اصلاح نژادی انجام شود.

نحل منفرد: آسیبی که دیده است چقدر است؟

مجید عاکف : آسیب دیده است ولی هنوز موجود است. یعنی امکان زیست آن هنوز هست. هنوز صفاتش بارز و مشخص است.

نحل منفرد: چند درصد؟یعنی زنبورهای من چند درصد خصوصیات مدا را دارند؟

مجید عاکف : زنبوری که دست شماست یک توده مخلوط است ولی این صفات را شما باید بارز کنید. مشخص کنید.

نحل منفرد: یعنی هنوز می شود خالصش کرد؟

مجید عاکف : بله ، اعتقاد اصلاح نژاد بر این است که می شود بر روی این کار کرد. حالا خالص کردن نژاد بحث دیگری است.  روی پتانسیل های ژنتیکی این می شود کار کرد. اما نکته دیگر در اینجاست که ملکه ای را که از جای دیگر وارد می کنید آیا اطمینان دارید در این شرایط آب و هوایی به شما جواب دهد؟ سؤال من این است.

من بیروت بودم. نژادی که داشتند آپیس ملیفرا سوریکا بود. بسیار پر نیش و از نژاد های آفریقایی هم هست. بسیار پر نیش است. یعنی شما با لباس های معمولی نمی توانستید با زنبور کار کنید باید گتر می بستید. لباس های با توری فلزی می پوشیدید. که مبادا باد بوزد و خدای ناکرده یک لحظه تور به صورتتان بچسبد. لباس باید دستکش داشته و نفوذ ناپذیر می بود. اگر ذره ای روزنه پیدا می کرد صد در صد زنبور شمای زنبور دار را می کشت. در کندو را که باز می کردید کلاهتان از نیش زنبور سیاه می شد .

نحل منفرد: تجاری با این زنبور کار می کنند؟

مجید عاکف : به عبارتی بله ، تجاری کار می کنند. زمانی که ما آنجا کار می کردیم خیلی سؤال برای ما بود . اینها عاشق این بودند که از ایران برای شان ملکه برود و از این ناراحت بودند که این امکان وجود ندارد. ما با آقای سید مهدی ترحینی رئیس اتحادیه زنبوردارها در جنوب لبنان بازدیدی از زنبورستان های مختلف داشتیم. یک روز ایشان من را به منزلشان دعوت کرد. دیدم که ایشان با یک لباس آستین کوتاه و لباس راحتی گفت که بیایید برویم تا به شما یک زنبور نشان بدهم. من پرسیدم اینجوری؟! گفتند بله تعجب کردی؟ ما با ترس و لرز رفتیم و در کندو را باز کرد. دیدیم یک نژاد ایتالیایی ایشان دارد. مثل مورچه . زنبور نه بلند می شد نه آزاری داشت. گفتم: آقا سید شما که این را دارید چرا ازش استفاده نمی کنید؟ گفت شما بگویید. شما مهندس هستید. گفتم لابد محصول نمی دهد. گفت بله ایتالیایی است نیش نمی زند ولی در اینجا نمی تواند به ما محصول دهد کار نمی کند راندمان تولیدش پایین است. آن زنبور پر نیش اینجا راندمان تولیدش بالاست.

مجید عاکف : حالا من این مسئله ای است که خیلی برایم مشهود است. کارنیکا را مگر در کشور وارد نکردند؟چرا همه از کارنیکا استفاده نمی کنند؟خود من در زنبورستانم کارنیکا را دارم. با زنبورهای خودم قابل مقایسه نیست .

نحل منفرد: پس توصیفاتی که از ملکه های قبل از انقلاب می کنند که زنبور سه طبقه و چهار طبقه می شده است چیست؟

مجید عاکف : حالا خدمتتان عرض می کنم . قبل از انقلاب ما چند سال پیش بوده است؟

نحل منفرد:  سی و چند سال پیش.

مجید عاکف : آیا مراتع سی و چند سال پیش را با الآن قابل قیاس می دانید؟

نحل منفرد:  خیر

مجید عاکف : این یک عامل اصلی ، مراتع ما خراب شده است. دو ، در آن زمان چه چیز وارد می کردند؟ آیا کارنیکا وارد می کردند؟خیر هیبرید وارد می کردند هیبرید نژاد نیست. هیبرید است اسمش. هیبرید مید نایت وارد می کردند و هیبرید استار لاین وارد می کردند. این هیبرید ها برگزیده دو تا نژاد هستند و فرمول خاص دارند هیچ کس نمی تواند مید نایت را تولید کند. شاید 60 سال از تولید مید نایت می گذرد. فرمول ژنتیکش هنوز در اختیار خود میدنایت و امریکایی ها است. کسی نتوانسته بهش دست پیدا کند. آمدند نژاد قفقازی ، آپیس ملیفرا کوکازیکا را  با آپیس ملیفرا کارنیکا با فرمولهای ژنتیکی خاص تلاقی داده اند شده است میدنایت. میدنایت فقط مال آمریکاست و هیبرید است.

 هیبرید یعنی چه؟شما گوجه فرنگی را دیده اید بذر های هیبرید گوجه فرنگی و خیار  می آید. گوجه فرنگی بسیار درشت و با مزه ،  فوق العاده خوب. کشاورز می گوید خیلی خوب است. این را بذرش را رفتم کیلویی فلان مقدار خریدم حالا سال دیگر ازش بذر می گیرم. بذرش را که می گیرد و می کارد گوجه فرنگی ترشی بدست می آید. گوجه فرنگی ریز. میدنایت هم همین است. همان ها را من خودم داشتم از هاروارد و پسران از طریق شرکت گرده افشان و سایرین می آمد. همان موقع من زنبور دار و محصل بودم. ما می گرفتیم بیست تا سی تا سهمیه ما می شد. بله تا زمانی که خود ملکه بود من خودم نود کیلو صد کیلو عسل می گرفتم. دختر های آن بسیار پر نیش می شدند و آن عسل ها را به ما نمی دادند.

نحل منفرد: و نژاد را هم خراب می کردند.

مجید عاکف : بله ، عسل هم به ما نمی دادند. اون هیبرید ها که آن مشکل را دارد. هر سال باید دست گدایی دراز کنید و بگویید آقا به ما بده. بروید ارز این مملکت را بدهید و بخرید و هر ساله هیبرید وارد کنید. علاوه بر این ،  ژن این ملکه ها روی نژاد اصلی خودتان تاثیر گذار است. همان طور که تأثیر گذاشته اند. یکی از علت هایی که تولید نژاد زنبور خود ما هم کم شده ، تأثیر آنها است. این را هم می توان یکی از عامل ها قرار داد.

همین حالا رفته اند میدنایت آورده اند. اگر بخواهید من زنبوردارهای که آورده اند را اسم می برم. آقای ایکس ، وای ، زد . در شمال سه چهار نفر در استان های غربی یکی دو نفر مشخصات کامل این ها هست. می گویند ما ملکه کارنیکا به شما می دهیم. من هم از اینها گرفته ام . گاهی کارهای تجاری می کنند. ما گفتیم بیایید در کشور جلوی اینها را بگیرید. یک کمیته ای تشکیل بدهید که زنبوردار ، بنده خدا از این راه متضرر نشود. مراتع ما خراب و چیزی برای زنبوردار ندارد. یک عده هم آمده اند به عنوان کار و تجارت یک چیزهایی را می دهند که واقعیت علمی ندارد. کارنیکایی که معلوم نیست چند درصد خون کارنیکا دارد و چی هست بر می دارند و وارد کشور می کنند. بعد در این آب و هوا جواب نمی دهد. کدام یک از آنها جواب گرفته اند؟ تولیدشان چه میزان است؟ اگر تولیدشان خوب است چرا در زنبورستانهای مردم ما این تولید را نداریم؟ می گویند که این مقدار تولید دارد ، اما زمانی که از دست خودشان خارج می شود نتیجه چیز دیگری است. در دست خودشان ممکن است نمایشی هم نشان دهند. من هم بلدم کندوی نمایشی درست کنم پس به چه دلیل این زنبور وقتی وارد زنبورستان من می شود آن عسل را نمی آورد؟

نحل منفرد: آقای مهندس حرف شما درست اما آیا این سی و پنج سال که گذشته است فرصت مناسبی نبود که ما در این تحقیقات به یک نتیجه ملموس برسیم؟

مجید عاکف : چرا فرصت مناسبی بوده است اما من اگر بخواهم معضلات کار را بگویم ، شاید چیزهایی باشد که آنکس که بیشتر می داند غم بیشتری دارد و نمی تواند باز گو کند که چه گذشته است. آیا ما در همانجا هم راه را درست رفتیم یا خیر ؟

نحل منفرد: آیا فکر نمی کنید بخش خصوصی گزینه بهتری بود برای این که این کار را به سرانجام برساند؟

مجید عاکف : ببینید کارهای اصلاح نژادی را کلاً باید بخش دولتی انجام دهد به این دلیل که مقرون به صرفه نیست. هزینه ها را نمی توانند تأمین کنند. وقتی شما ده سال چیزی را پیگیری می کنید و بعد ممکن است به نتیجه برسد یا نرسد بنده زنبوردار و تاجر نمی آیم این کار را انجام بدهم که ده سال پول خرج کنم آیا بشود آیا نشود. پولم را می روم در جایی سرمایه گذاری می کنم که حتماً بشود ، اگر هم نشود ضرر ندهد و پولم هیچ نشود.

نحل منفرد: آقای مهندس یکی از زنبوردارها شهرضا شاید بشناسیدشان. ایشان می گفتند که به موازات جهاد ایشان هم شخصاً ایستگاه اصلاح نژاد ملکه احداث کرده و به نتایج خوبی هم رسیده بودند. این نتایج را من سالها بعد در زنبورستانشان دیدم. عملکرد زنبورهای شان با سایر زنبورها کاملاً متفاوت بود. منتها مشکل شان این بود که می گفتند: من وقتی که ملکه را تولید می کردم جهادی ها هم با امکانات دولتی ملکه تولید می کردند و ارزان تر می فروختند. به این ترتیب من را از دور خارج کردند و نتوانستم این کار را ادامه بدهم.  گلایه شان این بود که اگر به من فرصت داده می شد من می توانستم نتایج بهتری بگیرم چون من اینکاره بودم. راست هم می گفت چون برای یک زنبوردار ماندن در شرایط گرمای جنوب دور از خانواده خیلی طاقت فرسا نیست. چون کارش این است. اما برای یک کارشناس خیلی دشوار است. من نمی دانم حالا به هر حال این توقع در زنبورادارهای ما هست که ملکه مناسب در اختیار داشته باشند.

مجید عاکف : ببینید حرفشان درست است و ما قبول داریم. ولی آیا خود شما به عنوان یک زنبوردار اگر بدانید ملکه ای را به شما می دهد که مثلاً متوسط تولیدش پنج کیلو بالاتر از زنبورستان شما هست. آیا شما شب نمی روید جلوی خانه این آقا بخوابید و ملکه ازش بخرید ؟ آیا به دو برابر قیمت ملکه از ایشان نخواهید خرید ؟

نحل منفرد: بله

مجید عاکف : پس این حرف ایشان چیست؟ من اگر به ملکه ای برسم که تولیدش پنج کیلو بالاتر باشد و بدانم این ملکه کار می کند حاضرم تا چهار سال ملکه رایگان به زنبوردار بدهم ولی سال چهارم نه تنها رایگان نمی دهم بلکه به چند برابر قیمت به زنبوردار می فروشم. زنبوردار هم خواهد خرید باز هم کم خواهم آورد و در خانه من صف خواهند کشید. برای این که منافع اقتصادی برای من خواهد داشت. پس من حرف ایشان را قبول ندارم بنابر این اگر می توانسته تولید کند باید مجانی می داد تا رقابت بوجود بیاورد.

نحل منفرد: با بضاعت یک زنبوردار نمی توانست این کار را انجام دهد!

مجید عاکف : حالا اگر مجانی هم نه به همان قیمت مناسب باید عرضه می کرد بالاخره...

نحل منفرد: چند سالی عرضه کرده بود.

مجید عاکف : در صورتی که موفق می بود اگر گران تر از جهاد هم می فروخت صد در صد مشتری می داشت. چون تولید کم بود. ما حتی الآن در رابطه با ملکه با معضل روبرو هستیم. خود من به عنوان زنبوردار دنبال ملکه می گردم. ولی متأسفانه جو تبلیغاتی در مملکت بوجود آورده اند. شما حساب کنید یک ملکه را چهار میلیون تومان فروخته اند. آیا این به لحاظ علمی عقلانی است؟مگر این ملکه چه کار می خواهد کند؟ نتیجه کار این ملکه چه بوده است؟بروید از کسانی که خریده اند بپرسید. من شاهد عینی از خود اصفهان دارم که ملکه چهار میلیونی خریده اند و آمده اند شکایتش را به من می کنند. می گویند آقای مهندس چه کار کنیم. من می گویم شما عقل داشتید چرا رفتید این را خریدید. بهترین ها در دستان خود شماست. این را من نمی گویم بزرگترین متخصصین اصلاح نژاد می گویند. می گویند: بهترین ملکه ها در زنبورستان های خود شما یافت می شود.به شرطی که این گنج نهفته را بروید پیدا کنید. حکایت آن کشاورز است که به فرزندانش گفت گنج من در زمین است و زمین را شخم زدند و از هر یک خوشه هزار خوشه محصول برداشت کردند. این تلاش می خواهد. انتخاب می خواهد. باید از زنبور شناخت داشته باشید. از این روش های مدرن استفاده کنید. اگر می دانید در جایی ملکه خوبی از همین توده داخلی هست اشکالی ندارد بروید بگیرید بیاورید بعد خواهید دید که چقدر رشد خواهد داشت. الآن ایستگاه پرورش ملکه گرگان چه کار کرده است در اف 5 دارد حرکت می کند. زنبوردارها بروند و ببینند ولی جو درست نکنند. من نمی خواهم برای گرگان تبلیغ کنم ، ولی شما بروید بگیرید اگر این زنبور دارو خواست! به دارو احتیاجی ندارد و محصولش نیز بالاست ولی برای گرگان بالاست در همدان ممکن است جواب ندهد.

نحل منفرد: اصفهانی ها هم همین را می گفتند می گفتند در اصفهان آوردیم و جواب نداد.

ادامه مطلب
موضوعات : مقالات

اثبات اعجاز بره موم در درمان بیماری ها توسط دانشمندان ایرانی

نحل منفرد: محسن فتحی نجفی عضو هیئت علمی مؤسسه ی تحقیقات واکسن و سرم سازی رازی در گفت و گو با نحل منفرد نتایج مطالعات دانشمندان ایرانی در خصوص درمان سرطان، زخم بستر و زخم پای دیابتی با فرآورده های بره موم را تشریح کرد. وی از تولید قرص ، کرم ، لوسیون و دهانشویه ی بره موم و اثبات تأثیر این فراورده ها در محافظت از پوست ، درمان جوش صورت ، آفت دهان و استفاده از آنها به عنوان پانسمان در روت کانال دندان خبر داد.

دکتر محسن فتحی نجفی

 

( معانی اصطلاحات علمی در پایان متن موجود است.)

نحل منفرد:  سلام آقای دکتر لطفاً خودتان را برای خوانندگان وبلاگ نحل منفرد معرفی بفرمایید؟

محسن فتحی نجفی: اسم من محسن فتحی نجفی است. دکترای بیو تکنولوژی دارم و متولد مشهد هستم.

نحل منفرد: شما عضو هیئت علمی هستید؟

محسن فتحی نجفی: بله عضو هیئت علمی مؤسسه ی تحقیقات واکسن و سرم سازی رازی هستم و در دانشگاه هم تدریس می کنم ضمناً یک شرکت دانش بنیان به نام « سورن تک توس » همراه با یک آزمایشگاه تخصصی را هم مدیریت می کنم.

نحل منفرد: مدیر عامل آن شرکت هستید؟

محسن فتحی نجفی: رئیس هیئت مدیره هستم.

شرکت سورن تک توس - نحل منفرد

 

نحل منفرد: چه شد که به سراغ بره موم رفتید؟

محسن فتحی نجفی: از سال 84 به فکر استفاده از خواص دارویی فراورده های زنبور عسل افتادیم. عامل موفقیت ما نگاه ویژه ی خداوند و تلاشی بود که با دوستان انجام دادیم. در آن زمان به این نتیجه رسیدیم که می شود از محصولات زنبور عسل در حوزه های مختلف درمانی استفاده کرد. وقتی منابع خارجی را مطالعه کردیم متوجه شدیم که متأسفانه ما در این حوزه خیلی عقب هستیم. این عقب ماندگی هم عاملی شده که دنیا که از ما جلوتر است محصولات ما را به نحوی به تاراج ببرد. یکی از این محصولات بره موم است . در سال 84  قرص بره موم را تولید کردیم و در سال 87 بعد از کلی مشقت تأییدیه اش را از وزارت بهداشت گرفتیم . مشکل این بود که کسی بره موم را نمی شناخت و به هر کس می گفتیم بره موم می گفت موم! نهایتاً قرص بره موم به عنوان یک محصول وارد بازار شد.

      اوایل عرضه به دلیل عدم شناخت مردم، کار بسیار سخت بود . اسم محصول را پرو ایکس ProX گذاشته بودیم. پرو اول کلمه پروپولیس Propolis (بره موم ) است و ایکس را به دلیل مجهول بودن اثر عملکردش انتخاب کردیم. این شد که عده ای به خاطر همین حرف ایکس در نام محصول آن را به قرص ایکس تشبیه می کردند و چنین تفکراتی  داشتند. خوشبختانه الآن بعد از شش سال کار ، در حوزه ی درمان خوب جای خودش را باز کرده و با طرح های پژوهشی که در سراسر ایران  مثلاً در دانشگاه علوم پزشکی مشهد ، تهران ، شیراز یا بابل انجام شد این محصول جایگاه خودش را پیدا کرد. حالا دیگر پزشکانی در سراسر کشور هستند که تمایل به استفاده از فراورده های بره موم در درمان انواع بیماری ها دارند.  اینها روی همه ی این فرآورده ها از عصاره بره موم گرفته تا قرص بره موم ،کرم بره موم و لوسیون بره موم در حوزه های درمانی کار می کنند ونتایج خوبی هم گرفته اند. همین باعث شد به فکر بیافتیم که می شود محصولات دیگری هم در این حوزه تولید کرد.

قرص پرو ایکس سورن تک توس - نحل منفرد

 

     اتفاقا اخیراً موردی بود که از نمونه ی همین محصولات فرستاده بودیم به کره ی جنوبی و مورد پسند قرار گرفته بود و دیروز درخواست نمونه مجدد با آزمایش های کنترلی آن را کردند.

     حال دیگر بره موم جایگاه ویژه ای پیدا کرده است. این یکی از مقاصدی است که از ابتدای کار مد نظرم بود.

    من زنبوردار نیستم و زنبور را خیلی خوب نمی شناسم ولی دیده بودم که زنبوردارها با مشقت زیادی کار می کنند یعنی با هزینه های بالا و درآمد خیلی کم و گاهی ندانسته محصول خوب را خیلی ارزان می فروختند یا برعکس محصول نامناسبی را گران عرضه می کردند . همین برای من ایده ای برای شروع کار در این شاخه بود. در حال حاضر عسل و سایر محصولات زنبور عسل تنها با ملاک اعتماد از هم خرید و فروش می شود. مثلاً در بازار فروشنده می گوید که این خوب است و مشتری اگر به وی اعتماد کرد آن را می خرد. ما سعی کردیم این روند را اصلاح کنیم. یک آزمایشگاه کنترل فراورده های غذایی ایجاد کردیم و در کنارش آزمایشگاه تخصصی عسل را احداث نمودیم. تقریباً این تنها آزمایشگاهی است که در ایران تخصصی روی عسل کار می کند. ما در آنجا عسل را تعیین کیفیت می کنیم. یعنی تشخیص می دهیم که این عسل دارای چه فاکتور های بیولوژیکی است. تشخیص میزان این فاکتورها می تواند ملاک خوبی برای قیمت عسل باشد. یک عسل می تواند صد در صد طبیعی باشد و هیچ گونه شکر هم برای تولید آن به زنبور داده نشده و تقلب دیگری هم روی آن انجام نشده باشد ولی به دلیل اینکه در منطقه مناسبی استحصال نشده یا زنبور فرصت کافی برای تولید آن را نداشته است ممکن است با کمبود یا فقدان فاکتور های بیولوژیک مناسب در آن مواجه باشیم. بنابر این ما از این منظر عسل ها را در درجه های  A B C D درجه بندی می کنیم.

نحل منفرد : منظور شما از فاکتور های بیولوژیک چیست؟

فاکتور های بیولوژیک شامل آنزیم های موجود در عسل، میزان آنتی اکسیدانها و پلی فنل هایی هست که در عسل وجود دارد، اثرات ضد باکتریایی ای که عسل دارد ، همچنین موارد کنترلی دیگری مثل میزان وجود سرب و فلزات سنگین و سایر فاکتور هایی که می تواند بر روی فعالیت عوامل بیولوژیک مؤثر باشد مدنظر ما است ، مثلاً اگر کندو کنار جاده های شهری قرار بگیرد یا نزدیک شهر باشد عسل آن اگر صد در صد هم خالص باشد معمولاً میزان سرب آن بالا است و خیلی چیز جالبی برای مصرف کننده نیست.

      من در جلسه ای در تهران در مورد بره موم و اثرات کرم بره موم در حوزه ی درمان صحبت می کردم یک بزرگواری از معاونین ریاست جمهوری قبلی صحبتش این بود که آقا مگر می شود یک ماده ای اینقدر اثرات دارویی داشته باشد؟ گفتم همه ی ما مدعی هستیم که خدای بالای سر ما راستگو است. وقتی او می آید و در آیه ای از قرآن می گوید: ما عسل را شفای امراض قرار دادیم. دیگر من و شما نمی توانیم بگوییم این طور نیست .  حالا این که ما نمی دانیم مبنی بر نبودنش نیست و خدا را شکر ما این اثرات را دیده ایم.

     به عنوان مثال من چندین سال است با بره موم کار می کنم دیده ام خیلی از خانم هایی که از کرم های آرایشی گران قیمت صد هزار تومانی به بالا استفاده می کردند دیگر آنها را کنار گذاشته اند و از کرم بره موم استفاده می کنند. البته کرم بره موم بوی خاصی دارد و عده ای آن را به دلیل آنکه قبلاً از کرم های عطر دار استفاده کرده اند ، دوست ندارند لذا به من پیشنهاد کردند داخل آن عطر هم بزن اما من گفتم: نه دوست دارم این همین طور طبیعی باشد که مردم وقتی استفاده می کنند بدانند که بره موم چیست و چه استفاده ای دارد. حالا دیگر آنها همین طور که هست به آن عادت کرده اند.

      در حوزه ی درمان چندین پروژه در دانشگاه علوم پزشکی مشهد و جاهای دیگر اجرا شده است که موضوع آنها مطالعه ی تأثیرات فرآورده های بره موم روی زخم پای دیابتی ، زخم بستر ، پانسمان روت کانال دندان و استفاده از آن به عنوان دهانشویه بوده است. این فرآورده ها کاربرد های فراوان دیگری هم دارند. من بخش زیادی از مقالات علمی مرتبط با این کاربردها را در بخش اخبار سایت شرکت سورن تک توس گذاشته ام. بحمد الله توفیق شد که ما روی تأثیرات استفاده از فرآورده های بره موم کارهای جامعی را انجام بدهیم.

 

کرم بره موم سورن تک توس - نحل منفرد

      فعالیت دیگری که ما در آزمایشگاه داریم کارهای کنترلی روی ژل رویال است. فکر نمی کنم در ایران کسی کار کنترلی در خصوص ژل رویال انجام داده باشد. شاید هم خیلی کم کار شده باشد. ژل رویال را  بر اساس خصوصیات فیزیولوژیک و بیولوژیک اش کنترل می کنیم و صحت و سقم و کیفیتش را تعیین می نماییم. اول تعیین می شود آیا این نمونه از ژل رویال طبیعی هست؟  و دوم اینکه دارای چه کیفیتی است؟

    درمورد عسل شما فرمودید: فروش عسل خوب مشکل است! اتفاقاً من برعکس نظر شما را دارم. ما الآن فضایی را ایجاد کرده ایم که خوشبختانه عسل فروش ها از کل کشور به تعداد زیاد نمونه عسل هایشان را برای آزمایش می فرستند. هزینه هر نمونه هم حدود صد هزار تومان می شود. آنها می خواهند تعیین کنند عسل شان چه کیفیتی دارد. من پارسال عسل خوب را با منت خریداری کردم کیلویی چهل و پنج هزار تومان. همین عسل را فروشنده در بازار کیلویی شصت و پنج هزار تومان می داده است. چنین عسل هایی هم خوشبختانه زیاد است و مردم هم خریدار آن هستند. چرا که آثار خوب آن را دیده اند. من بیماری را دیده ام که بیش از ده سال حساسیت داشت. عسل کنار (سدر) خوب که خورد بعد از دو هفته حساسیتش به شدت کم شده بود و الآن هم مصرف عسل را ادامه می دهد. نه دیگر قرص مصرف می کند و نه حساسیت فصلی دارد.

      یکی از مطالبی که ما و همکارانمان در این حوزه به مردم اعلام می کنیم این است که معنی ندارد کسی که  پول ندارد عسل ارزان بخورد. حتی کسی که پول ندارد و مریض است باید عسل با کیفیت بخورد تا اثرات درمانی آن را ببیند.

نحل منفرد: دقیقاً صحیح هست شاید عسل های ارزان آلودگی هایی داشته باشند و مشکلات بیشتری را برای بیمار به وجود بیاورند.

محسن فتحی نجفی: خوشبختانه ما این موارد را شروع کرده ایم و تا اندازه ای در آنها موفق بوده ایم. الآن قرص بره موم ما جایگاه خودش را باز کرده است. کرم بره موم هم همین طور. در حال گرفتن مجوز های لازم برای تولید انبوه کرم هستیم و با حل مسائل تجاری ان شاء الله به زودی وارد بازار خواهد شد. در مورد اثرات درمانی آن هم خوشبختانه مجموعه هایی هستند که آن را برای درمان و پانسمان زخم ها یا پانسمان زخم بستر و حتی زخم های دیابتی استفاده می کنند و موفق هم هستند.

نحل منفرد: خب در این صحبت های شما خیلی موضوعات برای من باز شد یکی اینکه اشاره کردید به آلودگی های عسل این موضوعی است که کمتر کسی از کارشناسان جرأت داشته باشند درموردش صحبت کنند. آیا شما در آزمایشگاه تان روی این موضوع کار کرده اید؟ آیا در مورد آلودگی هایی که از سموم کشاورزی وارد عسل می شود هم کار کرده اید؟ سؤال بعد این که چه انواعی از آلودگی ها می تواند در عسل باشد؟ مواردی را که آزمایش کرده اید به چه نتایجی رسیده اید؟ آیا در ایران این آلودگی ها در محصولات مان زیاد است یا اینکه میزان آنها قابل اعتنا نیست؟

محسن فتحی نجفی : ببینید من اولاً یک مطلبی را بگویم: این آزمون ها هزینه اش بسیار سنگین است . یعنی اگر یک نمونه ی عسل بخواهد به صورت کامل همه ی مؤلفه هایش آزمایش بشود هزینه اش خیلی زیاد می شود. مثلاً یکی از اساتید در دانشگاه شیراز یک مجموعه کلنی زنبور عسل داشت محصولش را فرستاد و ما همه ی آزمایش ها ی مربوطه را برایش انجام دادیم تقریباً هزینه اش چیزی حدود یک میلیون و هفتصد هزار تومان برای کنترل های ...

نحل منفرد: فقط برای یک نمونه؟

محسن فتحی نجفی: بله تنها یک نمونه، در خصوص آلودگی های باقی مانده از سموم کشاورزی رویش کار شد. میزان سرب و فلزات سنگین ، فعالیت بیولوژیک و اثرات ضد میکروب اش را اندازه گیری کردیم و خیلی کارهای دیگر ، شاید حدود بیست و چهار تست روی آن انجام دادیم از بیست و چهار تست تقریباً همه را خوشبختانه پاس کرد و بعد هم از ایشان سؤال کردم خب حالا این عسل کیفیت  Aمثبت از نظر ما دارد شما چه قیمتی برای آن مد نظرتان هست؟ گفتند: من کیلویی صدو پنجاه تومان مشتری برایش دارم. البته مقدارش هم کم نبود. اینطور است که ما اگر بخواهیم برای همه ی عسل ها همه ی فاکتورهای کنترلی را اندازه گیری کنیم نه کسی هزینه اش را می دهد و نه برای زنبوردارها به صرفه است. ما هم معمولاً برای خودمان خیلی جالب نیست که بخواهیم این همه هزینه کنیم بدون آنکه درآمدی از آن حاصل شود یا  صرفاً گزارشی بدهیم .

     ولی در مواردی این آلودگی ها را اندازه گیری کرده ایم. مثلاً  میزان سرب موجود در عسل های مختلف را من خودم بارها اندازه گیری کرده ام. عسل هایی که در کوهستان تولید شده بودند مقدار سرب شان بسیار کم یا اصلاً صفر بود ، ولی عسل هایی که در جاهای دیگر تولید شده بودند مثلاً محصولات زنبورستان هایی که نزدیک شهرها بوده یا در مناطق پر گرد و خاک مستقر بوده اند آلودگی بیشتری به سرب داشتند. بعضی از زنبورستان ها در مناطقی که باد خیز است مستقر می شوند. معمولا ذرات سنگ و ذرات گرد و خاکی که داخل کندو می رود باعث می شود که میزان آلاینده ها  داخل کندو بالا رود. البته این آلاینده ها منظور آلاینده های کشاورزی شاید نباشد بیشتر منظور آلاینده های فلزی است بنابر این...

نحل منفرد: یعنی در این آزمایشات مقدارشان از حد مجاز بالاتر بوده است؟

محسن فتحی نجفی: بله ، این آلودگی ها می تواند دربره موم هم وجود داشته باشد. یکی از آزمایشاتی که من خودم فارق از آزمایشات کنترلی موجود ، برای بره مومی که در تولید قرص یا کرم ها استفاده می شود گذاشته ام اندازه گیری میزان سرب است. شاید یک تولید کننده دوست نداشته باشد این آزمون را بگذارد اما ما گذاشتیم. آلودگی دیگری که در بره موم وجود دارد قیر است. خب قیرخودش  پلیمرهای نفتی را وارد بره موم می کند و ممکن است مسمومیت ایجاد کند. خیلی ها اطلاع ندارند و فکر می کنند این قیر بره موم سیاه است. پس قاعده این است که عسل و بره مومی که در مناطقی کمتر آلوده یا مناطقی که از مراکز شهری دور هستند تولید می شود کیفیت بهتری داشته باشد. ما این را تقریباً در آزمایشات به اش رسیده ایم. مثلاً عسل یکی از مناطق غربی کشور را که پارسال و امسال دو ، سه نمونه برای ما فرستاده اند بسیار عسل خوبی بوده است. عسل هایی که در مناطق هزار مسجد تولید شده بود هم همین طور ولی عسل هایی بوده که از منطقه ی جنوب آمده و خیلی کیفیت مناسبی نداشته است. البته امسال متأسفانه کلاً سال خشکی بوده و عسل خوب کمتر به دست ما رسیده است.

نحل منفرد: ما عسل ها را از یک منظر به دو قسمت تقسیم می کنیم .یکی عسلهای کوهستانی هستند یکی عسل های گیاهانی که کشت می شوند من این را می خواهم بدانم که گیاهانی که کشت می شوند مثلاً فرض کنید عسل گشنیز ، عسل شوید یا عسل بهار نارنج آیا اینها آلودگی بالاتری نسبت به عسل های کوهستانی دارند ؟

محسن فتحی نجفی: من کنترل نکردم احتمالاً ممکن است کسی هم کنترل نکرده باشد ولی طبیعت این است که در مناطق کوهستانی با توجه به اینکه همه منابع طبیعی هستند یعنی آب طبیعی است گیاه به صورت طبیعی رشد می کند که رشد آن کم و مواد مؤثره ی آن غلیظ است. اصطلاحاً به قول ما ماده فعالش زیاد است. مثلاً اگر شما گشنیز یا شوید را کشت کنید شاید کیفیت مواد مؤثره اش نسبت به یک گیاه کوهستانی به مراتب کمتر باشد. مثلاً ما عسل های شمال را داریم مثل بهارنارنج  اینها از نظر مواد مؤثره کیفیت نسبتا پایینی دارند. اگر چه دارای طعم مناسب و طبیعی هستند اما منطقه غنی نیست. ولی از آن طرف ما عسل هایی داریم که در منطقه کوهستانی یا منطقه خشک هستند اگر چه کندو ،عسل کم میدهد ولی عسل از نظر مواد مؤثره بسیار غنی است. مثلاً میزان پلی فنل در عسل های خوب 8 صدم درصد است . اما ما در چنین نمونه هایی عسل هایی را داشته ایم که بیش از دو یا سه برابر این میزان پلی فنل داشته اند.

نحل منفرد: پلی فنل چیست ؟

محسن فتحی نجفی: پلی فنل مجموعه آنتی اکسیدانها و مجموعه فلاونوئیدهایی است که به عنوان مواد مؤثره ی درمانی در عسل مطرح هستند یعنی اگر ما بخواهیم بگوییم یک عسل یا هر ماده دیگری خاصیت درمانی طبیعی دارد مبنایش فلاونوئیدها و آنتی اکسیدانها و مجموعه پلی فنل هایی است که درآن وجود دارد .

نحل منفرد: خب من یک مقدار برگردم به محصولات تان ، چند محصول مختلف است فکر میکنم کرم بره موم ، ژل بره موم ، دهان شویه بره موم ، عصاره بره موم و ...

محسن فتحی نجفی: بله و  قرص بره موم...

نحل منفرد: اول درباره  قرص بره موم ، قرصی که تولید کرده اید همین بره موم طبیعی است یا کاری روی آن انجام داده اید؟

محسن فتحی نجفی: نه ،بره موم فرآوری می شود و یک سری تکنیک روی آن پیاده می کنیم که مواد مؤثره اش را بگیریم ، ببینید در مورد قرص بره موم ، اگر بخواهم از کل به جزء بیایم، به قول طلبه ها: خداوند هیچ چیز را بی دلیل خلق نمی کند ، اگر ما بره موم را آنالیز کنیم از نظر مواد چند بخش عمده دارد یک بخش موم و واکس و رزین آن است. یک بخش هم مواد فعال در آن است.  بیشتر از نود و پنج درصد مواد تشکیل دهنده ی بره موم آن واکس و موم و رزین و مواد دیگری است که بصورت جامد در بره موم وجود دارد. از نگاه من به عنوان یک نیمه متخصص علت وجود اینها در بره موم این است که این مواد محافظ مواد فعالی هستند که زنبور آنها را جمع آوری می کند.  این مواد قابل هضم توسط ما انسانها یا حیوانات نیست. یعنی شما هیچ انسانی را نمی بینید که داخل معده اش موم را بتواند هضم کند ولی زنبور خودش می تواند. یعنی زنبور توانمندی این را دارد که موم را تولید کند و موم را هضم و استفاده کند. بنا براین از نگاه من موم و واکس و رزینی که داخل بره موم است حافظ آن مواد موثره و  طلایی است که زنبور با زحمت آن را تولید کرده است. جالب اینجا است اگر زنبور در شرایط بدی باشد عسلش را مصرف می کند ، مومش را مصرف می کند ، گرده اش را مصرف می کند ، ژل رویالش را مصرف می کند ولی  هیچوقت بره مومش را مصرف نمی کند. بره موم سیستم ایمنی کندو است. سیستم حفاظتی کندو است. بنا براین این طوری طراحی شده که بتواند کندو را حفاظت کند. حالا اگر شما بره موم را خام مصرف کنید شاید از کل مواد فعال داخل بره موم درصد کمی را بدن انسان در معده هضم و استفاده کند. مابقی آن به صورت غیر قابل استفاده دفع می شود. ما آمدیم یک فنی را روی بره موم پیاده کردیم. آن هم این بود که این واکس و رزین را ازش گرفتیم و خودمان  یک واکس و رزین  طبیعی مجازی به آن دادیم که مواد فعالش بتوانند داخل بدن ما راحت تر آزاد شده و استفاده شوند.

نحل منفرد: یعنی با خوردن خود بره موم این اتفاق نمی افتاد. یعنی آن واکس و رزین اجازه نمی دهد که مواد فعال آن جذب شود؟

محسن فتحی نجفی: نه ببینید بره موم در واقع یک پوشش بزرگی دارد ،  مواد فعال که داخل این پوشش هستند ، آهسته آهسته آزاد می شوند. بدن ما نمی تواند این پوشش مومی را هضم کند تا بتواند مواد مؤثره داخل اش را به طور کامل جذب کند. چون این مواد محافظ از جنس پروتئین نیستند.

نحل منفرد: یعنی در مصرف بره موم طبیعی مقدار جذب مواد مؤثره خیلی کم است؟

محسن فتحی نجفی: بله خیلی پایین است بنا براین ما آمدیم قرص را طوری ساختیم که مواد فعال بتوانند آزاد شوند. برای این کار مواد فعال را با ترکیبات طبیعی مثل ساکاروز و لاکتوز مخلوط کردیم و بعد آن را به صورت قرص بسته بندی کردیم. اگر قرص های بره موم طبیعی را دیده باشید همه آنها سیاه است. یعنی  مشخص است که بره موم را آورده اند و فقط پرس کرده و قرصش کرده اند. مال ما دقیقا برعکس قضیه است قرص سفید و زیباست و مصرف کننده از رنگ سیاه یا طعم خاص آن شکایتی ندارد. چون روکش قرص ،  روکش شیرینی هست حتی بچه ها مصرف می کنند و برایشان قابل استفاده است.

نحل منفرد: این مواد فعال چی هستند؟

محسن فتحی نجفی: عرض کردم همین پلی فنل ها مجموعه پلی فنل ها ، ویتامین ها و مینرال ها هستند. اینها موادی هستند که داخل بره موم وجود دارند تا بتوانند ترکیب حمایتی از کندو را ایجاد کنند.

نحل منفرد: خب شما درمورد کرم گفتید که از پایه کرم استفاده می کنید. یعنی مواد مؤثره ی بره موم را که استخراج کردید آن را با پایه کرم مخلوط می کنید. آیا این مواد دیگری که در محصول استفاده می شود مواد شیمیایی هستند؟ آیا آنها می توانند عوارضی داشته باشند؟

محسن فتحی نجفی: نه ببینید کرم ها کلاً بر دو نوع پایه ساخته می شوند. یک نوع آن با پایه مواد طبیعی مثل گیلیسرین و چربی های طبیعی و این جور چیزها و بخش بسیار کوچکی هم مواد شیمیایی ساخته می شود. مقدار مواد شیمیایی که در این نوع استفاده می شود به قدری ناچیز است که تاثیری روی عملکرد کرم  ندارد. ببینید گاهی در تولید خود کرم ها از مواد موثره ی شیمیایی استفاده می کنند که مثلاً سریع رنگ پوست را سفید کند. که بله این مضر است. ولی در پایه کرم ها ماده ی مؤثره ی خاصی استفاده نمی شود. پایه کرم ها حامل هایی هستند که شما می توانید هر ماده ای را به آن اضافه کنید. علت اینکه ما از پایه کرم استفاده کردیم هم این بود که مثلاً من با دمبه کرم را درست کردم ، خیلی هم خوب بود ولی روغن دمبه با اینکه بسیار کیفیت و اثر بخشی خوبی دارد ولی مصرف کننده رغبت نمی کند که از آن استفاده نماید.  چرا که دو تا بو با هم در این کرم وجود دارد. یکی بوی دمبه و دیگری بوی بره موم.  اختلاط این دو یک مقدار تاثیر گذار بود. از طرف دیگر ما ندیدیم کسی اعتراضی داشته باشه که پایه کرم مشکل یا عارضه ای ایجاد کرده باشد . به هر حال سعی شده اینها به شکلی استاندارد سازی شود. ما معتقدیم این محصول هر چی طبیعی تر باشد بهتر است.

     البته اگر شما مایل باشید می توانید از  لوسیون بره موم استفاده کنید. اما هر کدام از این محصولات یک کاردبردی دارد. مثلاً اگر شما بخواهید بره موم ماندگاری بیشتری روی پوست داشته باشد نمی توانید از لوسیون استفاده کنید. چون لوسیون یا ژل بلافاصله خشک می شود. در صورتی که کرم پایداری اش بیشتر است. مثلاً برای زخم بستر کرم را استفاده می کنیم. چون این ماده مؤثره باید تا یک مقداری آنجا بماند.  همین وجود قسمت چربی یا قسمت پایه کرم کمک می کند که ماده ی موثره روی بخش آسیب دیده قرار بگیرد. بنا بر این یکی از دلایلی که ما از پایه کرم استفاده کردیم این  بود. البته ما سعی کردیم ساده ترین پایه کرم را استفاده کنیم نه ترکیبات پیچیده ای که در بازار وجود دارد. به هر حال یک بخش خیلی جزئی از این پایه کرم ها مواد نفتی هست. که طبیعی هم هست و ما این مواد نفتی را هم به عنوان ترکیبات طبیعی تلقی می کنیم .

 

لوسیون بره موم سورن تک توس - نحل منفرد

نحل منفرد: خود موم زنبور عسل نمی توانست این نقش را ایفا کند؟

محسن فتحی نجفی: البته بخش زیادی از این پایه کرم ها اصلاً موم هست.

نحل منفرد: سؤال دیگر آنکه آیا محصولات شما دارو محسوب می شوند؟یعنی آن چرخه های کنترلی دارو را برای گرفتن مجوز در وزارت بهداشت باید طی کند ؟

 محسن فتحی نجفی: ببینید وزارت بهداشت نه در ایران بلکه در تمام دنیا موادی را که ترکیبی هستند و آثارشان آثار جامع است مکمل تلقی می کند.  مثلاً شما یک گیاه را می گویید این گیاه باعث از بین رفتن ترشا می شود. این به عنوان مکمل تلقی می شود. ولی اگر گفتید مثلاً منتولی که در این گیاه هست را عرضه کنیم که باعث از بین رفتن ترشا می شود این دیگر می شود دارو . اگر ماده ی خاصی را ثابت کنید که می تواند اثر درمانی داشته باشد این می شود دارو. اما اگر مجموعه ای از مواد هست که اثر یا آثاری را ایجاد می کنند این دیگر می شود مکمل. حالا  مکمل ها می توانند پیشگیری کننده یا درمان کننده باشند.  در دنیا بره موم را به عنوان دارو مطرح نمی کنند اما به عنوان یک مکمل از آن برای درمان استفاده می کنند.

نحل منفرد: پس محصولات شما هم به عنوان مکمل مطرح است؟

محسن فتحی نجفی: بله

نحل منفرد: موارد مصرف این محصولات چیست؟

محسن فتحی نجفی: ببینید بره موم یک طیف وسیعی از مصارف درمانی دارد. به عنوان مثال الآن از بره موم در درمان سرطان ها استفاده می شود. افرادی که رادیو تراپی شده اند ، سرطان دارند و لنفویست های خونشان پایین می آید در اینها بره موم کمک می کند که بدن خودش را بالا بیاورد. برای کمک به کبد و تنظیم آنزیم های کبدی استفاده می شود. برای تنظیم هورمون های بدن استفاده می شود.  سوخت و ساز بدن را تنظیم می کند. سیستم های مرتبط با هورمون های رشد را تنظیم می کند. این مطالبی که خدمتتون عرض میکنم در واقع ما خودمان در دانشگاه ها رویش کار کردیم و آنها را اثبات کرده ایم و یک بخشی آن کارهایی بوده است که در دنیا انجام شده . یعنی کار شخص من نیست که بگویم من انجام داده ام. مجموعه ای از دانشمندان دنیا در بیست سال گذشته روی بره موم کار کرده اند. الآن بیش از 1500  مقاله کاربردی و بیش از 300 پتنت محصول در دنیا وارد شده که نسبت به...

نحل منفرد: فقط در مورد بره موم؟

محسن فتحی نجفی: بله فقط در مورد بره موم ، که نسبت به محصولات مشابه یا مثلاً عوامل مشابه یک عدد  بالایی هست. همین نشان میدهد که بره موم می تواند در خیلی از موارد درمانی مصرف بشود. مثلاً در پانسمان روت کانال دندان استفاده می شود. برای دندان ، به عنوان دهانشویه برای حذف باکتری ها و حذف عملکرد اکسیداسیون روی دندان استفاده می شود. در درمان زخم ها هم برای ترمیم زخم و هم برای جلوگیری از رشد باکتریها در اطراف زخم استفاده می شود. دیگه عرض کنم خدمت شما ...

نحل منفرد: در موردزخم پای دیابتیها چطور؟

محسن فتحی نجفی: بله حتی یکی از همکاران در تهران که لارو درمانی می کنند از لوسیون بره موم برای زخم پاهای بسیار شدید کمک می گیرند و با استفاده از محصولات بره موم خوشبختانه درمان و التیام انجام می شود.

نحل منفرد : با کرم بره موم؟

محسن فتحی نجفی: با لوسیون و کرم ،  لوسیون به دلیل نفوذ پذیری زیاد در مناطقی که عمق  زخم زیاد است  استفاده می شود. بعد از اینکه لایه ای روی زخم ایجاد شد در مرحله ی بعد از کرم استفاده می کنیم تا چربی آن بتواند پایداری بیشتری را ایجاد کند. برای همین ما یک پروژه ی دکترای تخصصی را در دانشگاه علوم پزشکی مشهد اجرا کردیم که قبل از سال پایان یافت. در این پروژه روی افرادی که زخم پای دیابتی داشتند کار کردند و نتایج بسیار خوبی گرفتند. تز انجام شده در دانشگاه علوم پزشکی موجود است و در این پروژه از کرم و لوسیون تولید شده شرکت سورن تک توس استفاده کرده بودند. بنابراین بره موم آثار جامعی دارد.

نحل منفرد: حالا با این اوصافی که گفتید یعنی آزمایشات بالینی روی این محصولات انجام شده است به این معنا که یک بیمار این محصول را استفاده کند و دیگری نکند و این دو با هم مقایسه شده اند؟

محسن فتحی نجفی: بله همه اینها انجام شده

نحل منفرد: چه کارهایی کرده اید؟ یک مقدار توضیح بدهید.

محسن فتحی نجفی: سایت ما هست اگر دیده باشید یکسری از این نتایج را در آن قرار داده ایم. مثلاً اگر دیده باشید یکسری از پروژه هایی که کار شده عناوین اش در سایت هست . در سایت  مقالات جدید 2014 ،  کارهای بالینی و مقالاتی که در مورد آثار بره موم در دنیا انجام شده و کارهایی که ما  خودمان در ایران انجام داده ایم همچنین طرح هایی که در دانشگاه علوم پزشکی مشهد تا سال 90 انجام داده ایم و الآن هم ادامه دارد و سایر کارهایی که در دانشگاه بابل ، دانشگاه یزد و دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام شده است را قرار داده ایم . یکی از این کارها در مورد بررسی اثر بره موم در بهبود زخم در پای دیابتی بوده که عرض کردم اخیراً تمام شده یکی دیگر بررسی اثر بره موم بر قند خون و لیپید های سرم در بیماران دیابتی  نوع 2 بوده است اینها مقالاتش وجود دارد ...

نحل منفرد: اینها که می فرمایید متن مقالاتش هم در سایت هست؟

محسن فتحی نجفی: خیر متن مقالات مرتبط در پایان نامه ها وجود دارد. یکی دیگر از این کارها بررسی اثر لیپید بر قند خون هست دیگری بررسی اثر دهانشویه ی بره موم در پیشگیری و درمان التهاب ناشی از اشعه درمانی در سرطان های سر و گردن است که این اولین پروژه ای بود که ما روی بره موم در دانشگاه دندانپزشکی مشهد انجام دادیم.

نحل منفرد: روش کار چگونه بوده است ؟

محسن فتحی نجفی: روی بیست بیمار با بره موم کار شد و بیست  بیمار با دارونما . بعد آثارش بررسی شد. بعد از دوران درمان تمام بیست بیماری که تحت درمان بره موم بودند خوشبختانه درمان شدند. خوب شدند. حتی پزشک هایی که روی آن کار می کردند خودشان احساس ناراحتی می کردند که چرا ما بیست بیمار را که می توانستند درمان بشوند را درمان نکردیم و دارو نما به آنها دادیم.

نحل منفرد: در رابطه با زخم پای دیابتی یا قند خون چطور ، همین طور عمل شده است؟

محسن فتحی نجفی: نه در زخم پای دیابتی دیگر سیاست بر این شد که دیگر دارو نما را کنار بگذاریم. صرفاً بیمار را درمان کنیم و آثار قبل و بعدش را بررسی کنیم. که اصطلاحاً اِتیک نداشته باشد. یعنی خدای نکرده بیمار رنج اینکه می خواهد از ماده ای غیر مؤثر یا کم مؤثر استفاده کند نداشته باشد.

     مورد دیگر برای افرادی که آفت دهان شایع و تقریباً دائمی دارند ، استفاده شد. در این آزمایشات ما به بیمار گفته بودیم روزی یک عدد قرص بخورد هر هفته بیماران بررسی می شدند و بعد از 60 روز آنالیز انجام شد و تمام بیماران که تحت کنترل بودند آفت دهانشان از بین رفت یا شدتش کاهش پیدا کرد.

نحل منفرد: یعنی کامل درمان شدند و دیگر برنگشت؟

محسن فتحی نجفی: بله من الآن به شما بگویم ما در منزل خودمان تا قبل از مصرف بره موم همه آفت دهان داشتیم . مخصوصاً همسرم. به جرأت بگویم الآن بیش از هشت سال است که ما هیچکدام دچار آفت دهان نشده ایم.

نحل منفرد: پس باید ما را هم یکی از مشتریان پر و پا قرص خود بدانید چون این مشکل را داریم!

محسن فتحی نجفی: در قسمت دیگری از بخش اخبار سایت سورن تک توس بحث استفاده از بره موم در پالپ دندان است. وقتی که عصب کشی می کنند در روت کانال دندان یک مشکلی که ایجاد می شود این است که آنجا  خونریزی و احتمال آلودگی و هم موضوع ترمیم مطرح است. این سه تا مشکل با هم وجود دارد. معمولاً دندان پزشکان یک پانسمان داخل کانال می گذارند که ضد باکتری است. فقط می تواند جلوی رشد باکتری ها را بگیرد. بعد باید صبر کنند تا آن قسمت ترمیم شود تا روی دندان را پوشش دهند.

          آزمایش تأثیر بره موم در پانسمان روت کانال دندان در سه پایان نامه ی دانشجویی دوره ی دکترای تخصصی در مشهد انجام شد. این پروژه سه بخش بود و در این سه بخش کاملاً مشهود شد که تمام مواردی که تحت درمان قرار گرفتند درمان شدند و زخم و آلودگی شان در حد صفر بود.

     برای درمان سرطان تخمدان خانم ها با استفاده از فرآورده های بره موم هم در بیمارستان امام رضا (ع) کار مطالعاتی انجام شده است. آن هم خوشبختانه توسط دانشگاه علوم پزشکی انجام شد.

     دلیل اینکه در ایران کارهای بالینی را روی بره موم انجام دادیم تأیید نشده بودن آن در دنیا نبود بلکه استفاده از بره موم در نقاط مختلف دنیا تاریخچه ای بسیار قدیمی دارد.  جالب است که شما بدانید که بره موم ماده ای است که در اروپا به عنوان پیشگیری کننده از سرماخوردگی معروف است. چرا که هوای اروپا سرد است سرما خوردگی هم در آنجا زیاد است لذا از بره موم فراوان استفاده می شود.  شاید در اروپا 80 درصد مردم می دانند پروپولیس چیست؟ اما در ایران شاید دو درصد مردم هم ندانند بره موم چیست.

نحل منفرد: بله همانطور که خودتان گفتید هروقت بگویید بره موم می گویند موم!

محسن فتحی نجفی: بله اصلاً الآن در روسیه بره موم را به عنوان پنیسیلین روسی می شناسند. در جنگ های تزاری که داشته اند یا جنگ های بعد از آن برای زخم های عمیق سربازان توسط شمشیر یا جراحات جنگی تنها ماده ی درمانی شان همین بره موم بوده است. آن را بازش می کردند روی دستمال های تمیز می گذاشتند و روی زخم را با آن پانسمان می کرده اند و مطمئن بودند آلودگی ایجاد نمی کند و از طرف دیگر ...

ادامه مطلب
موضوعات : بیماریها, مقالات

 روشهاي كاهش خطرات مسموميت زنبوران عسل

در مبارزه با مسموميتهاي شيميائي زنبورعسل اكثر اقدامات پيشگيرانه بوده و در صورت مواجه با مسموميت كارخاصي انجام نخواهد گرفت چرا كه فاصله بين مسموميت و بروز علائم و تلفات بسيار كوتاه بوده و در عرض چند ساعت تلفات زيادي در زنبورستان اتفاق مي افتد. در نتيجه تمام اقدامات لازم براي جلوگيري از مواجه با مسموميت، هماهنگي و همكاري بين كشاورزان و زنبورداران است. زنبورداران بايد قبل از استقرار كندوهايشان در باغات و مزارع برنامه هاي سمپاشي كشاورزان را اخذ نموده و بر اساس آن اقدام به برنامه ريزي براي استقرار، كوچ و يا اتخاذ تدابير پيشگيرانه نمايند.

سمپاشی و مسمومیت در زنبورعسل

علائم سمپاشی و تلفات زنبورعسل


زنبور عسل

كشاورزان هم در صورت مشاهده زنبورستاني در مجاورت مزارعشان برنامه سمپاشي خود را به اطلاع زنبوردار رسانيده و او را در جريان ميزان سميت سموم مورد استفاده قرار داده تا زنبوردار اقدامات پيشگيرانه خود را انجام دهد. البته زنبورداران و كشاورزان بايد توجه نمايند كه مسموميت زنبوران عسل تنها رويه اي از خطرات ناشي از سموم كشاورزي است رويه ي ديگر آن آلودگي محصولات كندو به سمومي است كه عوارضي را در مصرف كنندگان اين محصولات ايجاد مي كنند. بطوريكه گاهي سمي براي زنبوران عسل چندان خطرناك نيست ولي زماني كه در داخل عسل و گرده گل به حالت تجمعي ذخيره مي شود عوارض ناخواسته اي را در مصرف كنندگان بوجود خواهد آورد، لذا زنبورداران تنها نبايد به جنبه سمي يا غير سمي بودن سموم براي زنبورانشان اكتفا كرده و از ميزان سميت اين مواد براي مصرف كنندگان محصولات زنبورعسل غفلت نموده و عوارض آنها را ناديده گيرند. با اينحال جهت برخورد صحيح و اتخاذ تدابير مناسب در زمان سمپاشي مزارع و باغات بايد به نكات زير توجه شود:

1. همواره از سموم واجد برچسب شركت سازنده معتبر استفاده نمائيد.

2. از حشره كشهائي كه ماندگاري زيادي روي گلها دارند استفاده نكنيد.

3. از حشره كشهاي كم خطر براي زنبوران عسل استفاده نمائيد.

4. در مواقعي كه كاهش دماي هوا يا نشستن شبنم زياد روي گياهان در شب پيش بيني مي شود، عمل سمپاشي را انجام ندهيد چرا كه در اين مواقع ماندگاري سموم و خطر مسموميت زنبورها دو برابر حالت عادي است.

5. استفاده زميني سموم كم خطرتر از روشهاي هوائي است چرا كه ذرات شناور كمتري ايجاد شده و مساحت كمتري هم سمپاشي خواهد شد.

6. از سمومي كه زمان ماندگاري 4 تا 8 ساعت دارند در پايان روز، زماني كه زنبورها از چرا برگشته اند، و هنگام نيمه شب استفاده كنيد. سمومي كه ماندگاري كوتاه تري دارند را در حد فاصل غروب و صبح زود بكار ببريد. زنبورها معمولاً از ساعت 7 صبح تا 8 بعد از ظهر داراي فعاليت چراگري مي باشند. استفاده از سموم در ساعات پاياني روز كم خطرتر از ساعات اوليه روز است.

7. كم خطرترين فرمولاسيون سموم را انتخاب نمائيد. فرمولاسيون دانه اي براي زنبورها كم خطرتر است. چرا كه اين سموم در سطح خاك استفاده شده و دانه هاي آنها بزرگتر از آن است كه توسط زنبورها برداشت شوند. با اين حال حشره كشهاي سيستميك كه بصورت دانه اي استفاده مي شوند امكان دارد در داخل گرده ها وجود داشته و زنبورها را تحت تأثير قرار دهند.

8. معمولاً فرمولاسيون مايع سالمتر از پودرهاي مرطوب شونده اند، چرا كه پودرها نسبت به مايعات مدت زمان بيشتري در مزرعه سمي خواهند ماند.

9. فرمولاسيون پودري(گرد پاشي) و ميكروكپسولي شده براي زنبورها بسيار خطرناكند چراكه اين مواد از نظر اندازه بسيار شبيه به دانه هاي گرده بوده و براحتي به موهاي زنبور چسبيده و بداخل كندو آورده شده و نوزادان و ملكه ها را تحت تأثير قرار مي دهند.

10 . قبل از اينكه از سموم با مدت زمان ماندگاري بيش از 8 ساعت استفاده كنيد از زنبورداران بخواهيد كه زنبورهايشان را به مدت چند روز از آن محوطه دور كرده و بعد از كاهش خطرات به آنجا برگردند.

پرورش زنبور عسل

آنچه كه بايد زنبورداران در حين سمپاشي باغات و مزارع انجام دهند:

-1 كلني هاي بدون كد و مشخصات را در نزديكي مزارع و باغات رها نكنيد. مشخصات ، آدرس و شماره تلفن صاحب كلني ها را به باغداران ارائه دهيد.

-2 كمتر از 48 الي 72 ساعت بعد از سمپاشي مزارع با سموم بسيار خطرناك براي زنبوران عسل، به مزارع برنگرديد. 50 تا 90 درصد از زنبورها در عرض 24 ساعت بعد از سمپاشي ها تلف مي شوند. برخي از سموم از جمله كلرپيريفوس و تيامتوگزام مدت ماندگاري بيشتري دارند.

-3 كلني ها را حداقل 5 كيلومتر از مناطقي كه با سموم خطرناك براي زنبورها سمپاشي شده اند دور كنيد.

-4 كلني ها را بيشتر در مكانهاي مرتفع قرار دهيد تا در مكانهاي پست و گود. حشره كشها به مناطق پست فرود آمده و با بادهاي صبحگاهي به جريان در خواهند آمد. شرايط وارونگي محيط هم خطر را بطور ويژه اي افزايش مي دهد.

-5 شب قبل از سمپاشي با حشره كش خطرناك، كلني ها را با يك گوني مرطوب بپوشانيد. اين پوششها را به مدت2 الي 3 روز مرطوب نگهداريد تا زنبورها را از خطرات داخلي محافظت نمايد. رعايت این موضوعات بیش از قوانین و مقررات، نیازمند روابط مستحکم و صمیمی زنبورداران و کشاورزان است.

در صورت عدم هماهنگي و همكاري بين زنبوردار و كشاورز اقدامات فوق نتيجه چنداني در پي نخواهند داشت. البته مهمتر از همه، رعايت اصول سلامتي در توليد و مصرف سموم كشاورزي توسط كارخانجات توليد سموم كشاورزي است كه علاوه بر انتخاب سالمترين نوع مواد، كشاورزان و زنبورداران را در جريان ميزان سميت و نحوه پيشگيري از عوارض مواد توليد شده قرار داده و زمان ماندگاري آنها را بر روي گياهان مشخص كرده تا زنبورداران زمان پرهيز از حضور در باغات سمپاشي شده را رعايت نمايند.

 
منبع : دكتر مصطفي مرادي عضو هيئت علمي مركز تحقيقات كشاورزي

ادامه مطلب
موضوعات : مقالات

از زمان ملکه کلوپاترا تا ملکه صبا ،عسل برای زیبایی پوست خانمها به کار میرفته است.در قرن هیجده ملکه آن زمان انگلیستان ،موهایش را به وسیله لوسیونی که از عسل درست می شد رنگ میکرد و رنگ موی درخشان ملکه در دربار آن روز معروف بوده است در دربار فرانسه کنتس ها عسل را به وسیله کرم و شیر پاکنی که از آن درست میشد مصرف می کردند.لولامونتز زیبای آشوبگر قرن نوزده ،زیبایی خیره کننده خویش را در مایه کرمی که در منزل تهیه میکرد می دانست و آن عبارت بود از ۲ قاشق عسل و یک قاشق روغن زیتون که پانزده دقیقه بر روی صورت می ماند طریقه استفاده عسل در ماسکهای زیبایی ماسکهای زیبایی برای پاک کردن پوست و تقویت استفاده می شود.شاید تا به حال از خواص عسل زیاد شنیده باشید . منظورم خواص خوراکی و مزایای تغذیه ای آن نیست . بد نیست بدانید عسل اثرات معجزه آسایی بر پوست دارد . معمولا در دستور ماسک های مختلفی که برای صورت توصیه می شود ، عسل هم وجود دارد . درست است که در هنگام استفاده پوست چسبناک و غیر قابل تحمل می شود ، اما شادابی و تمیزی که بعد از شست و شو به جای می ماند ، شما را وسوسه می کند تا باز هم از آن استفاده کنید . اصولا سالم ترین ماسک های صورت آنهایی هستند که در منزل و توسط خود شما تهیه می شوند . چرا که در تهیه آنها از مواد صد در صد طبیعی و بدون هیچ ماده ی افزودنی استفاده می کنید . قبل از گذاشتن ماسک روی صورت باید کاملا بقایای کرم ها و مواد آرایشی را با پنبه ی آغشته به ماده ی پاک کننده از صورت خود پاک کنید . سپس پوست صورتتان را با آب ولرم و صابون بشویید و ماسک را به صورت دورانی با حرکات دست از اطراف بینی و لب به سمت گونه ها بزنید . همچنین پیشانی و چانه را نیز با ماسک بپوشانید . اطراف چشم و لب ها را خالی نگه دارید . اگر ماسک بعد از ۲۰-۱۵ دقیقه اثرات خود را گذاشته و باید شسته شود ، به آرامی مواد را با آب ولرم از صورت خود پاک کنید . مطلقا به هنگام پاک کردن ماسک از صابون استفاده نکنید . می توانید در هنگامی که ماسک بر صورت دارید ، ورزش های آرام بخش یا حرکات یوگا انجام دهید . شادابی و لطافت پوست همراه با آرامش روحی ارمغان این ۳۰ دقیقه برای شماست ماسک شاداب کننده پوست مواد اولیه: دو قاشق غذا خوری آرد جو دو قاشق چایخوری پودر نعناع دو قاشق غذا خوری عسل سه قاشق غذا خوری شیر طرز تهیه و مصرف عسل ،آرد جو و پودر نعناع را مخلوط نموده تا به صورت خمیر در آیدآنقدر شیر به مخلوط اضافه نماییدتا حالت کشدار پیدا کنداما خیلی روان نباشد صورت و گردن را تمیز شسته،موها را عقب بزنید مواد را به صورت مالیده و مراقب زیر چشمان باشید. مدت نیم ساعت صبر کرده سپس صورت را با آب ولرم بشوییدصورت را خشک کرده و کرم مرطوب کننده مصرف کنید این ماسک پوست را صاف و عمیقا تمیز می کند.

ادامه مطلب
موضوعات : مقالات

اسطوخودوس گیاهی است خودرو که آرامبخش است و برای درمان انواع سردردها، رفع بی‌خوابی و... موثر است.

 اسطوخودوس، ‌گیاهی است چندین ساله به ارتفاع حدود نیم متر با برگ‌های متقابل، باریک،‌ دراز، سبز رنگ و پوشیده از گل‌های سفید پنبه‌ای است. گل‌های آن به رنگ بنفش و به صورت سنبله می‌باشد.

 اسطوخودوس در بیشتر نقاط دنیا به صورت خودرو می‌روید و بسته به شرایط محیط و خاک به انواع مختلف ظاهر می‌شود.

قسمت مورد استفاده این گیاه،‌ گل‌ها و سر شاخه‌های گلدار آن است.

 اسطوخودوس بوی بسیار مطبوعی دارد ولی طعم آن تلخ است و به علت بوی مطبوع آن در عطر سازی مصرف می‌شود.
 
از دیر باز ملل مختلف با خواص این گیاه دارویی آشنا بوده‌ و از آن برای رفع بسیاری ناراحتی‌ها از جمله مشکلات هاضمه، بی‌خوابی، اضطراب استفاده می‌کردند.

 در جنگ جهانی اول از خواص دارویی این گیاه برای درمان و ضدعفونی کردن زخم‌ها استفاده می‌‌کردند و کشاورزان انگلیسی برای پیشگیری از سردرد و آفتاب‌زدگی گل‌های این گیاه را درون کلاه‌های خود می‌گذاشتند.
برخی از خواص دارویی اسطوخودوس:

• رفع استرس و افسردگی:

روغن اسطوخودوس آرام‌بخش و ضد تشنج بوده و تاثیر آرام‌بخش‌های دیگر را افزایش می‌دهد.

• رفع بی‌خوابی:

محققان انگلیسی طی تحقیقات خود به این نتیجه رسیدند که استفاده از اسطوخودوس در رفع بی‌خوابی، همانگونه که در طب سنتی آز آن استفاده می‌شده، تاثیر به ‌سزایی دارد.

 در بیمارستان‌های انگلیس، برای رفع بی‌خوابی به بیماران بالش‌هایی داده می‌شود که درون آن اسطوخودوس وجود دارد.[خطرات بی‌خوابی و راه‌های مقابله با آن]

 • خاصیت ضدعفونی کننده قوی دارد از این‌رو برای ضدعفونی‌کردن زخم‌ها و جراحات به کار می‌رود.

• مشکلات هاضمه را برطرف می‌کند.
• در درمان انواع سردردها موثر است.
• مشکلات پوستی را برطرف می‌کند.
• مقوی معده است.
 • کرم‌های روده و معده را از بین می‌برد.
• سرفه را برطرف می‌کند.
 • برای رفع فراموشی و تقویت حافظه موثر است.

  • زردی را برطرف می‌کند.
• آسم را برطرف می کند.
 • درمان کننده رماتسیم، آرتروز و نقرس است.
• برای برطرف کردن بوهای نامتناسب در منزل چند قطره روغن اسطوخودوس را در آب ریخته و بگذارید بآرامی بجوشد.
 طریقه مصرف:
حدود 5 گرم سرشاخه گلدار و یا گل این گیاه را در یک لیتر آب‌جوش ریخته و به مدت 10 دقیقه دم کنید. مقدار مصرف این دم کرده 4- 3 فنجان در روز است.


 توجه: اشخاص صفراوی مزاج از این گیاه استفاده نکنند چرا که باعث آشفتگی آنان می‌شود.
این اشخاص باید آن را با سکنجبین بخورند.

ارسال توسط  zanbor122

گياه اسطوخودوس

ادامه مطلب
موضوعات : مقالات


چرا عسل هنگام ریختن درون ظرف کش می‌آید؟
دانش‌های بنیادی - آب قطره‌قطره فرومی‌ریزد؛ اما هنگام ریختن عسل از آن رشته باریک و بلندی تشکیل می‌شود. مدل ریاضی که توسط یک محقق ایرانی ارائه شده، نشان می‌دهد همه‌چیز به ویسکوزیته و سرعت حرکت مایع در اثر جاذبه برمی‌گردد.
محبوبه عمیدی: عجیب است؛ اما با اینکه همگی ما تاکنون با این واقعیت که عسل و دیگر شربت‌های غلیظ (سیروپ) بر خلاف آب و دیگر نوشیدنی‌ها هنگام انتقال از ظرفی به ظرف دیگر کش می‌آیند، برخورد کرده‌ایم تا به امروز توضیح قانع‌کننده‌ای برای این تفاوت وجود نداشته است. به تازگی آرمان جوادی و همکارانش در اکول نرمال سوپریور پاریس، فرانسه پاسخ قابل‌قبولی برای این پرسش پیدا کرده‌اند. آنها می‌گویند این موج‌های کوچک هستند که باعث تفاوت رفتار در مایعاتی با ویسکوزیته متفاوت می‌شوند.
شاید تصور کنید این ویسکوزیته مایع (وشکسانی، لزجت یا قوام) آن است که باعث کش آمدن آن می‌شود؛ اما تحقیقاتی که پیش از این انجام شده بود نقش ویسکوزیته را در کش آمدن مایعات در هنگام ریختن درون ظروف مختلف رد می‌کرد و به همین دلیل توضیح قانع‌کننده‌ای برای تشریح تفاوت رفتار آب و عسل در برابر جاذبه نداشت.
شیوه‌ای که جوادی و همکارانش در اکول نرمال سوپریور برای تشریح این تفاوت انتخاب کرده‌اند، مبتنی بر تفاوت ویسکوزیته دو مایع است و می‌‌تواند توضیح قانع‌کننده‌ای در مورد علت کش‌آمدن مایعات ویسکوز ارائه کند.
این گروه از یک مدل ریاضی استفاده کرد تا پیش‌بینی کند چطور امواج کوچک حاصل از سیلان مایع که به طور طبیعی در هنگام ریختن آن تشکیل می‌شوند، می‌توانند روی رفتار آن در هنگام ریزش تأثیر بگذارند. در حقیقت این موج‌ها بودند که میزان کش آمدن جریان مایع را تعیین می‌کردند. اگر آنها از حد مشخصی بلندتر می‌‌شدند، رشته مایع از هم شکافته ‌شده و به قطراتی از آن تبدیل می‌شد.
می‌دانیم که موج‌ها در مایعات ویسکوز آهسته‌تر شکل می‌گیرند، پس می‌توانیم انتظار داشته باشیم که هر چقدر مایع غلیظ‌تر باشد، رشته حاصل از ریزش آن طولانی‌تر شود. از سوی دیگر می‌دانیم که مایعات ویسکوز تحت اثر جاذبه کندتر از مایعات دیگر حرکت می‌کنند و پیش‌بینی احتمال کش‌آمدن یک مایع با دانستن ویسکوزیته آن چندان ساده نیست.
جوادی و همکارانش نشان دادند در مایعاتی مانند عسل که ویسکوزیته بالایی دارند، سرعت حرکت سیال در اثر جاذبه بیش از سرعت شکل‌گیری موج‌های کوچک در آن است و در نتیجه رشته باریک و بلندی از مایع می‌تواند شکل بگیرد که در نهایت توسط این موج‌ها شکسته خواهد شد.
 

 آزمون تجربی:
این گروه موفق شد در آزمون‌های تجربی که با روغن سیلیکون در ویسکوزیته‌های متفاوت انجام شدند، درستی پیش‌بینی مدل ریاضی خود را نشان lمی دهد.
جنز اگرز، یکی از اعضای این تیم که ار دانشگاه بریستول در انگلستان با آنها همکاری کرده، می‌گوید: «حل مسائل فیزیک به کمک ریاضیات فوق‌العاده است. گروه‌های دیگر شیوه‌های متفاوتی را انتخاب کردند و به جواب صحیح نرسیدند».

شاید این تحقیق در آینده نزدیک بتواند به ما در تولید نسوج سنتتیک و فایبرگلاس کمک کند؛ اما دیوید ویتز از دانشگاه هاروارد که در این تحقیق مشارکت نداشته، می‌گوید: «کاربردهای صنعتی این آزمون مسئله اصلی نیست. جذابیت این آزمون‌ها به لذتی برمی‌گردد که به فیزیکدانان هدیه می‌کنند. این آزمون‌ها هم مانند علم فیزیک جذاب، سرگرم‌کننده و لذت‌بخش هستند»...


ارسال توسط كاربر zanbor122

ادامه مطلب
موضوعات : مقالات

محمد فرسی : مشکل اصلی زنبورها در ایران استفاده بی رویه از داروها است.

نحل منفرد: دکتر محمد فرسی کارشناس مبارزه با بیماری های زنبور عسل سازمان دامپزشکی کشور در مصاحبه با نحل منفرد موضوع ایمنی زنبور عسل در مقابل بیماری ها را تشریح کرد و برخی روشهای درمانی را توضیح داد. با وجود آنکه دیر رسیدیم و همۀ کارکنان ، سازمان را ترک کرده بودند ، وی پذیرای ما شد و با حوصله سؤالاتمان را پاسخ داد.

دکتر محمد فرسی - نحل منفرد

 

محمد فرسی : به طور اتفاقی یک بچه زنبور آمده بود در محوطۀ دانشکدۀ کشاورزی گنبد ، من هم آن زمان مسئول دانشکدۀ کشاورزی بودم ، به من گفتند که شما دامپزشک هستید و طبیعتاً در مورد زنبور هم اطلاعات دارید ، بیایید و این را بگیرید، من تا آن زمان هنوز بلد نبودم که بچه زنبور را بگیرم ، درست که درس هایش را خوانده بودم. اما نمی دانستم که یک بچه زنبور را چطور باید گرفت و داخل کندو کرد . بالاخره یکی از زنبوردارهای منطقه رفت و این زنبور را گرفت ، بعد از آنکه آن زنبوردار کار را انجام داد ، با اینکه مسئول مرکز بودم نگهداری از آن را به عهده گرفتم . حتی توانستم از آن بچه بگیرم و آرام آرام تعداد کندو ها به حدی زیاد شد که عسل آنها را بین تمام کارکنان دانشکده توزیع می کردم.

در پرورش زنبور از مواد شیمیایی استفاده نمی کردم به همین خاطر زنبور های سالم و قابهای عسل سنگینی داشتم ، این مقدمه ای شد تا برای خودم هم زنبورداری کنم . ییلاق قشلاق هم می کردم. برای ییلاق زنبورها را می بردم به خوش ییلاق ، و برای قشلاق به جاهای مختلف ، بخشی از سال هم در کوهستان های منطقه سپری می شد. زنبورداری من تا زمانی که آنجا بودم ادامه داشت و زنبورهایم گاهی 4 ، 5 طبق می خورد. بعد از اینکه به تهران آمدم ، هر کاری کردم که اینجا زنبورداری کنم نشد .

نحل منفرد: پس آنجا شرایط خیلی خوبی  داشته اید.

محمد فرسی: بله گنبد شرایط خیلی خوبی داشت . دیگر در تهران نتوانستم که ادامه دهم. اما به دلیل آنکه آشنایی با زنبور داشتم به بخش زنبور عسل سازمان دامپزشکی آمدم و اینجا کار را ادامه دادم. از ابتدای آمدنم، به بخش بیماری های انگلی زنبور عسل وارد شدم و تا الآن هم فعالیت ام روی این موضوع ادامه دارد.

نحل منفرد: آقای دکتر ابتدا خواهش می کنم خودتان را معرفی بفرمایید؟

محمد فرسی: من اسمم محمد و فامیلم فرسی است. دکترای دامپزشکی را در سال 1364 از دانشکدۀ دامپزشکی دانشگاه تهران گرفتم . از سال 1365 به عنوان عضو هیئت علمی وارد آموزشکده کشاورزی گنبد شدم . بعد از آن کارم به عنوان معاون آموزشی و سپس مسئول آن واحد ادامه پیدا کرد تا زمانی که طرحم را در آن منطقه به اتمام رساندم و به تهران برگشتم . اینجا به من گفتند که باید در بخش بیماری های انگلی مرتبط به زنبور عسل فعالیت داشته باشم که من هم از این پیشنهاد استقبال کردم.

نحل منفرد: الآن به چه کاری مشغول هستید ؟

محمد فرسی: الآن فعالیت من ادامه کار همان سال ها است. من از این نظر خیلی خرسندم که تمام وقتم را روی یک موضوع گذاشته ام و مدام در مورد همین موضوع کار می کنم و حالا بعد از سالها می بینم که همین کمک کرده تا روشن شوم که اوضاع از چه قرار است. یعنی اگر قرار بود که در مورد مسائل مختلف دامپزشکی کار کنم به هیچ یک از آنها نمی رسیدم. من در رابطه با مسائل بهداشتی زنبور عسل که کار می کنم این موضوع را درک کرده ام که اگر ما می خواهیم در رابطه با موضوعی به نتیجه برسیم و بتوانیم در مورد آن حرف آخر را بزنیم باید روی یک موضوع متمرکز شویم. مثلا اگر بنا باشد در کشور ما کسانی باشند که بگویند من می خواهم در رابطه با واروآ حرف آخر را بزنم ، وی باید کسی باشد که مدام کارش مطالعه در زمینه واروآ شود. نه اینکه بگوید من روی زنبور عسل کار می کنم بلکه به طور اختصاصی بگوید که رشتۀ مطالعات من واروآ است. رشتۀ من نوزما است. رشتۀ من فلان موضوع از بیماری های زنبور عسل است.

نحل منفرد: یعنی به شرطی که کارها را تخصصی کنیم و هر کس تنها در تخصص خود کار کند رشد می کنیم.

محمد فرسی: بله باید کار تخصصی باشد. اینطوری کار جواب می دهد. یعنی بعد از آنکه یک رشتۀ دانشگاهی را خواندی و در رابطه با آن رشته مدرکت را گرفتی و آمدی در یک موضوع تخصصی وارد شدی بازهم باید آن موضوع را ریز کنی تا بتوانی به نتیجه برسی. بگذارید خاطره ای را برای شما بگویم: همان اوایلی که آمده بودم به سازمان چون در رابطه با بیماری های انگلی کار می کردم به یکی از کشورهای خارجی سفری داشتم . به من گفتند که شما در رابطه با چه موضوعی کار می کنید؟ من گفتم راجع به بیماری های انگلی . دیدم که نزد ایشان چنین چیزی پسندیده نیست. آنها دوست داشتند که من بگویم که روی فلان انگل خاص کار می کنم .

نحل منفرد: یعنی فقط یک موضوع.

محمد فرسی: بله به همین خاطر کاری که توانستم بکنم این بود که تنها روی بیماری های زنبور عسل کار کنم و روی همین موضوع متمرکز شده ام.

نحل منفرد: تخصص خاص شما بیماری های انگلی زنبور عسل است؟

محمد فرسی: چون متأسفانه این طور نیست که اینجا افراد زیادی در مورد بیماری های زنبور عسل کار کنند . بنده نهایتاً تنها در مورد بیماری های زنبور عسل کار می کنم.

نحل منفرد: یعنی سازمان دامپزشکی در مورد زنبور عسل یک کارشناس دارد و آن هم شما هستید.

محمد فرسی: البته می دانید که سازمان ما در هر استان یک نیرو در این خصوص دارد که اغلب کار وی بیماری های زنبور عسل است. در برخی استان ها اختصاصاً کارش زنبور عسل است و در برخی از استانها ممکن است که کار دیگری هم در کنار آن داشته باشد. البته با توجه به این همه مشغله ای که ما داریم اگر کسی تنها در مورد بیماری های زنبور عسل کار کند با توجه به اینکه تعداد این بیماری ها گسترده نیست باز هم خوب است.

حالا چهار پنج سالی است که من تنها در مورد ایمنی زنبور عسل نسبت به بیماری ها کار می کنم. منظور از ایمنی آن است که چطور زنبور عسل با عوامل بیماری زا مقابله می کند. این چند سال کار نتایج بسیار جالبی هم داشته است. چرا که با توجه به اینکه روی بیماری های زنبور عسل کار کرده ام می بینم که این کار بر روی ایمنی برای ما راه گشا بوده است.

 الآن علت اصلی بیماری تلفات زنبور عسل که اسم آن را سی سی دی می گذارند بر می گردد به کاهش ایمنی . چه عواملی سبب کاهش ایمنی می شود؟ یعنی اگر ایمنی زنبور کاهش پیدا نکند هیچ عاملی نمی تواند با زنبور عسل کاری کند مثلا  اگر ایمنی زنبور عسل کافی باشد نوزما نمی تواند مشکلی برای زنبور به وجود آورد. لوک نمی تواند کاری بکند.

دانشمندان معتقدند که ما با تغییراتی که در سیستم زندگی زنبور عسل داده ایم باعث شده ایم که زنبور عسل نسبت به واروآ حساس بشود. نسبت به آکاراپیس حساس بشود. یعنی هر تغییری که در زندگی زنبور ایجاد کرده ایم به نوعی ایمنی آن را تغییر داده ایم. زنبورهای عسل معمولی که جثۀ کوچکتری نسبت به زنبوران عسل فعلی ما دارند زندگیشان طوری است که واروآ نمی تواند با آنها کاری کند.

نحل منفرد: منظور شما زنبورهای کوچولو هستند که در مناطق جنوب کشور یافت می شوند؟

محمد فرسی: نه ، همین زنبور عسل آپیس ملیفرا که ما الآن داریم . دانشمندان معتقدند که حجره هایی که زنبور درست می کند کمی از حجراتی که ما به صورت دستی برایشان طراحی می کنیم و در اختیارشان می گذاریم کوچک تر است. وقتی حجره ها کوچک ترند هیکل زنبور کوچک تر است. نتیجه آن می شود که مدت زمان دورۀ شفیرگی که سلول بسته است کوتاه تر می شود. این مدت زمان کمتر باعث می شود که واروآ نتواند در آنجا زاد و ولد کند.  در نتیجه نمی تواند به زنبوران عسل حمله کند مگر آنکه فقط به سلول های نر حمله کند .

نحل منفرد: یعنی ما با دادن پایه موم به زنبور ها در زندگی آنها مداخله ای کرده ایم که این مداخله عامل عدم ایمنی و عدم کارایی سیستم ایمنی زنبور عسل در مقابله با این انگل می شود.

محمد فرسی: بله و این را من نمی گویم ، این را یکی از دانشمندان بزرگ بین المللی می گوید . وی معتقد است که ما برای آنکه زنبورها عسل بیشتری تولید بکنند آمده ایم و اندازه حجرات آنها را کمی بزرگتر کرده ایم تا در اصلاح نژاد آنها مؤثر باشیم و اندازه زنبور را درشت تر بکنیم. با این کار زنبور را درشت تر کرده ایم غافل از اینکه این زنبور درشت تر نیاز به غذای بیشتری دارد. در حالی که طبیعت امروز ما غذای کمتری را در اختیار زنبور عسل قرار می دهد . طبیعت ما امروز مثل گذشته خیلی غنی نیست که زنبورهای بتوانند از آن استفاده بکنند .

حالا در این شرایط نه تنها ما غذای مورد نیازشان را در اختیار آنها نمی گذاریم بلکه به جای شهد گلها غذاهایی مصنوعی مثل شکر در اختیار آنها می گذاریم. این خود سبب کاهش ایمنی زنبور عسل است . توجه می کنید؟

از عواملی که ایمنی زنبور را کاهش می دهد دادن شکر و استفاده از آنتی بیوتیک ها و مواد شیمیایی در کندو است. اینها به نوعی ایمنی را سرکوب می کنند. وقتی شما از آنتی بیوتیک استفاده می کنید ایمنی زنبور به آن صورت که باید فعال نمی شود. علاوه بر اینها باقیمانده مواد شیمیایی که در طبیعت وجود دارند ایمنی زنبور را سرکوب می کنند. همه باعث می شود که ببینیم که زنبورهای عسل مواجه هستند با یک سری عوامل غیر طبیعی.

از طرف دیگر مواد شیمیایی و دارویی در موم تجمع می کنند و محیط نامناسبی برای رشد لارو ایجاد می کنند. در نتیجه به لاروها آسیب می زنند . اگر همانجا تلف نشوند بعداً تلف خواهند شد. مسئله دیگر که در تغذیه زنبور عسل ایجاد اشکال کرده است آن است که گرده هایی نیز که در طبیعت وجود دارد به دلیل اینکه از گیاهانی تولید می شوند که به طور معمول سم پاشی شده اند ، حاوی مواد سمی هستند. سمی که در این گرده ها وجود دارد معمولاً در حدی نیست که زنبورهای بالغ را تلف کند اما وقتی داخل حجره ها جمع آوری می شود مقدار مسمومیت آن افزایش پیدا می کند.  مصرف گرده توسط لاروها هم مقدارش خیلی بالاتر است. طبق آمار لاروها پنج برابر زنبورهای بالغ مصرف گرده دارند. در نتیجه لاروها با  مصرف این گرده ها تلف می شوند.

نحل منفرد: یعنی باقیمانده سموم کشاورزی از طریق گرده به داخل کندو می آید و وارد بدن لارو می شود .

محمد فرسی: بله

نحل منفرد: در نتیجه هم به لارو آسیب می زند و هم نسل زنبورعسل هر روز ضعیف و ضعیف تر می شود.

محمد فرسی: بله بعد از مدتی در برخی کندوها دیده می شود که زنبورهای بالغ باقی می مانند اما لاروها جایگزین آنها نمی شوند . با مرگ تدریجی زنبورهای بالغ زنبوردار می گوید زنبورهای من رفته اند یا می گوید زنبورهای من کندو را رها کرده اند. در صورتی که این مشکل به این دلیل است که زنبورهای جدید جایگزین زنبورهای بالغ نشده اند . از طرفی زنبورهای بالغ هم که مسموم می شوند وقتی بیرون می روند دیگر نمی توانند راه بازگشت را پیدا بکنند ، این مسمومیت اختلال در سیستم عصبی به وجود می آورد و زنبورها دچار تلفات می شوند.

نحل منفرد: اینها که می فرمایید در واقع همان علائم سی سی دی هست . پس شما تأیید می کنید که سی سی دی در ایران وجود دارد و از ما تلفات میگیرد؟

محمد فرسی: بله ، البته سی سی دی یک واژۀ کلی است. ما به سی سی دی می گوییم سندرم . سندرم یعنی عوامل مختلفی دست به دست هم می دهد و باعث می شود که زنبورها دچار تلفات شوند. ولی علت قطعی نمی توانیم برایش پیدا کنیم که قسم بخوریم حتما علت آن این است. این موضوع ما را خیلی نزدیک می کند. دانشمندانی که روی دانه های گرده کار کرده اند اعلام می کنند که گرده هایی که از باغات سم پاشی شده به دست آمده است به طور معمول حاوی پنج تا هفت نوع سم هستند. این موضوع حتی شامل مزارعی که در سالهای گذشته سم پاشی شده اند هم می شود.

نحل منفرد: یعنی حتی اگر گیاه در دوره رشد خود در سال جاری هم سم پاشی نشده باشد باز هم گردۀ گل آن حاوی سم هست؟

محمد فرسی: بله برخی از این گرده ها حتی حاوی 30 نوع ماده سمی بوده است. چون این سیستمیک است. اغلب باقیمانده این مواد سمی وارد گیاه و بخش های مختلف آن شامل گرده ها می شوند و در آنجا می تواند باقی بماند .

نحل منفرد: گیاهان سم پاشی نشده چگونه به این سموم آلوده می شوند؟

محمد فرسی: سموم از طریق خاک و آب مزرعه وارد گیاه می شوند. فرانسوی ها گفته بودند که بذر آفتابگردان که آغشته به سم و کاشته می شود ، وقتی کشت شد  زنبور عسل از گردۀ گل آن مسموم می شود. بعد آمده بودند و گفته بودند که ما آفتابگردان ها را سم پاشی نمی کنیم و حتی بذر آن را هم آغشته به سم نمی کنیم. زنبورها را به منطقه ای که آفتابگردان های آن امسال سم پاشی نشده بود برده بودند. بازهم متوجه شده بودند که تا سه سال بعد این گیاهان حاوی مواد سمی هستند و زنبورها را می کشند.

نحل منفرد: پس علت کاهش شدیدی که در مزارع آفتابگردان در جمعیت کلنی ها دیده می شود همین هست؟

محمد فرسی: می تواند یکی از عوامل این باشد . اگر زنبورها ذخیره کافی پروتئینی نداشته باشند و تنها در مزارع آفتابگردان بروند از آنجا که آفتابگردان فاقد برخی از اسید های آمینه مورد نیاز زنبور عسل است ممکن است کلنی ها به این دلیل دچار کاهش جمعیت شوند. بنابراین قبل از بردن زنبورها به مزارع آفتابگردان باید آنها را با غذاهای مکمل تغذیه کنیم تا بتوانند در این مزارع شهد خوبی جمع آوری کنند. اما غیر از این عامل ،  مواد سمی هم می توانند در این کاهش جمعیت مؤثر باشند.

نحل منفرد: البته عامل دیگری را هم که خودم در مزارع آفتابگردان مشاهده کردم کار بسیار زیاد زنبورها برروی آفتابگردان بود که می تواند موجب کاهش عمر آنها باشد.

محمد فرسی: بله این موارد را بیان می کنند یا می گویند که آوردن شهد فراوان جا را برای تخم ریزی زنبور عسل کم می کند اما اینطور نیست.

نحل منفرد: چیز دیگری که شنیده ام این است که چند دهه قبل چنین مشکلی در مزارع آفتابگردان برای زنبورها به وجود نمی آمده است.

محمد فرسی: اگر زنبور پروتئین کافی داشته باشد یعنی قبلاً گرده مناسب و با کیفیت مطلوب مصرف کرده باشد که حاوی اسید های آمینه مورد نیاز زنبور عسل باشد می تواند در این دوره به زاد و ولد بپردازد و دچار کمبود نشود. ولی اگر زنبور دچار کمبود مواد پروتئینی باشد بعد وارد منطقه ای شود که شهد فراوان دارد دچار حالتی می شود که ما به آن استرس شهد می گوییم. این زنبور دچار استرس شهد می شود چرا؟ برای اینکه با کار زیاد زنبور عسل شهد فراوان وارد کندو می شود در حالی که زنبور نیاز به زاد و ولد زیاد هم دارد به همین دلیل تمام مواد ذخیره شده در داخل بدنش را مصرف می کند و به یک باره کلنی افت می کند چون زاد و ولد متوقف شده و با کاهش شدید جمعیت کلنی ها روبرو می شویم.

برای اینکه این موضوع بهتر درک شود مثالی را می توان مطرح کرد. ما برای گاو می گوییم که در هفت ماهگی باید شیرش را خشک کنند. اگر گاوداری شیر دام را خشک نکند . دام باید از طرفی مواد مورد نیاز برای استخوان بندی جنین را تأمین کند و از طرف دیگر مواد معدنی و پروتئینی برای شیر تأمین نماید لذا بعد از زایمان این دام می افتد. چرا که دچار کمبود کلسیم شده است . کلسیم موجود در بدنش صرف شیردادن و هم زمان تغذیه نوزادش شده است. دیگر نمی تواند تحمل کند. زنبورهای عسل هم همین طور هستند . وقتی به صحرایی مثل مزارع آفتابگردان وارد می شوند همه مواد موجود در بدنشان را از یک طرف صرف جمع آوری شهد و از طرف دیگر صرف زاد و ولد می کنند. اگر ذخیره بدنی کافی نداشته باشند ضعیف شده بعد خودشان از بین می روند و زاد و ولد هم قطع می شود. درست که زنبورهای کارگر خودشان تخم ریزی ندارند اما برای هر زنبوری که به دنیا می آید آنها باید انرژی مصرف کنند.

نحل منفرد: یعنی تولید ژلۀ روآیال برای تغذیه لاروها که از غدد بدن زنبور عسل تأمین می شود باعث مصرف مواد اساسی موجود در بدن زنبور عسل می شود.

محمد فرسی: بله ، مثل مادری می ماند که شیر بدهد اما خودش تغذیه نداشته باشد.

نحل منفرد: خب شما اشاره ای کردید به رابطه تغذیه و مصرف آنتی بیوتیک در کاهش ایمنی زنبوران عسل این دو مورد را می شود برای ما توضیح بدهید ؟ یکی اینکه تغذیه به صورت دادن آب و شکر به زنبورها چگونه می تواند موجب کاهش ایمنی شود و مورد دیگر هم مصرف آنتی بیوتیک ها؟

محمد فرسی: در سازمان یکی از دوستان ما که متخصص پاتولوژی هستند و پی اچ دی این رشته را دارند برای انسان ها اعلام کرده است که از نظر متخصصین پاتولوژی زمانی که کسی شکر مصرف کند ایمنی بدنش افت می کند. توصیه ایشان این بوده است که افراد سعی کنند که از قند و شکر استفاده نکنند تا ایمنی بدن صدمه نبیند.

برخی از سیستم های مرتبط با ایمنی در زنبور عسل هم شبیه به انسان است یعنی زنبور عسل هم می تواند از این قاعده استثناء نباشد. اگر چه من مستقیماً مقاله ای در این زمینه ندیده ام که کار علمی کرده باشند و اثبات کرده باشند که زنبوران عسلی که شکر می خورند ایمنی آنها پایین می آید اما ما به تجربه می دانیم که کسانی که تغذیه زیادی می کنند اگر روی ایمنی زنبورهای آنها هم تأثیر نگذارد آنها را ضعیف می کند.

من در اینجا می خواهم مثال دیگری را مطرح کنم شاید  مطلب روشن تر شود ، ببینید تفاوت نوزادی که از شیر مادر استفاده کند تا نوزادی که فقط از قنداغ استفاده کند از زمین تا آسمان است . نوزادی که از شیر مادر استفاده می کند ایمنی اش بالا می رود و نوزادی که از قنداغ استفاده می کند بسیار ضعیف است. ما در رابطه با زنبور عسل هم این مسئله را می توانیم تعمیم دهیم یعنی مواد ایمنی بخشی که ما در مورد آن صحبت می کنیم مواد پروتئینی هستند ، مواد ویتامینی هستند ، این مواد پروتئینی و ویتامینی و آنتی اکسیدانی هیچ کدام در شکر وجود ندارد فقط قند درآن وجود دارد .

نحل منفرد: پس وقتی تغذیه زنبور از شکر باشد این چنین موادی به زنبور نخواهد رسید و در عسل تولیدی آن زنبور هم وجود نخواهد داشت.

محمد فرسی: بله شما اگر می خواهید ایمنی بدنتان افزایش پیدا کند باید مواد ایمنی زا را وارد بدنتان کنید . زنبور هم همینطور است اگر به جای یکی لیتر شربت شکر ، نصف استکان شربت عسل به زنبورها داده شود ایمنی آنها بالا می رود چون تغذیه آنها هم با کیفیت است جبران کمبودها را می کند.

نحل منفرد: بنده بحث مفصلی دارم در مورد مصرف آنتی بیوتیک ها ، کارشناسان به این مطلب اشاره می کنند که مصرف آنتی بیوتیک ها در صنعت پرورش زنبور عسل زیاد هست و باید آن را کاهش داد از طرف دیگر ما زنبوردارها در زنبورستان مواجه با بیماری هایی نظیر لوک می شویم که به زنبورها آسیب می رسانند. حال چه باید کرد اگر ما آنتی بیوتیک مصرف نکنیم چه کار باید بکنیم. زنبورمان بیمار شده و در حال آسیب دیدن است به نظر می رسد کمی بین نظرات کارشناسی با آنچه در عمل رخ می دهد فاصله وجود دارد؟ حال لطفاً توضیح دهید که آیا آنتی بیوتیک ها هم تأثیری در کاهش ایمنی دارند و اگر دارند در مواجهه با بیماری ها زنبوردار چه کار باید بکند؟ ساده تر اینکه اگر قرار است آنتی بیوتیک مصرف نکنیم چگونه باید زنبور بیمار را درمان کنیم؟

محمد فرسی: شما متوجه هستید که در بدن زنبور عسل تعداد زیادی میکروارگانیسم های مفید وجود دارد یعنی باکتری هایی که در بدن زنبور عسل وجود دارند کمک می کنند  به هضم ، به جذب و به تجزیه گرده اگر از آنتی بیوتیک به شکل بی رویه استفاده شود این میکروارگانیسم های مفید که کمک می کنند به سلامت زنبور عسل، از بین می روند . وقتی این باکتری های مفید از بین بروند زنبور عسل حساس می شود . حالا برای اینکه جلوگیری از این موضوع شود باید آنتی بیوتیک ها بی رویه استفاده نشوند . اینکه شما می گویید چه کار باید بکنیم ؟ ببینید باید بیماری را زنبوردار بشناسد ما می دانیم که لوک آمریکایی تنها در نوزادان زنبور عسل اثر می کند نوزادان هم تنها در سه ، چهار ساعت اول زندگی بالاترین تأثیر را می پذیرند و نهایتا در روز اول ، اگر در روز اول ....

نحل منفرد: روز اولی که از تخم تبدیل به لارو می شوند منظور شماست؟

محمد فرسی: بله لارو یک روزه می گویند: اگر تعداد معدودی حتی چهار پنج باکتری به لارو یک روزه  بخورانند مبتلا می شود. در حالی که اگر چند هزار باکتری هم به لاروی که سه چهار روزه شده داده شود دیگر به این راحتی مبتلا نخواهد شد. چرا که ایمنی بدنش نسبت به این بیماری بالا رفته است . پس ما باید بیماری را بشناسیم . الآن روشهایی برای کنترل لوک آمریکایی مطرح شده که اصلا در آن از آنتی بیوتیک استفاده نمی کنند . مثلاً از کلنی بچه گیری می کنند به این معنا که تمام لاروها و شفیره ها را از کندوهای آلوده حذف می کنند و ملکه را با زنبوران بالغ جدا می کنند.  زنبوران بالغ نسبت به لوک آمریکایی مقاوم هستند . این البته روش خودش را دارد . الآن سالهای سال است که آلمانها از این روش استفاده می کنند .

برای نوزما هم سالها از یک آنتی بیوتیک استفاده می شد .

نحل منفرد: منظورتان فوماژلین است؟

محمد فرسی: بله، اما الآن دیگر به جای آن از سرکۀ سیب استفاده می شود . سرکۀ سیب اثر بخشی بسیار خوبی داشته است. بیماری را کنترل می کند ولی بیماری نوزما بیماری ای هست که زمانی که زنبور ضعیف می شود بروز می کند . نباید به زنبور استرس وارد شود . از جمله استرس هایی که به زنبور وارد می شود حمل و نقل است. حمل و نقل بیجای زنبور ها آنها را مستعد ابتلا به نوزما می کند. بازدید های بی رویه استرس به زنبور وارد می کنند. به طور کلی هر دخالت نا بجایی که در زندگی زنبور بشود سبب ایجاد استرس و ضعف کلنی شده و آن را مستعد ابتلا به بیماری می کند.

یکی دیگر از دانشمندان اعلام کرده که هر بلایی که امروز بر سر زنبوران ما آمده را ماها آورده ایم وگرنه زنبوران عسل ما در سالهای گذشته بوده اند و مشکلی هم نداشته اند به همین دلیل هرچه دخالت کمتری در زندگی زنبورها انجام شود آنها سالم تر هستند.

نحل منفرد: بالاخره توصیه شما چیست ؟ آیا می گویید کلاً از آنتی بیوتیک مصرف نکنیم یا می گویید که آن را محدود کنیم؟

محمد فرسی: بله باید مصرف آن را محدود کنید. اینقدر از آنتی بیوتیک های مختلف هم استفاده نکنید چرا که این آنتی بیوتیک ها هر کدام روی یک سری از بیماری ها مؤثر هستند . ما در زنبوردارها می بینیم که از آنتی بیوتیک هایی که ضد گرم منفی اند (باکتری ها از حیث نوع پوستۀ آنها به گرم منفی و گرم مثبت تقسیم می شوند) ، ضد گرم مثبت اند یا ضد قارچ هستند همۀ اینها را برای مقابله با یک بیماری استفاده می کنند. برای مقابله با هر یک از بیماری ها باید آنتی بیوتیک مخصوص به خودش را استفاده کنیم. من معتقدم و  شما هم معتقدید که در درجه اول اگر زنبورها قوی باشند ، یکی از بهترین موادی که بیماری ها را کنترل می کند عسل است . عسل طبیعی. زنبورهای عسل قدرت بسیار بالایی در مقابله با بیماری ها دارند . نظر بنده این است که از استفادۀ بی رویه از آنتی بیوتیک ها پرهیز نمایند. الآن خیلی از زنبوردارهای ما حتی برای پیشگیری از بیماری ها از آنتی بیوتیک استفاده می کنند .

نحل منفرد: بله معمولاً در تغذیه پاییزه به همۀ کلنی ها آنتی بیوتیک داده می شود.

محمد فرسی: در صورتی که اصلاً پیشگیری برای بیماری های ویروسی توصیه می شود . آنتی بیوتیک ها پیشگیری نمی کنند . آنتی بیوتیک اگر بخواهد عمل کند درمان می کند و تنها در همان زمان که مصرف می شود اثر دارد. بعد از آن دیگر اثری ندارد . در نتیجه آنتی بیوتیک برای پیشگیری اصلاً قابل استفاده نیست.

نحل منفرد: مخصوصاً در پاییز که لارو کمتری هم در کندو وجود دارد.

محمد فرسی: برای پیشگیری در دام واکسن استفاده می شود. اما اگر در پرورش زنبور عسل کسی برای پیشگیری از بیماری ها از آنتی بیوتیک استفاده کرد میکروارگانیسم های مفید داخل بدن زنبور عسل را از بین می برد. شما آنتی بیوتیک را که مصرف می کنید می بینید که بسیار تلخ است. اگر مادۀ تلخی را به زنبور بخورانیم ، زنبور را تحت استرس قرار داده ایم. زنبوردارها دائم آنتی بیوتیک را به زنبورها می خورانند بعد دائم می گویند زنبور ما که خوب نشد . چه مشکلی دارد؟ خب اینها اثر نمی کند.

نحل منفرد: نکته دیگر که در کار برخی زنبوردارها دیده می شود این است که اگر یک کلنی را در بنه ببینند که مثلاً مبتلا به لوک شده به تمام کلنی ها آنتی بیوتیک می خورانند!

محمد فرسی: اگر تعداد معدودی مثلاً یک یا دو کندو در زنبورستان مبتلا به لوک بود ، بهتر است آن دو کندو را حذف کنید.

نحل منفرد: در مورد لوک آمریکایی باید از اکسی تتراسایکلین استفاده کنیم یا داروی دیگری هم دارد؟

محمد فرسی: داروی اختصاصی لوک آمریکایی همان اکسی تتراسایکلین است.

نحل منفرد: آنتی بیوتیک های دیگر مثل استرپتومایسین چطور از آن هم می توان استفاده کرد؟

محمد فرسی: عمدتاً ضد گرم منفی است . استرپتو مایسین را برخی مواقع برای لوک اروپایی می توان استفاده کرد . چرا که عوامل لوک اروپایی چند نوع باکتری هستند. البته معمولاً عامل اصلی بروز لوک اروپایی هم کمبود مواد پروتئینی و گرده است. اگر زنبورها از نظر تأمین اینها مشکلی نداشته باشند معمولا به لوک اروپایی مبتلا نمی شوند.

نحل منفرد: تفاوت این دو بیماری را چطور می توان تشخیص داد؟

محمد فرسی:  لوک اروپایی بوی خاصی ندارد ولی لوک آمریکایی بوی زننده ای دارد در لوک اروپایی نوزادان هنوز به مرحله ای نرسیده اند که در حجره اشان بسته شود و در همان مرحله لاروی از بین می روند ولی در لوک آمریکایی در حجرات بسته شده اما سوراخ است و لاروها به حالت شفیرگی می رسند.

نحل منفرد: یعنی در لوک آمریکایی لاروها وارد حالت شفیرگی می شوند و ما سلولهایی را داریم که در آنها بسته شده اما با سوراخ روی در حجره ها مواجه هستیم که بوی تعفن می دهند اما در لوک اروپایی لاروها به مرحله شفیرگی نمی رسند و بوی خاصی هم از قابهای مبتلا به مشام نمی رسد.

محمد فرسی: بله

نحل منفرد: خب در مورد لوک اروپایی از چه دارویی باید استفاده کرد؟

محمد فرسی: اگر کسی خواست که روی باکتری ها تأثیر بگذارد بیشتر استرپتومایسین توصیه می شود.

نحل منفرد: یکی موضوع دیگر اینکه به داروی فوماژلین اشاره شد . گویا این دارو دیگر در بازار موجود نیست. چرا؟آیا تولید آن در کشور متوقف شده است؟

محمد فرسی: این دارو در کشورهای اروپایی به دلیل سرطان زا بودن آن ممنوع اعلام شد. بعد هم در اروپا و ایران به دلیل اینکه سرکۀ سیب کاملاً در مورد بیماری نوزما جواب داده است جایگزین استفاده از آن شد.

نحل منفرد: به چه میزان باید از سرکۀ سیب استفاده کرد؟

محمد فرسی: معمولا 35 به 65 یا 30 به 70 یعنی 30 درصد سرکۀ سیب 70 درصد شربت غلیظ و از این محلول به هر کلنی یک فنجان داده شود .

نحل منفرد: این محلول آیا همان کار فوماژلین را می کند؟

محمد فرسی: بله

نحل منفرد: فوماژلین را برای پیشگیری هم استفاده می کردند ؟ پس آن هم برای پیشگیری مؤثر نبوده است؟

محمد فرسی: این محلول (سرکۀ سیب) برای کنترل و پیشگیری هم مؤثر است و زنبور وقتی از این محلول تغذیه می کند سر حال می شود.

نحل منفرد: شما اشاره کردید به باقیمانده آنتی بیوتیک ها در موم. آیا با شستشوی موم به این صورت که مثلا در زمان ذوب آن را در آب خیلی زیاد قرار داد و هم زد می توان از باقیماندن آنتی بیوتیک ها جلوگیری کرد.

محمد فرسی: ممکن است در مورد باقیمانده آنتی بیوتیک ها بتوان از این راه آنها را کم کرد اما این کار در مورد باقیمانده سمومی نظیر آنچه که برای مقابله با واروآ استفاده می کنیم جواب نمی دهد. اعلام کرده اند که این سموم تا 130 درجه حرارت را تحمل می کنند .

نحل منفرد: یعنی با ذوب کردن موم هم برای باقیمانده این سموم هیچ اتفاقی نمی افتد.

محمد فرسی: بله امروزه کندوهای جدیدی در دنیا مطرح شده اند مثلاً کندوهای تاپ بار خیلی خوب هستند که دو سانت پایه موم می گذارند و بقیه را خود زنبور می بافد.

نحل منفرد: آنوقت با نربافی زنبور چه کنیم؟

محمد فرسی: اگر در زمان های مناسب مثلا اول بهار این کار انجام شود معمولاً چون هنوز نیاز چندانی به نر در کندو وجود ندارد نر بافی انجام نمی شود. اینجا قابی را دارم که خود ما آزمایشی گذاشتیم و در ابتدای بهار زنبور نر بافی نکرد. اصلاً اگر قرار بود که زنبور دایم نر بافی کند که کندوهای بومی ما باید همش نر بافی باشد در صورتی که چنین چیزی را در آنها نمی بینیم.

نحل منفرد: گفته می شد که اسپر های لوک اگر موم در آب زیاد ذوب شود به دلیل سنگینی به کف ظرف می روند و از موم جدا می شوند آیا این صحیح است؟

محمد فرسی: اسپرهای بیماری لوک؟

نحل منفرد: بله

محمد فرسی: من بعید می دانم . البته ما چندان نگران انتقال اسپرهای لوک از طریق موم نیستیم چرا که زنبور خودش قبل از تخم ریزی لایه ای از بره موم روی دیواره حجره می کشد و این لایه مانع انتقال چنین اسپرهایی به لارو خواهد شد. لذا ما از نظر انتقال باکتری ها از طریق موم نگران نیستیم. بیشتر نگران انتقال مواد شیمیایی از طریق موم هستیم.

نحل منفرد: بیایید در مورد کنه های زنبور عسل نظیر واروآ صحبت کنیم. تعداد داروهایی که برای واروآ در بازار وجود دارد خیلی زیاد هست. چه سموم و چه موادی مثل اسید اگزالیک و اسید فرمیک و اینها خیلی زیاد هستند دلیل این تکثر چیست؟ مثلا برای لوک یک یا دو نوع آنتی بیوتیک توصیه می شود اما واروآ داروهای مختلفی دارد چرا چنین است؟

محمد فرسی: البته خیلی گسترده نیست. اما به دلیل اینکه ما توصیه می کنیم که داروهای قدیمی مثل سموم شیمیایی استفاده نکنند حالا داروهای دیگری در بازار آمده است . این داروها به دو نوع تقسیم می شوند یکی مواد شیمیایی و سمی و دیگری مواد ارگانیک . مواد شیمیایی و سمی که دیگر به هیچ وجه توصیه نمی شوند.

نحل منفرد: لطفا اسم های آنها را هم بگویید.

محمد فرسی: بگذارید اینطور بگوییم که مواد شیمیایی و سمی که وجود دارند و خیلی معروف هم هستند دیگر توصیه نمی شوند.

نحل منفرد: مثل کمافوس ، آپیستان و ...

محمد فرسی:  بله اینها همه مواد شیمیایی هستند. در سال های اخیر مواد ارگانیک مثل اسید فرمیک ، اسید لاکتیک ، اسید اگزالیک و تیمول که مواد ارگانیک هستند توصیه می شوند.

نحل منفرد: که تیمول همان عصاره آویشن است.

محمد فرسی: اینها مواد ارگانیک هستند . اخیرا شرکت هایی که قبلاً مواد شیمیایی را می آوردند دارویی ارگانیک را به نام هایو کلین Hive Clean آورده اند که آن هم ارگانیک است. ما می گوییم که اگر می خواهید زنبورهای سالمی داشته باشید باید از مواد ارگانیک برای مقابله با کنه ها و ... استفاده کنید چرا که مواد سمی اثر سوء بر روی زندگی زنبورعسل دارند.

دکتر محمد فرسی نفر اول سمت راست

نحل منفرد: روش مصرف اسید اگزالیک و اسید فرمیک چیست ؟ همین که پارچه ای خیس شود و داخل کندو قرار بگیرد کافی است؟

محمد فرسی: خیر نوع نامناسب استفاده به این شکل هست. بهترین نوع اینها این است که بگوییم که اسید فرمیک به صورت ژل در اختیار زنبوردار قراربگیرد تا استفاده شود.

نحل منفرد: یعنی این ژل را چه کار باید بکنند؟

محمد فرسی:  این ژل به صورت کرم می ماند و درش را باز می کنند و داخل کندو قرار می دهند که بوی آن متصاعد شده و کنه هایی را هم که روی لاروها قراردارند و یا بیرونی ها را  از بین می برد.

نحل منفرد: همین بوی آن مؤثر است.

محمد فرسی: بله اسید اگزالیک هم زمانی استفاده می شود که زنبور دیگر نوزاد نداشته باشد که آن هم با غلظت 3.5 درصد استفاده شده و اثر بسیار خوبی دارد.

نحل منفرد: آیا اسید اگزالیک برروی نوزادان تأثیر منفی دارد؟

محمد فرسی: ممکن است که تأثیر منفی داشته باشد لذا بهتر است که زمانی که لاروی وجود ندارد استفاده شود.

نحل منفرد: اگر ما از سوپرجاذب های استفاده شده در بخش کشاورزی که موادی هستند که با جذب آب تبدیل به ژله می شوند استفاده کنیم آیا خودمان می توانیم این ژل ها  را تولید کنیم. سوپر جاذب ها موادی هستند که در بخش کشاورزی  استفاده شده و به صورت پودر هستند . وقتی آب به آنها می رسد تا 400 برابر وزن خود آب را جذب می کنند و به صورت ژل در می آیند. آیا زنبوردارها هم می توانند با استفاده از این مواد چنین ژل هایی را تولید کنند.

محمد فرسی: من با این مواد آشنا نیستم . نمی دانم.

ادامه مطلب
موضوعات : مقالات

یک آزمایش ساده جهت تشخیص عسل تقلبی


تشخيص عسل تقلبي

این روش جزء راحت ترین و آسان ترین روشهای آنالیز عسل است که یه کمک چند مواد آزمایشگاهی میتوان به شکری بودن وتقلبی بودن عسل پی ببرد به طوری که یک گرم ید و سه گرم یدور پتاسم را در 50 میلی گرم آب مقطر حل نمایید این مواد را میتوانید از فروشندگان لوازم آزمایشگاهی تهیه نمائید پس از مخلوط کردن مواد , مقدار کمی از عسلتان رادر داخل یک شیشه  کوچک  ریخته(همانند تصویر بالا )  و چند قطره از این محلولتان را به آن بیفزائید و خوب مخلوط نمایید پس از چند ثانیه اگر رنگ عسلتان تیره شد نشان میدهد که عسلتان تقلی و یا حاوی مقدار زیادی شکر میباشد و اگر رنگ عسل تغییری نیافت نشان دهند خلوص بالای عسل است این یک انالیز ساده به کمک مواد ازمایشگاهی است که همه میتوانند ان را انجام بدهند شایان ذکر است که علت تغییر رنگ عسل واکنش شکر(ساکارز) یه یدور پتاسیم میباشد که آن را به رنگ ید که رنگ ارغوانی دارد تغییر میدهدو نشانگر مقادیر زیاد شکر در نمونه شما میباشد.

منبع:http://asalavrin.ir

ادامه مطلب