سایت زنبورعسل ایران: اصلاح نژاد زنبورعسل

جستجو پیرامون این موضوع:   
[ برگشت به صفحه اصلی | انتخاب موضوع جدید ]

موضوعات : نژاد

نژاد قفقازي(apis.m.caucasica gorabachear)

 

 اصل اين نژاد از دره قفقاز مركزي است.

مشخصات ظاهري:از نظر اندازه و رنگ بدن بسيار شبيه به زنبور كارنيولان ميباشد.رنگ كيتيني ان تيره و اغلب داراي لكه هاي قهوه اي روي حلقه اول شكم است.موهاي پشت سينه حشرات نر سياه رنگ است و زبان بسيار بلندي (7/2ميليمتري)دارند.

رفتار:زنبورهاي اين نژاد در كندو بسيار ارام و بي ازارند.قدرت بچه دهي انها نسبتا ضعيف است و يكي از خصوصيات بارز اين نژاد مصرف زياد بره موم است.اين نژاد به بيماري نوزما حساس مي باشند.سرپوش سلولهاي عسل اين نژاد تيره و صلف مي باشد و علاقه زيادي به غارت دارند.داراي خصوصيات جالب توجه از نظر زنبورداري است از اين رو در اصلاح نژاد و دورگ گيري اهميت فراواني دارد.

 

apis.m.caucasica

ادامه مطلب
موضوعات : نژاد

اندازه جثه و قسمتهاي گوناگون زنبورعسل

 

اندازه جثه نژادهاي گوناگون زنبورعسل با هم تفاوت دارد و اندازه قسمتهاي بدن انها(مانند طول خرطوم وعرض بدن،پاها،بالها،خرطوم و...)نيز متفاوت و در تشخيص و شناسايي نژادها حائز اهمت بسيار است.اندازه سلولهاي شان زنبورعسل نيزمتناسب با كوچكي و بزرگي جثه نژاد ممكن است كوچكتر يا بزرگتر باشد.به طور كلي در جريان تكامل اين حشره تغيرات بدن به صورتي است كه امكان بهره برداري هر چه بيشتر از گلهاي منطقه جغرافيايي فراهم ايد.به اين سبب به نظر مي ايد نژادهاي بهتر به طور نسبي جثه كوچكتر و پاها بالها و خرطوم بلندتري دارند.

اندازه قسمتهاي متفاوت بدن نژادهاي زنبورعسل غربي يا اروپايي

مقدار/صفت

طول خرطوم

طول بال جلو

عرض بال جلو

طول پاي عقبي

شاخص كوبيتال

حداكثر

حداقل

26/7

02/5

75/9

64/7

31/3

64/2

61/8

6/6

6/3

53/1

 

نژادهاي مهم زنبورعسل

ادامه مطلب
موضوعات : نژاد

شناسايي ومقايسه نژاد هاي زنبورعسل

 

نژاد هاي زنبورعسل با بعضي از خصوصيات ظاهري و زيسترفتاري قابل تشخيص اند.بعضي از اين خصوصيات ظاهري (مانند رنگ قسمتهاي متفاوت بدن)كاملا مشخص است و با چشم غير مسلح ديده مي شود.در صورتي كه تعداد ديگري از خصوصيات به اساني با چشم غير مسلح قابل تشخيص نيست و بايد انها را به روش اندازه گيري در يك نمونه از جمعيت زنبورعسل(روش بيومتري)مشخص كرد.

در ميان اين دسته از خصوصيات،اندازه قسمتهاي بدن مانند زبان،حلقه هاي سينه و شكم،طول و عرض بندهاي پاها،طول و عرض بالهاي عقب و جلو،رگ بالها،نسبت بالها به هم و...اهميت ويژه اي دارد.در ميان خصوصيات زيست رفتاري،رشد كلني،فعاليت صحرا گردي،موم بافي،دفاع از كلني،تمايل به جمع اوري بره موم،مقاومت در برابر بيماريها و افتها،توليد عسل،توليد بچه كندو و نحوه زمستان گذراني نيز حائز اهميت است.در سالهاي1925تا1940الپاتوف و گوتسه اصول تشخيص و توصيف نژادهاي زنبورعسل در جهان را بر اساس اندازه گيري دقيق خصوصيات ظاهري ارائه دادند.

معمولا براي اندازه گيري خصوصيات ظاهري از هر كلني حداقل20 زنبور كارگر نمونه گيري مي شود.در صورتي كه هدف از اندازه گيري خصوصيات ظاهري شناسايي و مقايسه نژادها به روشهاي گوناگون باشد نمونه بيشتري مورد نياز است.براي مثال در روش شناسايي نژادهاي زنبورهاي افريقايي بهتر است50زنبور كارگر از هر كلني نمونه گيري شود.

نمونه هاي هر كلني(زنبوركارگر يا نر)بايد در يك محلول خاص نگهداري شود تا هنگامي كه در ازمايشات عمليات اندازه گيري صورت مي گيرد خصوصيات ريخت شناسي زنبورها ثابت بماند و تغيري در رنگ و اندازه انها ايجاد نشود.براي اين كار محلولهاي متفاوتي پيشنهاد شد كه رايجترين انها محلول پامپل(pampole) است.اين محلول از 30قسمت اب مقطر،15قسمت الكل اتيليك95درصد،6قسمت فرمالدئيد38تا40درصد و2قسمت اسيد استيك تشكيل شده است.براي مقايسه نژادها و توده هاي زنبورعسل از صفات متفاوتي استفاده مي شود كه بالغ بر 39 صفت است.بعضي از خصوصيات ظاهري نژادهاي زنبورعسل كه در تفكيك و تشخيص انها مورد استفاده قرار مي گيرد و اهميت بيشتري دارد عبارتند از:

1- رنگ اسكلت خارجي بدن

2- اندازه جثه و قسمتهاي گوناگون بدن

3- اندازه طول زبان يا خرطوم

4- مشخصات موهاي سطح بدن

5- مشخصات رگ بالها

كه به طور كلي هر كدام از اين صفات را توضيح خواهم داد.

نژادهاي زنبورعسل

ادامه مطلب
موضوعات : نژاد

انواع زنبور عسل از نظر طبقه بندي جانوري

زنبور عسل به ان دسته از زنبورها اطلاق ميشود كه به حالت اجتماعي زندگي كرده نوزادان خود را پس از تفريخ از تخم با گرده و نوش گلها پرورش مي دهند و تا موقعي كه به صورت حشره كامل در ايند از انها نگهداري مي كنند.زنبور عسل از نظر رده بندي جزء شاخه بند پايان،زير شاخه تراشه داران،ردي يا كلاس حشرات،زير رده بالداران،گروه حشرات با دگرديسي كامل،راسته بالغشائيان،زير راسته نيش داران،بالاخانواده اپوئيده،زير تيره اپينه و جنس اپيس يا زنبور ميباشد.در حال حاضر چهار گونه مختلف از جنس زنبور يا اپيس در دنيا شناخته شده است.

1)زنبور عسل معمولي(apis mellifera)

اين گونه در اكثر نقاط دنيا انتشار دارد.اين گونه زنبور عسل از متدائلترين انواع زنبورعسل بوده و به علت بهره فراوان و در عين حال سهولت پرورش بيشتر از انواع ديگر مورد توجه ميباشد.اين نژاد در حال حاضر به جزء مناطق قطبي و بعضي از انواع نواحي استوائي در تمام سطح جهان پراكنده است.فرمول كروموزمي اين نژادn=16  ميباشد.

 2)زنبورعسل هندي يا سرانا (apis indica or apis cerana)

شباهت زيادي به زنبور عسل معمولي دارد ولي از ان كمي كوچكتر است.اين گونه بومي كشورهاي اسيايي بوده و در كندو نگهداري ميشوند.اين زنبور داراي شانه هاي مومي كوچكتر استو سلولهاي ان نيز نسبت به سلولهاي اپيس مليفرا كوچكتر است.اين گونه به علت بهره كم و متعرض بودن كمتر مورد توجه مي باشد. فرمول كروموزمي اين نژادn=16  ميباشد.

 3)زنبور عسل ريز(apis flora)

كوچكترين گونه زنبور عسل مي باشد كه انتشار ان از غرب كره زمين از عمان و جنوب ايران شروع شده و تا شرق كره زمين يعني اندونزي گسترش دارد.اين حشره در استانهاي خوزستان،بوشهر،فارس،هرمزگان،سيستان و در جنوب كردستان مباشند.اين نژاد از تاريكي گريزان بوده و كلني را در محيط باز مستقر ميكند.زنبور عسل ريز يكي از مهمترين حشرات كرده افشان در قسمت جنوبي كشور مي باشد. فرمول كروموزمي اين نژادn=8  ميباشد.

apis flora

زنبورعسل ريز

 4)زنبور عسل درشت(apis dorsata)

اين گونه معروف به زنبور صخره بوده و كاملا وحشي است. در هواي ازاد و در شكاف صخره ها در كوهستانها لانه مي كند.اين نژاد اندامي درشت داشته و فقط يك شان مي سازد.اين گونه در مناطق حاره و در اسياي جنوبي،اندونزي و فيليپين فراوان است و قابليت پرورش در كندو را ندارد. فرمول كروموزمي اين نژادn=8  ميباشد.

 

نژادهاي مهم زنبورعسل

ادامه مطلب
موضوعات : نژاد

مشخصات موهاي سطح بدن زنبورعسل

 

اندازه و موهاي حلقه هاي پشتي شكم در تشخيص نژادها اهميت دارد.اندازه طول موهاي پشت حلقه پنجم شكم (overhair) زنبورهاي كارگر در نژادهاي گوناگون از 3/0 تا7/0 ميليمتر متغير است.

همچنين شاخص تومنتوم(tomentum index) كه نسبت عرض نوار موهاي پشت حلقه چهارم شكم(T) به عرض نوار فاقد مو در همان حلقه و حلقه بعدي(R) است در تشخيص و مقايسه نژادها ارزش زيادي دارد.

در بعضي ازنژادها(نظير نژادهاي كارنيولان و قفقازي)نوار موهاي پشت حلقه چهارم شكم (T) پهن و متراكم و در بعضي ديگر (مانند نژاد سياه اروپا) نوار باريك و متفرق است.در بعضي از نژادهاي افريقايي نيز اين نوار وجود ندارد.رنگ موهاي بدن زنبورهاي نر نيز در نژادهاي گوناگون متفاوت و يكي از معيارهاي تشخيص نژادهاست.براي مثال موي بدن نژاد ايتاليايي به رنگ زرد،قفقازي به رنگ سياه،كارنيولان خاكستري و نژاد تيره اروپا به رنگ قهوه اي تيره تا سياه است.

شاخص تومنتوم(tomentum index)

شاخص تومنتوم(tomentum index)

ادامه مطلب
موضوعات : نژاد

در شان هاي عسلي كه به طور طبيعي ساخته مي شوند، ابعاد سلول ها و متعاقبا تعداد آن ها در هر2 dm از هر نژادي ديگر تنوع بسيار دارد. ميانگين ابعاد سلول هاي ساخته شده توسط نژاد زنبورهاي اروپايي بين mm 5.13 (Apis Melliffera lingusta) و mm 5،5 (Aois mellifera carnica) مي باشد. 

melliffera Apis melliffera ، در مقايسه با دو نژاد lingusta 875 و carnica 760 با ميانگين سايزي mm 5.37 كه در هر2 dm را همانطور كه قبلا مي دانيم، بهترين عدد براي زنبورها با mm 5.37 سلول است پذيرا مي باشد. 

تعداد واقعي سلول ها در هر 2 dm اندكي نسبت به مدل مومي ساخته شده فرق مي كند. زنبورها به آساني تنوع در سايز را با توجه به محدوديت هاي مشخص مي پذيرند. اگر آنها خيلي كوچك باشند طرد مي شوند و اگر خيلي بزرگ باشند احتمالا حشره نر برجسته اي خواهند شد.

سلول زنبورعسل كارگر و زنبورنر

ادامه مطلب
موضوعات : بازدید

اماده سازي زنبورستان جهت شروع فصل فعاليت

 

در كندو هاي دو طبقه تمام زنبورها در طبقه فوقاني قرار دارند. در اين حالت بايد كليه قابهاي طبقه بالا همراه با زنبورهاي ان را به طبقه پايين اورده و قابهاي طبقه پايين را به طبقه بالا منتقل نمود.اگر در اين موقع وجود طبقه ضروري نباشد ان را برميدارند.ولي در صورت زياد بودن جمعيت طبقه  بر روي كندو باقي ميماند.در چنين وضعيتي در طول بهار جمعيت كندو افزايش يافته و به تدريج فضاي طبقه اول را به طرف بالا اشغال ميكند.در صورتي كه شرايط طبيعي از نظر پوشش گياهي و شرايط اب و هوايي مناسب ابشد ممكن است حدود5/1-1ماه طول بكشد تا جمعيت كندو افزايش يابد و بعد از چند دقيقه ديگر تمام فضاي داخل دو طبقه را اشغال نمايد.براي كندو هاي يك طبقه كه زمستان را پشت سر گذاشته اند نيز بايد پوكه و فضاي كافي براي تخمريزي  ملكه و رشد جمعيت را در نظر گرفت.در اين هنگام توصيه مي شود كه براي تحريك ملكه به تخمگذاري و تامين غذاي زنبورها شربت رقيق بهاره يك قسمت شكر و يك قسمت اب حاوي داروهاي لازم براي پيشگيري از بيماريها به كندوها خورانده شود.اين تغذيه تا باز شدن اولين گلهاي شهد زاي بهاري بايد ادامه پيدا كند.ضمنا در صورتي كه بعضي از كندوها فاقد ملكه باشند به انها ملكه معرفي كرده و يا در صورت لزوم در كندوهاي ديگر ادغام شوند.

ادامه مطلب
موضوعات : ملکه

در شهر کندو به طور معمول طی چرخه طبیعی حیات زنبوران عسل ، ملکه باکره جوان پس از انجام پرواز جفت گیری و بازگشت به کندو با استقبال تعدادی از زنبوران کارگر جوان مواجه می شود. ملازمین ملکه به دورش حلقه زده او را با خرطوم های خود تمیز می کنند و ژله شاهانه تقدیمش می کنند.


در شهر کندو به طور معمول طی چرخه طبیعی حیات زنبوران عسل ، ملکه باکره جوان پس از انجام پرواز جفت گیری و بازگشت به کندو با استقبال تعدادی از زنبوران کارگر جوان مواجه می شود. ملازمین ملکه به دورش حلقه زده او را با خرطوم های خود تمیز می کنند و ژله شاهانه تقدیمش می کنند. کاگران ملکه را ترغیب به تخم گذاری می کنند.

ملکه پس از گذشت مدتی شروع به تخمگذاری می نماید. تخم ها پس از چند هفته به زنبورانی جوان با جنسیت نر یا ماده  عقیم می شوند. زنبوران نر پس از بلوغ به طور آزادانه به هر کلنی در زنبورستان که بخواهند رفت و آمد می کنند و تلاش می کنند تا ژنوم اجدادی خود را طی جفت گیری با ملکه ای جوان به نسل های آتی منتقل سازند. زنبوران ماده عقیم (زنبوران کارگر) پس از گذرندان یک سوم عمر خود درون کندو  سرانجام به خارج از کندو رفته ، شهد ، گرده ، آب و صمغ گیاهان را جمع آوری می نمایند. طی سهل انگاری زنبوردار ملکه جوان بین دو قاب مانده و به طور کاملاً تصادفی می میرد. پس از گذشت حدود یک روز زنبوران کارگر در شهر خود درصد پرورش ملکه ای جدید خواهند بود. سوالی که پیش می آید این است که چگونه ده ها هزار عدد زنبور کارگر متوجه وجود و یا عدم وجود ملکه  در شهر خود می شوند؟

چه چیزی سبب می شود که زنبوران کارگر با وجود ملکه جوان ملکه دیگری را پرورش نمی دهند؟
 

غده آرواره ای ملکه Queens  Mandibular   Glands

سه جفت غده درسر زنبوران ماده( کارگر و ملکه) شناخته شده است. غده بزاقی ، غده هیپوفارینژل و غده فکی(آرواره ای )

غده بزاقی در زنبوران کارگر و ملکه عملکردی مشابه دارند(هضم غذا). غده هیپوفارینژل در دوره خاصی از حیات زنبوران کارگر فعال است و ژله رویال(غذای شانه ها) تولید می نماید و غده آرواره ای در ملکه و زنبوران کارگر کاربردی متفاوت دارند.

غده آرواره ای در دو طرف سر، زیر شاخک ها و قسمت فوقانی آرواره ای بالایی زنبور عسل قرار دارد. ترشحات این غدد توسط کانلی از آرواره به دهان ریخته می شود.

در سال 1961 Butler و همکارانش دو نوع اسید مهم از ترکیبات فرمون آرواره ای را تشخیص دادند.

1)9-oxo-2-decenoic  acid  or  9-keto-(E)-2-decenoic acid (9ODA)

2) 9-Hydroxy-2-decenoic  acid (9HDA)

در سال 1987 محققین دانشگاه Simon  fraser سایر ترکبیات ناشناخته این فرمون را ( این فرمون از 5 ماده تشکیل شده است) کشف کردند.

مقدار فرمون ترشح شده در ملکه به سن ملکه ، جفت گیری ملکه ، فصل و اوقات روز وابسته است. پس از لقاح ملکه و شروع تخم ریزی آن میزان ترشح فرمون تا حله بالایی افزایش می یابد. میزان ترشح فرمون در ملکه های پیر به میزان قابل توجهی کاهش می یابد. همچنین در فصول پاییز و زمستان نیز میزان ترشح کاهش می یابد. در کل در مواقع تخم گذاری ملکه نسبت به سایر اوقات میزان  ترشح این فرمون بیشتر است.

 

عملکرد فرمون غدد آرواره ای در جنس کارگر

این غده تاسن 12 روزگی به همراه غده هیپوفارینژل در جنس کارگر مسئول تولید ژله رویال می باشد. ژله رویال غذای مصرفی لاروها تا سن 3 روزگی و ملکه تا پایان عمر می باشد. تحقیقات نشان می دهند که این دو غده در غیاب دیگری قادر به تولید ژله رویال نمی باشند . با مسن شدن زنبوران کارگر و غیر فعال شدن  هیپوفارینژل غدد آرواره ای تغییر کاربری می دهند. این غده فرمون 2-heptanone را ترشح می سازد که این فرمون در هشدار و دفاع کاربرد دارد.
بقیه در ادامه مطلب

ادامه مطلب