زنبور دار

موضوعات : ملکه

تا قبل از سال 1771 میلادی چنین تصور می شد که ملکه زنبورعسل جفتگیری نکرده و تخمهای وی بوسیله نامعلومی تلقیح می شود ، مثلاً باد اسپرم های زنبورهای نر را بداخل تخم ها منتقل می نماید . در سال 1771 برای اولین بار دیده شد که ملکه زنبورعسل با زنبورهای نر در خارج از کندو و در فاصله ای در فضا جفتگیری می کند . و در سال 1814 ثابت شد که  یک ملکه باکره هیچ گاه در کندو جفت گیری نکرده و یک ملکه باکره بهیچ وجه تخم تلقیح شده نمی گذارد .

ملکه باکره گاهی اوقات قبل از انجام جفتگیری یعنی موقعی که 5-3 روز سن دارد پروازهای شناسائی کوتاه مدتی انجام می دهد . پروازهای شناسائی و پروازهای جفتگیری ملکه در گرمترین ساعات روز یعنی موقعی که زنبورهای نر در پرواز هستند انجام می گیرد . ملکه معمولاً موقعی که حدود 7 تا 10 روز سن دارد اقدام به جفتگیری می نماید . مدت زمانی که ملکه برای جفت گیری از کندو خارج می شود تا هنگام مراجعت معمولاً بین 10 -30 دقیقه است ولی گاهی اوقات کمتر یا بیشتر از این مدت نیز خواهد بود . هر ملکه باکره معمولاً با 8 عدد زنبور نر جفتگیری می کند . البته این تعداد ممکن است کمتر و یا بیشتر و حتی تا28 عدد نیز برسد . جفت گیری ملکه در فاصله چند صد متری تا چند کیلومتری کندو و در محلی بنام «محل تجمع زنبورهای نر » و در هوا در ارتفاع حدود 10 متری از زمین صورت می گیرد . هر زنبور نر پس از جفتگیری با ملکه بواسطه انقباض عضلاتش و همچنین بواسطه باقی ماندن قسمتی از دستگاه جفتگیری اش در واژن ملکه بصورت جسم خشکی مرده و به زمین می افتد . پس از آن زنبور نر دیگری به ملکه نزدیک شده و ضمن خارج کردن آلت تناسلی زنبور نر قبلی با ملکه جفتگیری می کند . این عمل یکی پس از دیگری انجام شده تا عمل جفتگیری ملکه به پایان رسیده و ملکه در حالی که آلت تناسلی آخرین زنبور نری که با وی جفتگیری کرده است را حمل می نماید به کندو مراجعت می کند . بعضی اوقات مشاهده شده است در صورتی که ملکه در اولین دفعه جفتگیری کند ، روز بعد به منظور جفتگیری مجدد از کندو خارج می شود . در موارد بسیار نادری نیز دیده شده است که ملکه تا 3 مرتبه برای جفتگیری از کندو خارج شده است . البته این کار را در روزهای پی در پی انجام می دهد و در صورتی که شرایط جوی اجازه خروج به وی ندهد و یا به اندازه کافی زنبور نر وجود نداشته باشد ممکن است بین اولین و آخرین جفتگیری چند روز فاصله واقع شود . وجود آلت جفتگیری آخرین زنبور نر را در واژن ملکه «علامت جفتگیری» می گویند که پس از مراجعت به کندو و در فاصله چند دقیقه تا چند ساعت توسط زنبورهای کارگر از واژن ملکه خارج شده و وی را تمیز می کنند .

علامت جفتگيري ملكه زنبورعسل

اسپرم وارد شده در واژن ملکه از طریق مجرای عمومی تخم وارد کیسه ذخیره اسپرم شده و در آنجا تا آخر عمر ملکه باقی می ماند . همانطور که گفته شد جفتگیری ملکه معمولاً در گرمترین ساعات روز یعنی بین ساعت 1 تا 5 بعدازظهر و بیشترین نسبت انجام آن در بین 2 تا 4 بعدازظهر صورت می گیرد .

هر چقدر هوا بهتر باشد و تعداد زنبورهای نر بیشتر باشد احتمال موفقیت جفتگیری بیشتر خواهد بود . جفتگیری ملکه همیشه در درجه حرارت بیش از 20 درجه سانتی گراد صورت می گیرد . در هوای آرام و بدون باد نیز احتمال جفتگیری بیشتر می باشد . در صورتی که سرعت باد بیش از 20 کیلومتر در ساعت شود احتمال جفتگیری موفقیت آمیز ملکه کمتر شده و در سرعت باد بیش از 27 کیلومتر در ساعت متوقف می شود . ملکه هائی که در شرایط آب و هوائی نامناسب جفتگیری می کنند حاوی مقدار کمتری اسپرم شده ، طول عمر آنها کوتاه و معمولاً جایگزین می شوند . معمولاً دو تا چهار روز پس از جفتگیری ، ملکه اقدام به تخم گذاری می کند . البته این مدت ممکن است کمتر یا بیشتر طول بکشد . برای تخمگذاری ، ابتدا ملکه سر خود را وارد سلول ها کرده و پس از بازرسی و اطمینان از عدم وجود تخم در آنها سر را خارج کرده و شکم خود را وارد سلول می کند و یک تخم در وسط سلول قرار داده و خارج می شود . این مدت حدود 9 تا 12 ثانیه طول می کشد و پس از اینکه چندین تخم پی در یپ قرار داد چند لحظه ای استراحت می کند . بطور متوسط یک ملکه در شبانه روز 1500 عدد تخم می گذارد . برآورد شده است که یک ملکه خوب سالانه 200 هزار تخم قرار می دهد . ثابت شده است که نسبت تخم گذاری ملکه رابطه مستقیمی دارد با مقدار غذائی دارد که طبیعت در اختیار زنبور قرار می دهد و عوامل خارجی دیگر تأثیر زیادی روی تخم گذاری ملکه ندارند . ملکه پس از جفتگیری و شروع تخم گذاری ، کندوی خود را بجز مواقعی که تولید بچه کندو می کند هرگز ترک نکرده و پس از جفتگیری توجه زنبورهای کارگر به وی زیادتر می شود زیرا ملکه بارور فرمون های مخصوصی را ترشح می کند که انسجام کلنی و نظم و انضباط کارها را تضمین می نماید .

 

جفتگيري ملكه زنبورعسل

منبع : پرورش زنبورعسل نوشته دکتر عبادی

ادامه مطلب
موضوعات : بازدید

در جریان بچه دادن کندو که نوعی تکثیر کلنی است تقریباً نیمی از جمعیت کندو همراه ملکه خارج شده و برای یافتن لانه ای مناسب موقتاً در محلی مانن شاخه درختان ، تیر چراغ برق ، روی دیوار و غیره متمرکز می شوند . این نوع تکثیر کلنی های زنبورعسل جهت تضمین بقاء نسل آنها و همچنین جایگزینی کلنی های از بین رفته حائز اهمیت است .

در مناطق معتدل افزایش جمعیت کلنی از اوایل بهار به تدریج شروع شده و با پیشرفت زمان نسبت تخم گذاری ملکه بیشتر می شود به طوری که پس از مدتی فضای کافی برای تخمگذاری ملکه و گنجایش زنبورهای بالغ وجود نخواهد داشت . در این مدت زنبورهای نر بیشتری نیز پرورش داده شده و زنبورهای کارگر اقدام به ساختن سلول های ملکه در حاشیه شان ها می نمایند که متعاقباً توسط ملکه در آنها تخم گذاری خواهد شد .

لازم به تذکر است که علاوه بر کمبود فضای خالی برای رشد جمعیت ، بهم خوردن تعادل نسبت زنبورهای جوان به زنبورهای مسن و خصوصیات نژادی و مسن شدن ملکه نیز از عوامل تحریک کننده کلنی به بچه دادن می باشند .

پس از آنکه کلنی به تدریج برای تولید بچه کندو آماده شد میزان تخمگذاری ملکه کاهش یافته و بهمان نسبت غذای کمتری در اختیار وی قرار داده می شود و در نتیجه وزن ملکه کاهش یافته و آماده برای پرواز می گردد . ضمناً جمعیت کندو به حدی زیاد می شود که گاهی قسمتی از جمعیت در خارج از کندو آویزان می شود . چند روز قبل از خارج شدن بچه کندو ، زنب.ورهای کارگر پرستار مرتباً ملکه را تحریک به راه رفتن و حرکت کرده و گاهی رفتار خشنی با وی دارند . علاوه بر این چند روز قبل از جدا شدن بچه کندو از کندوی مادری تعدادی از زنبورها از کندو خارج شده و در جستجوی محل های مناسبی برای استقرار بچه کندو می پردازند و پس از مراجعت در داخل کندو برای مدت طولانی اقدام به رقص مخصوصی کرده و جهت و فاصله محل مورد نظر را به دیگران اطلاع می دهند .

زنبورهای بچه کندو قبل از اینکه کندوی مادری را ترک کنند ابتدا مقدار زیادی عسل خورده و سپس ملکه را وادار به خارج شدن از کند ومی کنند و همراه وی از کندو خارج می شوند . حدود نصف تا 90 درصد زنبورهای کندوی مادری ممکن است همراه بچه کندو خارج شوند .

توده زنبورهائی که از کندو خارج شده اند پس از مدتی پرواز در هوا در محل مورد نظر که قبلاً شناسائی شده است مستقر شده و بصورت توده ای فشرده و محکم و آرام باقی می ماند . این توده از دو لایخه تشکیل شده است که لایه بیرونی به ضخامت بدن سه زنبور و کاملاً محکم و فشرده است ولی لایه درونی که زنبورهای آن زنجیر وار به هم متصل هستند استحکام کمتری دارد . ضمناً در سطح لایه بیرونی راه ورود مشخصی برای داخل توده وجود دارد . در این ترکیب توده ، اقدامات لازم جهت تأمین نیازهای کلنی پیش بینی شده است . بدین ترتیب که زنبورهای لایه خارجی توده معمولاً زنبورهای مسن تر می باشند که وظیفه محافظت زنبورهای تداخل توده را بعهده دارند و جای آنها مرتباً عوض می شود . زنبورهای درون توده اکثراً جوان بوده و کارهای داخل کلنی را عهده دار می باشند .

پس از مدتی که از استقرار کلنی در محل موقت گذشت ، تعدادی از زنبورها جهت یافتن محل مناسبی برای استقرار دائمی کلنی به جستجو می پردازند و پس از مراجعت در سطح توده اقدام به رقص های مخصوصی می کنند . بالاخره یکی از محل های یافته شده که از هر نظر برتری دارد انتخاب شده و توده بچه کندو به آن محل نقل مکان می کند .

در انتخاب محل جدید عوامل متعددی در نظر گرفته می شود ، از جمله محافظت در مقابل عوامل طبیعی خصوصاً باد ، دشمنان طبیعی ، نور آفتاب ، ارتفاع از سطح زمین ، نوع لانه که از جنس چوب باشد یا کیفیت دیگری داشته باشد و غیره .

تصوير زمان قبل از خروج بچه كندو

منبع : پرورش زنبورعسل نوشته دکتر عبادی

ادامه مطلب
موضوعات : تجهیزات

غذاي اصلي و دائمي جمعيت زنبورعسل بالغ معمولا عسل و گرده گل است.اما با استفاده انسان از عسل ذخيره شده در كندوي زنبورعسل در بيشتر ماهها و فصول سال زنبورها كم غذا شده و يا بدون غذا مي شوند.در ان هنگام كه شهد و يا گرده گل به اندازه كافي در دسترس انها نيست.در چنين مواقعي زنبوردارهاي ماهر به چند اقدام به تغذيه كندوها مي كنند.از جمله:جلوگيري از گرسنگي زنبورها و نوزادهاي انها،پيشگيري از بيماريها،تكثير جمعيت و توليد بچه كندو زنبور پاكتي،توليد ملكه،تشكيل كندوهاي جفتگيري و...معمولا به جاي عسل از مواد جايگزيني مانند شكر سفيد،پودر قند و يا گلوكز و...و به جاي گرده گل،كيك جانشين گرده گل در اختيار زنبورها قرار مي دهند.

تغذيه زنبور عسل در داخل ظروف مختلف صورت مي گيرد و به خاطر جلوگيري غرق شدن زنبورها در هنگام استفاده از شربت،معمولا اجسام سبك وزني مانند تركه هاي نازك و يا پوشال تميز را بر روي شربت شناور مي كنند يا در داخل ظروف ورقه توري فلزي قرار مي دهند تا زنبورها از بالاي انها حركت كرده و از شربت استفاده كنند.

انواع ظروف شربت خوري عبارتند از:ظروف شربت خوري بشقابي،قابي،شيشه اي و...شربت خوري شيشه اي يك ظرف شيشه اي دربدار است كه به صورت وارونه در داخل يك محفظه كانال دار قرار مي دهند و زنبورها از داخل كانال سربسته عبور كرده و در زير درب شيشه از روزنه هاي 5/1ميليمتري كه قبلا ايجاد شده است شربت را مكيده و به داخل كندو مي برند.در اين روش شربت الوده نشده و بيماريهاي ميكروبي به ساير زنبورها منتقل نمي شود.اين نوع ظرف شيشه اي وارونه را شربت خوري بردمن ميگويند.نوع ديگر شربت خوري،شربت خوري قابي است كه در ايران نيز رواج دارد و به ابعاد يك قاب ساخته شده و براي جلوگيري از غرق شدن زنبورها در شربت ،يك ورق توري گالوانيزه در داخل كندو قرار مي دهند.اخيرا انواع فلزي،پلاستيكي و فيبري شربت خوري قابي ساخته و براي استفاده عرضه شده است.

شربت خوري بردمن

شربت خوري بشقابي جديد

شربت خوري قابي

شربت خوري زنبورعسل

ادامه مطلب
موضوعات : تجهیزات

كاردك وسيله مفيدي براي زنبوردار است كه با ان مومها،بره موم ها و مواد خارجي چسبيده با اطراف كندو و قابها را تراشيده و پاك ميكند.و در مواقع عسل گيري نيز پولكهاي سطح قاب عسل را برداشته و انها را براي عسل گيري اماده مي سازد.كاردكها به اشكال مختلف و براي كارهاي متفاوت ساخته شده اند كه زنبوردار در كليه مواقع بازديد از كندو همراه خود دارد و از ان براي تميز كردن كندو،قابها و وسايل زنبورداري استفاده مي كند.بعضي از كاردكها به وسيله برق يا بخار گرم ميشوند تا تراشيدن موم و ساير مواد به وسيله انها اسانتر شود.

 

كاردك پولك تراش ساده

كاردك پولك تراش ساده

كاردك پولك تراش برقي

كاردك پولك بردار برقي ساده

ادامه مطلب
موضوعات : تجهیزات

لباس كار در زنبورداري(كلاه توري،لباس كامل،دستكش،ساعدبند و....)

 

كلاه توري

 

كلاه توري پوششي است كه كليهنواحي سر،گردن و صورت زنبوردار را از نيش زدن زنبورعسل محفوظ ميكند ودر من از تابش مستقيم خورشيد و گرماي زياد جلوگيري ميكند.هر زنبوردار به تناسب اگاهي از رفتار زنبور عسل،سليقه شخصي و امكانات خود يك نوع كلاه توري مخصوص مي سازد.يك كلاه توري خوب بايد خنك،سبك،سايه دار و از همه مهمتر مانع نفوذ زنبورهاي كارگرعصباني و مهاجم باشد تا زنبوردار در مدت كار خسته و عصباني نشود و به راحتي به كار خود ادامه دهد.گرچه تعدادي از زنبوردارهاي مجرب و با سابقه در جريان كار در زنبورستان از كلاه توري و دستكش استفاده نمي كنند و كمتر هم نيش ميخورند!ولي به كساني كه مبتدي هستند و حتي زنبوردارهاي مجرب نيز توصيه ميشود كه از كلاه توري استفاده نمايند.چرا كه گاهي اتفاقات پيش بيني مانند ضربه هاي شديد به كندوها،موجب عصبانيت و حمله زنبورهاي كارگر شده و عواقب خطرناكي به بار مي ايد كه بعضا جلوگيري از انها غير ممكن است.و درضمن كلاه توري طوري باشد كه به گردن و صورت زنبوردار نچسبد.

 

 لباس كارزنبورداري

 

لباس كار زنبورداري به طور معمولبايد به صورت تكه تكه و يا دو تكه باشد.در انتخاب نوع پارچه و رنگ لباس كار بايد دقت كافي به عمل ايد.چون زنبورهاي مهاجم از پارچه هاي مشكي  و تيره رنگ و پشمي خوششان نمي ايد و به شخصي كه لباسهاي تيره رنگ و پشمي پوشيده باشد حمله كرده و حتي اجازه كار در زنبورستان را به او نميدهند.بنابر اين براي لباس كار بهتر است پارچه هاي كتاني يا پنبه اي با رنگهاي روشن مانند سفيد،ابي و طوسي روشن استفاده شود.بعضي از زنبوردارها از لباس كار دو تكه استفاده ميكنند و برخي ديگر كلاه توري را با لباس كار به صورت يك تكه دوختهو سر استينها و كمر بلوزرا كش ميدوزند،ولي شلوار را جداكانه دوخته و كمر و پايين شلوار را كش مي اندازند.

 

 دستكش زنبورداري

 

دستكش،پوششي براي محافظت دست زنبوردار از ورود زنبور مهاجم و نيش زدن است و معمولا از چرم،لاستيك و يا پارچه تهيه ميشود.استفاده از دستكش لاستيكي مانند بنايي(نوع استادكار)و يا نوع چرمي نازك ان مناسبتر و راحتر است.زنبوردارهاي مجرب به تناسب طولاني شدن مدت زنبورداري از دستكش استفاده نمي كنند.به زنبوردارهاي مبتدي توصيه ميشود كه در ابتداي شروع كار زنبورداري حتما از دستكش با استين پارچه اي استفاده كنند.

 

 ساعد بند زنبورداري

 

معمولا استين پيراهن و بلوز شخص زنبوردار در موقع كار به بالا كشيده و بين مچ دستكش و استين او فاصله ايجاد ميشود.در اين حالت زنبورهاي مهاجم از ان ناخيه وارد استين زنبوردار شده و او را نيش ميزنند و در نتيجه زنبوردار از ادامه كار خسته و عصباني ميشود.از اين رو توصيه ميشود كه يك جفت ساعد بند از نوع پارچه هاي روشن و پنبه اي يا كتاني تهيه كرده و دو سر انتهاي استين را با كش گره زده يا با كش دوخته شود.در موقع پوشيدن دستكش ساعد بند،را بر روي دستكش و ساعد هاي خود بپوشانيد تا خطر باز شدن روزنه و ورود زنبورعسل به داخل استين جلوگيري شود.

لباس سر هم زنبورداري

دستكش و ساعد بند زنبورداري

كلاه زنبوداري

ادامه مطلب
موضوعات : تجهیزات

دودي و نحوه اماده سازي و استفاده ازان در زنبورداري

  ميدانيد كه زنبورعسل موجود صد در صد وحشي بوده و مطيع انسان نشده است.يكي از وسيله هاي مهار كردن و يا دور كرند جمهيت هاي زنبورعسل از محل استقرار انها دود است چون انها از دود و گاز حاصل از سوختن مواد چوبي و پارچه اي ناخوشايند بوده و ميترسند.بنابر اين هنگام دود دادن محل خود را ترك كرده وبه نقاط كم دود كندو ميروند و حتي منطقه پرورش نوزادان را نيز ترك ميكنند.رنبوردارها نيز از اين رفتار زنبور استفاده كرده و دستگاههاي مختلفي را كه توليد دود ميكنند را ساخته اند و اجسام نيم سوخته را كه در حال دود كردن هستند در داخل انها قرار داده و در هنگام بازديد از كندوها و يا انتقال دادن كندوها به نقاط ديگر از انها استفاده ميكنند.دستگاه هاي دودي بر حسب سليقه افراد و كشورهاي مختلف به اشكال مختلف ساخته شده اند ولي همه انها يك هدف را دنبال ميكنند.دور كردن جمعيت زنبورعسل از محلي كه انسان تصميم به بازديد و يا جابجايي قابها و يا كندوها دارد در مواقعي شامل موارد زير صورت ميگيرد:

بازديد بهاري،تغذيه كمكي زنبورها،ذخيره غذاي زمستانه،تغذيه پائيزي،بچه گيري،درمان بيماريها،تعويض ملكه،تهيه زنبور پاكتي،تهيه زهر زنبورعسل،تهيه كندوهاي جفتگيري و...

مواد سوختي مناسب براي دودي معمولا از گياهان و يا از پارچه هاي نوع كتاني،پنبه اي ويا كود خشك حيوانات،توتون يا تنباكو انتخاب ميشوند.شايان ذكر است كه هنگام بازديد كندوها مقدار كمي دود از دريچه پرواز وارد كندو كرده و كمي در بالاي سطح كندو دود مي دهند.بايد دقت شود كه هرگز نبايد دود را در عمق كندو و داخل ناحيه نوزادان فرستاد،چون ممكن است به انها صدمه رسيده و ملكه نيز از كندو خارج شود و زنبورها بيشتر عصباني شده و به زنبوردار حمله ميكنند.

دودي ادوات زنبورداري

دودي ادوات زنبورداري

ادامه مطلب
موضوعات : فخررازي

از کجا و چگونه زنبور داری را شروع کنیم ؟

 

با سلام : تقریباً اکثر بازدید کنندگانی که به این وبلاگ اومدند . قصد آغاز زنبور داری را دارند و اطلاعات چندانی نسبت زنبور عسل و شغل زنبور داری ندارند . اینجانب تا جایی که توان علمی داشته باشم سعی در راهنمایی شما   می نمایم . تا شما اگر توان و امکانات زنبور داری را داشته باشید به این حرفه مشغول شده و منفعت برده باشید و اگر با مطالعه این وبلاگ پی به  عدم توان و یا نبود امکانات خود در این حرفه آگاهی یابید  . به این حرفه درست نزده تا قبل از هر اقدامی متوجه  عدم منفعت در این شغل گردیده و در  صرف هزینه و وقت صرفه جویی کرده باشید.

اولا زنبور داری شغلی جالب و متحیر کننده  می باشد . جالب اینکه در این شغل با موجوداتی سرو کار داریم که زندگی تشکیلاتی آنها نمونه بارزی است از نظم و ترتیب و همکاری متقابل که هر وقت به کندو ها سر زده با مشاهده فعالیت های هر یک از زنبور ها به شکلی خواهید بود که متوجه نظم و ترتیب بسیار شگفت انگیز خواهید شد و پی به قدرت خداوند یکتا خواهید برد.

ثانیا  شغلی پرمنفعت : با فروش محصولات کندو (عسل ، گرده گل ، موم، بره موم و ژل رویال)درامد قابل توجه ای به دست خواهید آورد . که باعث دلگرمی و انگیزه برای ادامه این شغل  خواهد بود .

اما برای شروع کار قبل از هر  چیز باید بدانید محلی که زندگی می نمایید  . یا قرار است . کندو ها را آنجا مستقر نمایید . برای زنبور ها مناسب می باشد تا هم احتیاجات خود کلنی  را براورده نماید و هم محصول اضافی داشته تا شما از آن استفاده نمایید .

بخش اول محیط  زنبور ستان:

1 – محیط از لحاظ شهد و گرده  فراوان مناسب  شغل زنبور داری باشد  .

 محیط فاقد گل و گیاه  و یا محیطی که گل و گیاه در آن کم بوده و یا فقط مدت کوتاهی  از سال گل وجود دارد برای زنبور داری مناسب نمی باشد. به نظر من مهمترین و اساسی ترین بخش زنبور داری محیط مناسب ( در اکثر اوقات سال گل فراوان وجود داشته باشد) برای زنبور داری می باشد . گیاهانی چون درختان میوه شکوفه دار بهاره (، سیب ، گلابی ، مرکبات ، زردالو، آلوچه و گیلاس)  پنبه ،آفتاب گردان ، یونجه ، شبدر ، اسپرس ، بیدمشک ، گوَ ن ، آویشن ، خردل ، زعفران ، نخود ، لوبیا ، نعنا ، اقاقیا ، کاج ، گیاهان زینتی و طیف بسیار وسیعی از دیگر گیاهان زراعی ، باغی ، جنگلی ، گیاه هان دارویی خور روی کو ها و تپه ها و مرتعی منابع شهد و گرده برای زنبور عسل محسوب می شوند. در این شرایط شما بهترین راندمان تولید را از زنبورستان خود خواهید داشت  . اگر شما بهترین زنبور دار باشید ولی محیط فاقد گل و گیاه باشد . شما موفق نخواهید بود.

2 – شرایط آب  و هوایی مناسبی داشته باشد .

به طور معمولی باد شدید یا باران و مه آلود بودن هوا و یا گرما و سرما ی شدید در همه نقاط وجود دارد اما این شرایط فقط مدت کوتاه و در حد 3 الی 10 روز از سال به وجود می آید  . اما گرما یا سرمای بیش از حد تحمل ، بارندگی پیوسته و زیاد ، هوای ابری در بیشتر اوقات سال یا فصل مورد نظر ، بادهای شدید ، هوای شرجی یا هوای غالبا مه آلود ، افزایش یا کاهش ناگهانی درجه حرارت هوا و آلودگی غیر تحمل هوا ممکن است. در اقلب اوقات سال  چنین منطقه ای را برای استقرار زنبورستان نا مطلوب میکند و زنبور داری را با ضرر و تلفات زیاد همراه می نماید .

3 - اهمیت وجود منبع آب سالم در اطراف زنبورستان :
زنبور نیز مانند سایر جانداران به آب به عنوان حیاتی ترین نیاز خود احتیاج دارد . هر چه آب سالم و پاکیزه در دسترس تر ( حداکثر 50 متر) باشد . بازه کندو ها بالا تر می رود . و زنبورستان از سلامت بهتری برخوردار خواهد بود .

4       - بهداشت منطقه زنبورستان و اهمیت آن :
زنبور عسل نیز مانند سایر حیوانات به برخی از بیماری ها حساس است و متاسفانه بیشتر بیماری ها باعث انهدام بخش مهم یا تمامی کلنی های زنبور دار می شود و یا ضمن خسارت به زنبور دار معالجه می شوند . بنابراین اقتصادی ترین اقدام برای جلوگیری از ابتلای زنبورها به بیماری توجه زنبور دار به بهداشت منطقه است .. نزدیکی به گواری ها یا مرغداری ها و یا کارخانه جات مواد شیمیایی و یا کود کمپوست و یا محل تخلیه زباله و یا مزارعی که با آب فاظلاب آبیاری می شودند برای زنبورستان مساعد نمی باشد. زیرا بوی بد زنبوران را فراری می دهد .  
  5 - آلودگی های صوتی و بوهای نامطلوب :مکان استقرار زنبورستان از  نقاط پر سر و صدا مثل جاده های پر رفت وآمد ، کارخانه های پر سر و صدا و غیره به اندازه کافی دور باشند تا سرو صدا موجب هراس زنبورها و فراری شدن آنها نشود .
 6 -  اهمیت دور بودن کافی زنبورستان از نقاط مسکونی :
زنبورها با توجه به شعاع پرواز خود ممکن است تا 5 کیلومتر از محل زنبورستان دور شوند . اما نزیک بودن زنبورستان  در فاصله 200 متری به خانه های مسکونی به وجود آمد مشکلاتی از قبیل ورود به خانه ها  به خاطر وجود مواد شیرین و  بروز مشکل برای صاحب خانه و یا ناتوانی از خروج از خانه برای زنبور  باشد و یا دم غروب با روشن شدن چراغهای روشنایی برای زنبور عسل که جهت یابیش با نور خورشید می باشد دچار مشکل نماید . و شما می بینید که زنبور ها برای رفتن به کندو در اطراف چراغ برق جمع شده اند .  
  7 -  اهمیت رعایت فاصله زنبورستان ها از هم :
 در شرایطی که بیماری های مسری در زنبورستان های همسایه شما وجود دارد حداقل فاصله لازم به رعایت زنبورستان ها از یکدیگر در هر منطقه 6 کیلومتر است . اگر منطقه پوشش گیاهی چندان خوبی نداشته باشد  چند مشکل اساسی پیش خواهد آمد .
 1 -  تولید عسل کمتر در دو زنبورستان مجاور هم به علت کمبود منابع شهد و گرده . 2 -  به علت گرده افشانی بیش از حد مورد نیاز بیشتر گل ها به میوه یا بذر تبدیل شده و تمام میوه ها قادر به دریافت مواد غذایی کافی نمی شوند و از کیفیت محصول کاسته شده 3- امکان رفتن اشتباهی زنبورهای یک زنبورستان به زنبورستان های دیگر و شیوع بیماری و غارت وجود دارد .
8 -  میزان نزدیکی زنبورستان به جاده :
جاده برای زنبورستان یه حسن می باشد که  دسترسی به وسایل نقلیه برای حمل و نقل ، بارگیری و تخلیه کندوها را آسان می نماید . اما اگر جاده نزدیک زنبورستان پر رفت و آمد باشد .( جاده های بین شهری ، اتوبان ها) زنبور عسل از سرو صدا و هم به علت اوج پرواز کم با وسایل نقلیه برخورد کرده و تلف می شوند.
9 - بهترین مناطق استقرار یک زنبورستان :
بی تردید بهترین مکان استقرار یک زنبورستان در یک باغ یا مزرعه بزرگی است که محصول آن باید توسط زنبور عسل گرده افشانی شود. در این صورت علاوه بر تولید عسل برای زنبوردار محصولات کشاورز یا باغ دار هم به قدر کافی گرده افشانی می شود.
 10 - استقرار زنبورستان در کنار دریا یا رودخانه :
چنانچه زنبورستان در ساحل دریا یا رودخانه مستقر شود زنبورها برای نوشیدن و جمع آوری آب بطرف آنها رفته و معمولا جریان آب رودخانه یا امواج دریا بیشتر زنبورها را غرق می کند و به این ترتیب خسارت سنگینی به جمعیت کلنی ها وارد می شود .
11 -  سطح زنبورستان و استقرار کندوها روی پایه یا سکو :
سطح زمین زنبورستان باید دست کم 30 سانتی متر بالاتر از زمین های اطراف باشد.
12 -  فاصله کندوها از هم در یک زنبورستان :
در یک زنبورستان رعایت فاصله 5/2 متر بین دو کندو  و فاصله 4 متری بین هر ردیف ضروری است .
13 -  مکان زنبورستان در رابطه با سمپاشی باغ ها و مزارع :

زنبورستان شما نباید در نقاطی که سپاشی زیاد وجود داردبه خصوص جالیز ها و مزارع گلزا که بیشترین سم پاشی ها را دارند قرار گیرد . در حقیقت شما عطای این مزارع را به لقاء شان ببخشید.
14 -  جهت استقرار کندوها در زنبورستان :
چنانکه منطقه ای که زنبورستان در آن مستقر است بادخیز نباشد می توان کندوها را به گونه ای در زنبورستان مستقر کرد که سوراخ پرواز آنها به سمت مشرق یا جنوب باشد در این صورت با طلوع خورشید نور به سمت جلوی کندوها می تابد و زنبورها زودتر فعالیت روزانه را آغاز می کنند.در مناطق بادخیز سوراخ پرواز باید در جهت مخالف وزش باد باشد تا بخصوص در زمستان باد سرد به داخل کندوها وزیده نشود و در سایر مواقع نیز موجب ناراحتی زنبورها نشود.

15 – عدم وجود دشمنان زنبور عسل:

 شما نباید زنبورستان خود را در مناطقی که  دشمان زنبور عسل از جمله  سار ، خرس ، زنبور قرمز، موریانه و موچه که قابلنابودی و یا محارشان وجود ندارد . قرار دهید . 

16 - مسافت مکان جدید زنبورستان تا مکان قبلی :
شعاع پرواز مفید زنبور عسل به 2 کیلومتر و شعاع پرواز دور آن به 6 کیلومتر و گاهی به 12 الی 5/13 کیلومتر می رسد. برای جلوگیری از مراجعت زنبورها به مکان زنبورستان قبلی مکان زنبورستان جدید تا قبلی باید بیش از 6 کیلومتر فاصله داشته باشد.
17 -  رابطه کندو و مساحت زنبورستان :
دیوارها نباید از 2 متر مرتفع تر و فواصل بین کندوها به میزان حداقل 5/2 متر از هم باید رعایت شود.
18 -  نحوه استقرار کندوها در زنبورستان :
محل استقرار کندوها در زنبورستان باید به گونه ای طراحی شود که زنبورهای پرواز کننده از کندوهای مختلف مانعی در جلوی زنبورهای دیگر نباشد به همین جهت در استقرار کندوها طرح هایی چون زیگ زاگ - مربع - گروهی - موازی و غیره ممکن است عملی گردد.

بخش دوم توانایی و امکانات شما :

از مهمترین شرایط این شغل  شخص خود شما که باید دانست توانایی جسمی و مالی در ابتدا این کار را دارا می باشید یا نه  . به نظر بند زنبور داری باید یا شغل اول باشد یا شغل دوم در صورتی که شغل اول سبک و با وقت فراغت زیاد باشد برای نمونه معلمان و بعضی از کارمندان .

اگر من بخوام به طور خلاصه شغل زنبور داری را معرفی کنم . باید بگویم . زنبور داری به 3 فصل بهار ، تابستان و زمستان تقسیم می شود .

 فصل و اول  فصل  بهار از اول اسفند ما شروع می شود و وظیفه زنبور دار این است که ابتدا از با یه بازدید سطحی از سلامت کندو ها و وجود ملکه اطمینان کسب نموده و هفته ای 3 مرتبه به کندو ها شربت 1 به 1 داده تا به اوایل فروردین می رسید در این زمان جمعیت زیاد شده و وظیفه ما این است که به طور متوسط هر 8 روز یک مرتبه از هر کندو بازدید نموده تا از اردو زدن کندو جلو گیری نماییم و قاب های سیاه و کهنه را از کندو خارج و برگ موم تازه به کندو می دهیم .اگر کندو با جمعیت بیش از 10 قاب مشاهده کردیم به کندو طبق می دهیم . این فصل پر کار ترین فص زنبور داری می باشد و تا اول خرداد به طول می انجام .

فصل دوم فصل تابستان می باشد که فصل برداشت عسل و کوچ و مراقبت از کندو ها و فصل اوج سم پاشی ها می باشد . این فصل تا اواخر شهریور به طول می انجامد .

فصل سوم : که از اول مهر آغاز می شود و وضیفه ما دادن شربت 1 به 1 ( یک کیلو شکر با یک کیلو آب) به کندو ها تا برای زمستان گذرانی کندو مشکل پیدا نکند .به طور معمول یه زنبور دار به هر کندو در سال 12 کیلو شکر که معادل 24 کیلو شربت یک به یک می باشد می دهد . از این 12 کیلو شهر 7 کیلو در بهار و 5 کیلو در زمستان می باشد . محافظت در برابر زنبور قرمز و سار ها  و دیگر موجودات مزاحم بوده و دریکی دیگر از وظایف  ما گذاشتن یه پارچه کتانی روی قابها برای گرم نگه داشتن کندو می باشد .تهیه خمیر شیرین برای جبران کمبود گرده گل هم در این فصل انجام می شود . همه این کارها تا اواسط آبان پایان یافته و زنبور دار در کندو را محکم می بندد و تا آغاز اسفند ماه به هیچ عنوان نباید درب کندو را باز نماید .

حال کسی که قصد زنبور داری دارد باید بدان که به ازای هر کندو در طول سال چه مقدار از وقت خود را باید صرف این کار نماید که اگر غفلت نماید به منزله از دست دادن کلنی می باشد.

نکته دیگر هزینه خرید و نگهداری وسایل زنبور داری می باشد که حداقل از 200 هزار تومان برای وسایل زنبور داری( استراکتور ، دودی ، کلاه ، کاردک و . . . ) لازم می باشد و برای هر کندو در سال 20 هزار تومان مصالح ( شکر ، موم ، خمیر شیرین و . . . ) لازم می باشد .

به نظر من اگر شما قصد شروع زنبور داری را دارید بهتر است سال اول با 3 الی 6 کندو شروع نمایید تا ضمن مشغولیت و رفع خستگی کار روزانه و یا سرگرمی با زندگی و کار زنبور داری آشنا گردید به نوعی سال اول را کارآموزی کنید و با مطالعه کتب و سایت های زنبور داری  و مشورت و آموزش از کسانی که سابقه  زیادی در این شغل دارند خود را برای توانایی در این کار محک زده و  در ضمن نیاز خانواده خود را به عسل طبیعی براورده نماید . در صورت تمایل در سال دوم با 20 الی 30 کندو به عنوان شغل دوم و کمک هزینه زندگی ادامه دهید و با آزموده شدن و تجربه جستن از خسارت های احتمالی وارده و پیدا کردن دلیل آن و و سود جستن از موارد منفعت آورد  خود را برای زنبور داری به عنوان شغل اصلی و تنها ممر درامد خانواده برای سال بعد  آماده نمایید .   

در سال سوم شما می توانید با 100 کندو ادامه دهید از 100 کندو به بالا خود را زنبور دار حرفه ای نامیده و نیاز به استخدام کارگر داشته و علاوه بر فروش عسل از فروش دیگر محصولات کندو درامد کسب نموده و  با درامدی در حد یه خانواده متوسط ایرانی زندگی نمایید . در این سالها تجربه و ممارت لازمه کار است . چنین زنبور داری باید همیشه تعداد زیادی جمعیت در اختیار داشته و با آنها کار کند . آنچه برایش اهمیت فوق العاده دارد علاوه بر تعداد جمعیت و قوی بودن تک تک آنها شناخت محیط از لحاظ گل ها ی عسل خیز در ماه های مختلف سال است . زنبور داری که این کار را بعنوان شغل اصلی انتخاب نموده باید دانسته باشد که در اطراف زنبورستان به شعاع 100 کیلومتر یا بیشتر در هر منطقه چه نوع گلی در چه ماه از سال گل می دهد تا  به موقع زنبور هایش را به همان نقطه مهاجرت داده و از شهد گل های آن منطقه حداکثر بهره برداری نماید . شما باید همه بیماریها و آفات زنبور عسل را به مثل یه دکتر شناخته و راهای درمان آن را آموخته باشید و همچنین باید دارو خانه ای برای پیشگیری و همچنین معالجه بیماریها آماده داشته باشید . شما باید به موقع ملکه ها را عوض نمایید تا مانع پیر یا ضعیف شدن جمعیت گردید . شما باید احتیاجات کندو از قبیل گرده،  دیواره مومی ، پوکه و یا طبق را به موقع برآورده نمایید .

در آخر اگر شما خواسته باشید از ابتدا زنبور داری را شغل اول خود قرار دهید حتما باید آموزش های لازم را دیده باشید و با دو سال تجربه زنبور داری ( سال اول در حدود 5 کندو و سال دوم در حدود 20 کندو) به این کاروارد شوید .

ادامه مطلب
موضوعات : تغذیه

1-     نرها معمولاً به سرعت از کندو حذف می شوند و آنهائی که باقی می مانند اسپرم کمی دارند .

2-     هر ملکه ای که بوجود آید از رشد طبیعی برخوردار نبوده و جایگزین می شود .

3-     اگر گرده ذخیره شده در کندو وجود نداشته باشد ، مقدار پروتئین موجود در بدن زنبور در پائیز کم می شود . چنین زنبورهائی پیله را جویده ، غذای خشک شده لاروها و مواد دفعی را لیسیده و ضمن پاره کردن بدن زنبوران مرده از محتویات داخلی بدن انها استفاده می کنند .

منبع : پرورش زنبورعسل نوشته دکتر عبادی

گرده گل در زنبورداري

گرده گل در زنبورعسل

ادامه مطلب