نکاتی مهم در زمستان گذرانی

موضوعات : تغذیه

نظر به اینکه بروزبیماری ها خود به خود نبوده و برای وقوع آن بایستی شرایط لازم فراهم شود واسترسها (گرما و سرما)می تواند سرآغاز آن باشد به منظور پیشگیری از بروزمشکلات بیماری ها و حفظ سرمایه و کسب درآمد نگهداری کلنی ها در شرایط مطلوباز اصول مهم بوده که نیاز به مقدمات دارد و زمستان گذرانی مهم ترین آن است.

اولین اصل:

وجود مقدار کافی و مناسب ذخیره غدا در کندو است.که باید حداقل برای هر کندو با۵قاب متوسط زنبور۵کیلو عسل باشد. عسلمذکور بایستی به صورت قاب و با پولک سربسته باشد تا در زمان نیاز زنبوراننسبت به باز نمودن حجرات عسل و مصرف آن اقدام نمایند(در مناطق با طولزمستان متوسط).در صورتی که دستی در برنامه قرار داشته باشد می توان در رژیمغذایی دستی مقداری (شربت عسل)همراه نمود . (مقدار غذا با طول دوره سرمابستگی دارد )البته وجود گرده در قابها الزامی است.

دومین اصل 

ترتیب چیده شدن قابهاست یک قاب پوکه یا یک طرفخالی و طرف دیگر عسل از سمت خالی بایستی در جوار دیواره کندو قرار گیرد.قابهای مناسب تخم ریزی یا حاوی تخم ، لارو و شفیره کنار قاب مذکور قرارگرفته و سپس قاب حاوی غذا در قسمت کنار این قابها(به سمت مرکز کندو) قرارگرفته و سپس یک قاب خالی (پوکه) قرار گرفته کنار آن در هر طرف کندو یک میخکوچک برای ثابت نمودن قابها به کندو زده و یا بقیه فضا را با قاب بدون مومبه جهت ثابت نمودن قابها پر نموده و درب کندو را می بندیم (قرار دان گونیپلاستیک یا برزنت روی قابها و بستن سوراخ تهویه پشت کندو ، مغایر اصولبهداشتی است ) ولی استفاده از پوشش تخته سه لا یا فیبریدارای منفذ مناسبتوصیه می شود در صورت لزوم می توان در یک جعبه کندو دو کلنی را مستقر کرد ودو سوراخ پرواز در ان تعبیع نموده و بین هر دو کندوی مستقل را به قراردادن یک صفحه فیبری تا زیر سقف کندو به موازات قابها از کف تا زیر درب کندوآنها را از هم جدا نمود. سوراخهای تهویه درب و بدنه کندو نبایستی مسدودگردد.

سومین اصل:

ترکیب جمعیتی و میزان آن و مدیریت بیماریها می باشد.

الف) ترکیب جمعیتی: به این منظور در هر کلونیبایستی مقدار مناسبی تخم روز ، لارو و شفیره به انضمام تعداد مناسبی زنبورکارگر جوان وجود داشته باشد. و بهتر است هر ساله حدود ثلث تا نصف قابهایحجره دار نو شود.

ب) در مورد بیماریها نکات بسیاری باید قید شود.لیکن بدلیل اینکه در هر منطقه ای به علت بیماریهای خاص و شرایط ویژه نکاتبهداشتی و درمانی همان منطقه باید رعایت شود و شرایط خاص را کارشناس هرمنطقه بایستی بررسی و اعما نماید. لذا به ذکر نکات کلی و بطور اجماع اکنتفامی شود.

بنابراین فعلا مبارزه و کنترل آفات و انگلهایزنبور عسل (واروا ، نوزما آکارا پیس و ...) که از اهمیت بسیاری برخورداراست مختصرا بیان می شود.

در مورد واروا تا۲%میانگین آلودگی زنبوران بدوناهمیت و میانگین تا۵%قابل درمان و یا برنامه ریزی برای درمان در فصلبعدی می باشد. آلودگی بیش از۵%بایست برنامه ریزی قاطع اعمال شود ( حذفکندوهای ضعیف یا ادغام آنها و مصرف دارو یا اقدامات بیولوژیک ضروری است.(میانگین آلودگی = معدل درصد آلودگی تعداد کندوهای نمونه گیری شده است) (درصد آلودگی = تعداد کنه *۱۰۰تقسیم بر تعداد زنبور نمونه)

در مورد نوزما در صورت رویت علایم و شدت آلودگیباید تصمیم گیری و درمان مناسب انجام شود ابتدا اگر تعداد کندوهای آلوده کمبود (یک کندو) حذف آن و جدا سازی کندوهای مشکوک و درمان آنها و پیش گیریدر بقیه کندو ها ضرورت دارد. ( ظهور علایم در بیش از یک کندو با توجه بهرطوبت منطقه و یا کوچ به منطقه مرطوب درمان کلیه کندوها ضروری است) در صورتوجود سابقه قبلی بیماری مثلا در فصل بهار قبلی نیز بایستی نمونه گیری وآزمایش شود. اگر وجود بیماری به صورت مزمن یا مخفی تایید شد(بیش از۶۰عددعامل بیماری در یک شان میکروسکوپی از محلول حاصل از سلایه شکم۲۰زنبور)در صورت لزوم با توجه به وجود علایم و درصد آلودگی کندوها ( بیش از۱%)اقدام به مبارزه نمود.

در مورد آکاراپیس وودی در صورتیکه کوچ به مناطقخشک تر از محل استقرار قبلی در برنامه باشد نیاز به اقدام دارویی نمی باشدضمنا اگر داروهای تدخینی و یا سیستمیک ضد واروا یا اسید اگزالیک و یا اسیدفرمیک در مبارزه مصرف شود. از شدت وفور اکاراپیس ودی می کاهد و کنترلزنبورستان در فصل زاد و ولد بعدی ضروری است . اصولا این بیماری به رطوبتمنطقه بستگی شدید دارد و در مناطق خشک دیده نمی شود.

در مورد لوک نیز بایستی با دقت و شدت عمل شود وعاری بودن کندوها از علایم بیماری قطعی گردد. و در صورت نیازاقدام درمانیمناسب انجام شود( حذف کلیه کندوهای دارای علامت و تجویز دارو به هر کندو۴بار به فاصله یک هفته هر بار۱۰۰الی۲۰۰میلی گرم اکسی تتراسیکلین۲۰%)به ویژه در مبارزه با لوک آمریکای که درمان بلند مدت و نابودی هاگها پس ازتبدیل هاگ به باسیل میسر و از اهمیت زیاد برخوردار است اصوالا تا هنگامی کههاگهادر کندو باشد و با نوزادان تماس یابد. هاگها به باسیل تبدیل و سپسباسیلها هر کدام هزاران هاگ ایجاد و هاگها مجددا به باسیل تبدیل و باعثبروز بیماری می شود. حذف کلیه قابهای دارای علایم بیماری و جابجاییزنبورستان سرلوحه کار است.

(ضمنا سایر بیماریها نیز مهم است و باید مد نظز باشد ولی در درجه بعدی اهمیت است و حسب مورد بایستی اقدام شود)

توضیح اینکه رابطه میزان جمعیت کندو و حجم آن باطول دوره سرما و شدت سرما بایستی رعایت گردد. یعنی اگر طول دوره سرما یاشدت آن کم باشد جمعیت کمتری نیاز است و برعکس و به همین مبنا جمعیت بیشترغذای بیشتری نیاز دار. بنابراین صلاح در این است که همیشه مقدار غذا بیش ازنیاز کندو برای زمستان گذرانی در نظر گرفته شود که اگر سرما و عدم دسترسیبه گل و تامین غذا بروز نمود جمعیت کندو از بی غذایی نابود نشود و تمامزحمات و هزینه مربوطه هدر نرود. البته مکان استقرار کندوها و تاثیر سرمایمحیط استقرار بر مصرف عسل تاثیر داشته و سرمای قابل تحمل در کاهش مصرف عسلموثر است که باعث کاهش تحرک و کاهش تخم ریزی و جمعیت نیز می شود که جبرانجمعیت در شروع گرما بایستی در اولویت باشد و بدین منظور می توان کوچ کوتاهیا لزوما بلند و تغذیه دستی تحریکی دو ماه قبل از نیاز به جمعیت فراواناجرا گردد. و افزایش جمعیت با شروع وفور گل در طبیعت بایستی تطابق داشته ودر واقع پیشواز فصل گل رفتن و جلوتر از صحرا و طبیعت بودن بایستی هدف اصلیدر کسب عسل باشد.

استراتژی درمان

نظر به اینکه مصرف سموم (دارو)از نظر هزینهاقتصادی ونیروی کارگر و تاثیر منفی آن برروی ساختار بدنی زنبور (ژنها) بهوبژه ملکه و باقی مانده دارویی در عسل و سلامت مصرف کننده عسل و عواقب ناشیاز اثرات سوء سموم روی نسل های بعدی زنبور واجد اهمیت است و با توجه بهاینکه بیماری های انگلی پیشگیری ندارد و برای تصمیم به درمان هم بایستیآلودگی در حد منطقی باشد تا اقدام به دارو درمانی سنجیده باشد.

بنابراین در استراتزی مبارزه و درمان واروا مصلحت در آن است که:

۱)برنامه مراقبت از این بیماری به ویژه درکندوهای با آلودگی قبلی از نظر اقتصادی – سلامت عسل و کندو – و هزینه نیرویکار مهم بوده و باید مد نظر باشد و در صورتی که آلودگی ثابت مانده با توجهبه شرایط و فصل اقدام شود یا اگر رو به ازدیاد است تصمیم مناسب اتخاذ(درمان شود). در صورتیکه اگر الودگی رو به تنزل است از درمان دارویی پرهیزنمود .و به اقدامات حمایمی و بیولوژیک به منظور حصول نتیجه بهتر و سریع ترروی آورد .بدین سان با اعمال ادغام کندوهای مقاوم و تغذیه دستی و دادن قابشفیره و زنبور جوان بالغ به مقاومت بیولوژیک زنبورها رسید.

۲)با توجه به ویژگی های زنبور عسل (خسلت نظافتگری + زنهایR,Uو پدیده گرومینگ و خصلت اموزش پذیری عمل گرومینگ ، زنبورانتازه متولد یا منتقل به کندوی جدید عمل گرومینگ را فرا میگیرند)ذاز همینویژگیها در جهت حذف درمان داروی ناخواسته باید استفاده نمود.

روش برخورداری با بیماری (استراتژی مبارزه با وآروآ)

گر معدل آلودگی در حد کمتر از۲%بود کلا نیاز بهدرمان نیست و برنامه مرافبت سالی یکبار دو ماه بعد از شروعاولین تخمریزی عمده یا ابتدای هر فصل کوچ به گرمسیر، بایستی انجام شود و اگر معدلآلودگی تا۵%بود بایستی ابتلاء مشکوک قلمداد و شرایط کوچ و فصل راهنمایمراقبت بیماری در زنبورستان باشد و بر این اساس استراتژی درمان برگزیدهشود. در صورتی که معدل آلودگی بیش از۵%بود با توجه به فصل اگر ابتدای فصلزاد و ولد بود اقدام به درمان باید صبر نمود. در غیر این صورت حسب شرایطبایستی اقدام شود.

۱)نکته مهم : در صورت عدم استفاده از سموم مجاز(مصرف سموم غیر مجار بسیار خطرناک است)با حذف کندوهای ضعیف و غیر مقاوم بهواروا و برنامه حمایت غذایی جمعیت و کمک بیولوژیک (استفاده از گونه هایمقاوم ) پس از چند سال کندوها به نحو محسوسی قدرت مقابله و دفاع از خودعلیه واروا را کسب می کند.

۲)نکته مهم : اصولا هر دارو در صورتی که واردسیستم بدن زنبور شود از جنبه های مختلف تاثیرات متفاوتی در زنبورها دارد کهبعضی سوء بوده و بهتر از حداقل مصرف داروها و حداکثر اعمال مدیریت واقدامات حمایتی جهت مفقیت بلند مدت انجام شود (حتی الامکان اقدام داروییدارویی و حمایت بیولوژیک توام باشد).

۳)سموم مجاز بایستی طبق تناوب و دقیقا طبق توصیهسازنده و دامپزشک متخصص مصرف شود تا ضمن اجتناب از ظهور نسل مقاوم کنه بهسم از تجمع و اثرات سوءیک نوع سم در کندو(در موم و زنبور و عسل )پرهیزنمود.

خلاصه: داروها به ویژه سموم ضد واروا بایستیبسیار اگاهانه مصرف شود تا از بروز نسل مقاوم کنه –انباشت سم و به ویژه یکنوع سم که ممکن است به حد خطرناک در موم و بدن زنبورها به خصوص ملکه و عسلبرسد پرهیز شود و از اصول بیولوژیک و اقدامات حمایتی و تغذیه ای مناسب درکندوها بهره برد و ز توان مقابله طبیعی زنبوران با واروا استفاده شود تاعلاوه بر پرهیز از مشکلات عدیده (مالی , بهداشتی ,ضعف کلی زنبوران و عدمتولید عسل و غیره ) عسل سالم تر و بیشتر و کار توام با موفقیت اقتصادی کههدف هر کسی است حاصل شود . قطعا به گزینی می تواند در این مورد نقش عمده ایداشته باشد و توصیه می شود این سموم نه کمتر و نه بیشتر از دستور سازندهیا دامپزشک متخصص استفاده شود.

 

نویسنده : دکتر سیروس کوشا -کارشناس سازمان دامپزشکی کشور

زمستان گذراني زنبورعسل



  • نویسنده : mellifera
  • تاریخ : سه شنبه 30 شهريور ماه 1395
  • 15426 بازدید
  • 0 نظر